Soil and Plant Interactions

fa ارزیابی عملکرد و راندمان مصرف نیتروژن با مدیریت مصرف نیتروژن و فسفر در مقیاس مزرعه برای رتون برنج (Oryza sativa L.) Evaluation of yield and nitrogen use efficiency by managing nitrogen and phosphorus application at farm scale for rice (Oryza sativa L.) فراهمي آب و عناصر غذایی خاك براي گياه Availability of soil water and nutrients for plant پژوهشي Research پیشینه پژوهش و هدف: نیتروژن مهمترین نهاده خارجی اضافه شده برای هر سیستم تولید محصول است، و مدیریت کارآمد نیتروژن برای بهبود پایداری بلندمدت در سیستمهای مدرن تولید محصولات کشاورزی ضروری است. این پژوهش با هدف دستیابی به رویکردی مؤثر در بهینهسازی کوددهی و ارتقای راندمان مصرف کود نیتروژن رتون برنج انجام شد. روشها: پژوهش حاضربه صورت فاکتوریل (2×3×4) درقالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 24 تیمار و سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی معاونت موسسه تحقیقات برنج کشور در مازندران در دو سال زراعی اجرا گردید. تیمارها شامل چهار سطح نیتروژن (صفر، 46، 69 و 92 کیلوگرم نیتروژن در هکتار (منبع اوره) وسه سطح فسفر (صفر، 23 و 46 کیلوگرم فسفر P2O5 در هکتار (منبع سوپرفسفات تریپل) بود. در مرحله برداشت عملکرد دانه و کاه، جذب نیتروژن و فسفر اندازهگیری و با معادلات مشخص شاخصهای راندمان مصرف نیتروژن محاسبه گردید. نتایج: نتایج نشان داد که اثر تیمارها بر صفات اندازهگیری شده و برخی راندمانهای نیتروژن محاسبه شده در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود. تیمار نیتروژن 92 (N92) با عملکرد دانه وکاه به ترتیب 2/864 و 4/1263 کیلوگرم در هکتار نسبت به تیمار شاهد (N0) به ترتیب 23/88 و 02/43 درصد افزایش نشان داد که میزان جذب نیتروژن در دانه و کاه هم نسبت به تیمار شاهد (N0) به ترتیب 8/98 و 160 درصد افزایش داشت. بهرهوری نسبی نیتروژن با افزایش مصرف نیتروژن در رتون کاهش یافت که با افزایش مصرف فسفر در سطوح مختلف نیتروژن افزایش نشان داد. راندمان بازیافت ظاهری نیتروژن تا تیمار نیتروژن 69 (N69) افزایشی و با مصرف بیشتر نیتروژن (در تیمار نیتروژن 92) کاهش یافت. نتیجهگیری کلی: برهمکنش‌های نیتروژن و فسفر باعث افزایش عملکرد دانه و راندمان مصرف نیتروژن شد که با افزایش جذب نیتروژن همراه بود. افزایش راندمان مصرف نیتروژن برنج برای توسعه کشاورزی پایدار ضروری است و به شدت مورد نیاز است.   Background and Objective: Nitrogen is the most important external input added to any crop production system, and efficient nitrogen management is essential for improving long-term sustainability in modern agricultural production systems. This study was conducted with the aim of achieving an effective approach to optimizing fertilization and improving the efficiency of nitrogen fertilizer use in rice. Methods: The present study was conducted as a factorial (2×3×4) randomized complete block design with 24 treatments and three replications in the research farm of the Deputy of the National Rice Research Institute in Mazandaran during two cropping years. The treatments included four nitrogen levels (0, 46, 69 and 92 kg N ha-1 applied as urea) and three phosphorus levels (0, 23 and 46 kg P2O5 ha-1 applied as triple superphosphate). At harvest stage, grain and straw yield, nitrogen and phosphorus uptake were measured and nitrogen use efficiency (NUE) indices were computed using established equations. Results: Results indicated statistically significant effects of treatments on the measured traits and certain NUE indices at the 1% probability level. Specifically, the N92 treatment yielded grain and straw amounts of 864.2 and 1263.4 kg ha−1, respectively, representing increases of 88.23% and 43.02% relative to the control (N0). This corresponded to a 98.8% and 160% higher nitrogen uptake in grain and straw, respectively, compared to N0. Relative nitrogen productivity declined with increasing nitrogen rates in ratoon crops but rose with higher phosphorus application across different nitrogen levels. Apparent nitrogen recovery efficiency increased up to the N69 treatment and declined at the highest nitrogen rate (N92). Conclusion: Nitrogen and phosphorus interactions increased grain yield and nitrogen use efficiency, which was accompanied by increased nitrogen uptake. Increasing the nitrogen use efficiency of rice is essential and is urgently needed for sustainable agricultural development. برنج رتون, تغذیه نیتروژن و فسفر, راندمان نیتروژن و کوددهی. Ratoon rice, nitrogen and phosphorus nutrition, nitrogen efficiency and fertilization 7 8 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2082-3&slc_lang=fa&sid=1 Saheb Soodaee Mashaee صاحب سودائی مشائی soodaie@sku.ac.ir Yes University of Shahrekord دانشگاه شهرکرد Mohammad Mohammadian محمد محمدیان mohammadian953@yahoo.com No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Mortaza Nasiri مرتضی نصیری m_nasiri1@yahoo.com No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی