fa بررسی ت‍أثیر پتاسیم و روی بر شاخص‌های فیزیولوژیک و صفات رویشی گیاه گوجه‌فرنگی تحت تنش کادمیم در کشت بدون خاک پژوهشي Research به منظور بررسی تأثیر پتاسیم و روی بر کاهش اثرات نامطلوب کادمیم بر صفات رویشی و شاخص‌های فیزیولوژیک گیاه گوجه‌فرنگی، آزمایشی گلخانه‌ای در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی به صورت فاکتوریل به اجرا درآمد. فاکتور اول شامل سه سطح روی با غلظت‌‌های 8/88، 6/177 و 2/355 میکروگرم در لیتر و فاکتور دوم سه سطح پتاسیم با غلظت‌های 255، 510 و 1020 میلی‌گرم در لیتر بود. در این آزمایش، محلول غذایی پایه (محلول هوگلند) در تمامی تیمارها حاوی غلظت 20 میکرومولار کادمیم بود. نتایج نشان داد که تیمار روی اثر معنی‌دار بر برخی از شاخص‌های رشد شامل میزان رشد نسبی (RGR)، شدت رشد نسبی برگ (RLGR)، نسبت وزن برگی ((LWR، محتوای آب در واحد سطح برگ (LWCA)، وزن خشک اندام هوایی و میزان قند محلول گیاه داشته است. به طوری‌که افزایش روی سبب کاهش RGR، RLGR، LWR، LWCA و قندهای محلول به ترتیب به میزان 7/7، 7/7، 3/3، 4 و 3/31 درصد شد. از طرفی، تیمار پتاسیم باعث اثر معنی‌دار بر نسبت سطح برگ (LAR)، سطح ویژه برگی (SLA)، نسبت وزن برگی ((LWR، محتوای آب در واحد سطح برگ (LWCA)، میزان ماده سازی خالص (NAR) و وزن تر ریشه شد. به طوری‌که سبب افزایش LAR، SLA وLWR به ترتیب به میزان 7/7، 3/15 و 9/6 درصد شد. به طور کلی، در این آزمایش مشخص شد که روی و کادمیم در گیاه گوجه‌فرنگی اثر متقابل مثبت (سینرجیسمی) داشته و به این ترتیب وجود غلظت بالا و همزمان هر دو در محیط ریشه باعث کاهش رشد و پایین آمدن میزان قندهای محلول گیاه شده است، ولی کاربرد پتاسیم و وجود غلظت بالای آن در محیط ریشه در حضور کادمیم سبب افزایش نسبت سطح برگ و سطح ویژه برگی شده و به این ترتیب با کادمیم اثر متقابل منفی (آنتاگونیستی) داشته است. اثر متقابل پتاسیم و روی تأثیری خاص و با روندی مشخص بر پارامترهای مورد اندازه‌گیری نداشته است To study the effects of potassium and zinc on decreasing the cadmium (Cd) toxicity on growth and physiological parameters of tomato (Lycopersicon esculentum Mill.) a greenhouse experiment was conducted in a soilless system with complete randomized block factorial design. Zinc (Zn) was applied in three levels: 88.8, 177.6 and 355.2 µg L-1 as the first factor. The second factor was potassium (K) with three levels of 255, 510 and 1020 mg L-1. The base solution (Hoagland solution) contained 20 mM cadmium in all the treatments. The results showed that Zn treatments had significant effect on some growth indices including RGR, RLGR, LWR, LWCA, dry weight of aerial parts and soluble sugar content. Increasing the Zn level caused 7.7, 7.7, 3.3, 4 and 31.3% decrease in RGR, RLGR, LWR, LWCA and sugar content, respectively. The K treatments had significant effects on LAR, SLA, LWR, LWCA, NAR and root fresh weight. The LAR, SLA and LWR were increased 7.7, 15.3 and 6.9%, respectively. It was concluded that Zn had synergistic effect with Cd in tomato, and therefore co-existence of Zn and Cd reduced crop growth. Whereas, K application had antagonistic effect with Cd, and caused an increase in LAR and SLA. Interaction of K and Zn was not significantly effective on the measured parameters. عناصر سنگین، عناصر غذایی، گوجه‌فرنگی، شاخص‌های فیزیولوژیک، رشد Heavy metals, Mineral nutrients, Tomato, Physiological parameters, Growth. 1 11 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-186-4&slc_lang=fa&sid=1 Z. Ghasemi زهرا قاسمی zaghasemi115@yahoo.com 18003194753284600537 18003194753284600537 Yes A. A. Shahabi علی اصغر شهابی 18003194753284600538 18003194753284600538 No