fa بررسی رشد، میزان اسانس و غلظت عناصر معدنی دو گونه نعناع در سیستم هیدروپونیک و آکواپونیک پژوهشي Research چکیده آکواپونیک علم تلفیق تولید ماهی و گیاه در یک رابطه هم‌زیستی است. آزمایشی در دانشگاه ولی عصر رفسنجان به‌صورت فاکتوریل با دو فاکتور سیستم کشت در دو سطح (هیدروپونیک و آکواپونیک) و گونه گیاهی در دو سطح (نعناع فلفلی و نعناع معمولی) و طرح پایه کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. نتایج نشان داد که اکثر فاکتورهای رویشی در دو گونه نعناع در سیستم هیدروپونیک بیشتر از سیستم آکواپونیک بودند. به طوری که وزن تر و خشک اندام‌های هوایی و ریشه، سطح برگ و تعداد گره در هر دو گونه نعناع در سیستم هیدروپونیک بیشتر از سیستم آکواپونیک بود. شاخص سبزینگی به طور معنی‌داری تحت تأثیر سیستم کشت قرار گرفت و میزان آن در سیستم هیدروپونیک بیشتر از سیستم آکواپونیک بود. گونه نعناع معمولی در محیط هیدروپونیک و گونه نعناع فلفلی در محیط آکواپونیک بیشترین اسانس را داشتند. کم بودن غلظت عناصر منیزیم و منگنز در برگ‌های نعناع معمولی و نیتروژن، فسفر، منیزیم و منگنز در برگ‌های نعناع فلفلی دلیل احتمالی کاهش رشد گیاهان در سیستم آکواپونیک در مقایسه با سیستم هیدروپونیک بوده است. Abstract Aquaponic is the combined culture of fish and plants. This experiment was arranged as a factorial in the framework of completely randomized design with two factors of growing system (aquaponics and hydroponics) and plant species (Mentha piperita and Mentha sativa) with 3 replications. The results showed that most growth factors of the two species were higher in hydroponics compared to aquaponics. Aerial parts and root fresh and dry mass, leaf area and number of nodes were higher in hydroponics compared to aquaponic culture. SPAD index was influenced by the culture system and its value was higher in hydroponic system. Essential oil content of M. sativa was higher in hydroponics and of Mentha piperita was higher in aquaponics. Lower amount of Mn and Mg in Mentha sativa shoots and N, P, Mg and Mn in Mentha piperita was the probable reason for growth reduction of plants in aquaponics as compared to hydroponics. واژه‌های‌ کلیدی‌: آکواپونیک، اسانس، عناصر غذایی، هیدروپونیک، نعناع Keywords: Aquaponics, Essential oil, Nutrient elements, Hydroponics, Mint. 19 28 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-63-7&slc_lang=fa&sid=1 H. R Roosta حمیدرضا روستا roosta_h@yahoo.com 180031947532846001034 180031947532846001034 Yes F. Ghorbani فاطمه قربانی 180031947532846001035 180031947532846001035 No