fa ﺗﺄثیر سطوح مختلف نیتروژن بر عملکرد و شاخص‌های رشد گیاه گوجه‌فرنگی پژوهشي Research به‌منظور بررسی ﺗﺄثیر سطوح مختلف نیتروژن و شوری آب آبیاری بر عملکرد و شاخص‌های رشد گیاه گوجه‏فرنگی، آزمایشی گلخانه‌ای به‌صورت فاکتوریل با سه تکرار و در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل چهار سطح شوری (5/0، 5/2 ، 5/4 و 5/6 دسی‏زیمنس بر متر از منبع کلرید سدیم) و چهار سطح نیتروژن (صفر، 60، 120 و 240 کیلوگرم در هکتار) بودند. نتایج نشان داد که شوری باعث کاهش عملکرد میوه، ارتفاع گیاه، وزن خشک اندام‌های هوایی و سطح برگ گردید. بیشترین و کمترین مقدار این ویژگی‌ها در شوری‌های 5/0 و 5/6 دسی‏زیمنس بر متر مشاهده شد. با افزایش سطح شوری، وزن خشک ریشه افزایش یافت. بیشترین مقدار عملکرد میوه و ارتفاع گیاه از سطح 120 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به‌دست آمد که با تیمار 240 کیلوگرم نیتروﮊن در هکتار اختلاف معنی‌دار نداشت. کمترین مقدار عملکرد میوه و شاخص‌های رشد گیاه از تیمار شاهد (صفر کیلوگرم نیتروژن در هکتار) به‌دست آمد. بیشترین مقدار عملکرد و ارتفاع گیاه از سطح 120 کیلوگرم در هکتار نیتروژن و 5/0 دسی‏زیمنس بر متر شوری به‌دست آمد. بیشترین مقدار وزن خشک اندام‌های هوایی و سطح برگ گوجه‏فرنگی از سطح 240 کیلوگرم در هکتار نیتروژن و 5/0 دسی‏زیمنس بر متر شوری (تیمار شاهد) حاصل شد. کمترین مقدار شاخص‌های رشد گیاه در تیمار صفر کیلوگرم در هکتار نیتروژن و 5/6 دسی‏زیمنس بر متر شوری اندازه‌گیری شد. بیشترین وزن خشک ریشه از سطح 120 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و 5/6 دسی‏زیمنس بر متر شوری و کمترین مقدار آن از سطح 5/0 دسی‏زیمنس بر متر شوری و صفر کیلوگرم در هکتار نیتروژن به‌دست آمد. نتایج نشان داد در محیط‌های دارای آب آبیاری شور، مصرف متعادل نیتروژن می‌تواند سبب کاهش و تعدیل اثر نامطلوب شوری بر عملکرد و شاخص‌های رشد گیاه گوجه‏فرنگی شود. ولی با افزایش سطح شوری آب آبیاری، مقدار نیتروژن مورد نیاز برای دستیابی به حداکثر عملکرد کاهش می‌یابد. To evaluate the effects of different levels of nitrogen (N) and salinity on yield and growth indices of tomato, a factorial experiment with a completely randomized design and three replications was performed in greenhouse conditions. Treatments included four levels of salinity (0.5, 2.5, 4.5 and 6.5 dS/m as NaCl) and four levels of N (0, 60, 120 and 240 kg/ha). The results showed that fruit yield, plant height, shoot dry weight and leaf surface area were decreased with an increase in salinity level. The highest and the lowest values for these traits were measured in treatments with 0.5 and 6.5 dS/m salinity level, respectively. But, root dry weight increased with an increase in salinity level. The highest fruit yield and plant height were obtained from the application of 120 kg N /ha, which were not significantly different from those obtained from the application of 240 kg N/ha. The lowest fruit yield and growth indices were measured in treatments not receiving N. The highest fruit yield and plant height were measured in the treatment with salinity level of 0.5 dS/m, receiving 120 kg N/ha. The highest shoot dry weight and leaf surface area were obtained from the treatment with salinity level of 0.5 dS/m, receiving 240 kg N/ha. The lowest plant growth indices were observed in the treatment with salinity level of 6.5 dS/m, not receiving any N. The highest root dry weight was measured in the treatment with salinity level of 6.5 dS/m, receiving 120 kg N/ha. The least root dry weight was obtained in the treatment with salinity level of 0.5 dS/m but not receiving any N. The results of this research showed that in areas with saline irrigation water, application of proper amount of N can alleviate the negative effect of salinity on yield and growth indices of tomato plant. The amount of required N to obtain maximum yield decreases as the level of salinity increases. سبزی گلخانه‌ای, شوری آب, کود شیمیایی Greenhouse vegetable, Water salinity, Chemical fertilizer 49 63 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-20&slc_lang=fa&sid=1 GH. Sobhani غزاله سبحانی gazalehsob@yahoo.com 180031947532846004273 180031947532846004273 Yes Dept. of Soil Sci., University of Zanjan, Zanjan, Iran. گروه خاک‌شناسی، دانشگاه زنجان A. Golchin احمد گلچین 180031947532846004274 180031947532846004274 No Dept. of Soil Sci., University of Zanjan, Zanjan, Iran. گروه خاک‌شناسی، دانشگاه زنجان F. Shekari فرید شکاری 180031947532846004275 180031947532846004275 No Dept. of Agron., University of Zanjan, Zanjan, Iran. گروه زراعت، دانشگاه زنجان