Soil and Plant Interactions

fa تاثیر محرک‌های زیستی طبیعی، سدیم نیتروپروساید و ملاتونین بر ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیک و بیوشیمیایی نرگس شهلا (Narcissus tazetta L. cv. ‘Shahla’) The effect of natural biostimulants, sodium nitroprusside and melatonin on morphophysiological and biochemical characteristics of Narcissus tazetta L. cv. ‘Shahla’ رشد گیاهان در شرایط تنش Plant growth under stressful conditions پژوهشي Research پیشینه پژوهش و هدف: گیاه نرگس شهلا (Narcissus tazetta L. cv. ‘Shahla’) از گونه‌های ارزشمند زینتی و دارویی است که به دلیل عطر مطبوع و کیفیت گل، جایگاه ویژه‌ای در صنعت گلکاری کشور دارد. هدف از این پژوهش بررسی تاثر محرکهای زیستی طبیعی، سدیم نیتروپروساید و ملاتونین بر ویژگیهای مورفوفیزیولوژیک و بیوشیمیایی نرگس شهلا بود. روشها: این آزمایش در قالب طرح بلوک‌ کامل تصادفی با نه تیمار و سه تکرار انجام شد. . تیمارهای آزمایش شامل عصاره برگ مورینگا (5/2 و 5 درصد)، عصاره جلبک دریایی (20 و 40 گرم در لیتر)، سدیم نیتروپروساید (50 و 100 میلی‌مولار) و ملاتونین (1/0 و 5/0 میلی‌مولار) بودند که در دو نوبت محلول‌پاشی برگی اعمال شدند. گیاهان شاهد با آب مقطر محلولپاشی شدند. نتایج: بیشترین طول برگ (18/365 میلی‌متر) و وزن تر اندام هوایی (63/29 گرم) در تیمار 1/0 میلی‌مولار ملاتونین مشاهده گردید. بیشترین عرض برگ (30/45 میلی‌متر)، وزن تر ریشه (56/40 گرم) و عمر گلجایی (12 روز) نیز در تیمار 5 درصد عصاره برگ مورینگا حاصل گردید. کمترین نشت یونی (75/8 درصد) در تیمار 20 گرم در لیتر جلبک دریایی و بیشترین آن در شاهد (76/94 درصد) ثبت شد. بالاترین میزان پروتئین کل (06/4 میلی‌گرم بر گرم وزن تر)، فعالیت پراکسیداز (ΔOD min⁻¹ mg⁻¹ protein 12/2) و کاتالاز (ΔOD min⁻¹ mg⁻¹ protein 24/3) نیز در تیمار 100 میلی‌مولار سدیم نیتروپروساید به‌دست آمد که نسبت به شاهد افزایش معنی‌دار نشان داد. نتیجهگیری کلی: به‌طور کلی، تیمارهای عصاره برگ مورینگا و سدیم نیتروپروساید بیشترین نقش را در بهبود شاخصهای مورفوفیزیولوژیک و بیوشیمیایی داشتند و بر این اساس می‌توانند به‌عنوان رویکردی کارآمد برای ارتقای عملکرد رشد و کیفیت نرگس "شهلا" توصیه شوند.   Background and Objective: Narcissus tazetta L. cv. ‘Shahla’ is an important ornamental and medicinal bulbous plant valued for its fragrance and cut flower quality. The aim of this study was to investigate the effects of natural biostimulants, sodium nitroprusside, and melatonin on the morpho‑physiological and biochemical characteristics of Narcissus cv. Shahla. Methods: A field experiment was conducted in a randomized complete block design with nine treatments and three replications to evaluate the effects of natural biostimulants on growth and flower quality of N. tazetta. Treatments included moringa leaf extract (2.5% and 5%), seaweed extract (20 and 40 g L⁻¹), sodium nitroprusside (50 and 100 mM), and melatonin (0.1 and 0.5 mM), applied twice as foliar sprays. Control plants were sprayed with distilled water. Results: The 0.1 mM melatonin treatment produced the highest leaf length (365.18 mm) and shoot fresh weight (29.63 g). The 5% moringa extract significantly increased leaf width (45.30 mm), root fresh weight (40.56 g), and vase life (12 days) compared to 7 days in the control. The lowest electrolyte leakage (8.75%) was recorded in 20 g L⁻¹ seaweed extract, whereas the control showed the highest value (94.76%). The highest total protein content (4.06 mg g⁻¹ FW), peroxidase activity (2.12 ΔOD min⁻¹ mg⁻¹ protein), and catalase activity (3.24 ΔOD min⁻¹ mg⁻¹ protein) were obtained under 100 mM sodium nitroprusside treatment. Conclusion: Generally, moringa leaf extract and sodium nitroprusside were the most effective treatments in enhancing quantitative and qualitative traits of N. tazetta, supporting their potential application in sustainable ornamental production systems.   آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان, جلبک دریایی, سدیم نیتروپروساید, عصاره برگ مورینگا, ملاتونین Antioxidant enzymes, Seaweed extract, Sodium nitroprusside, Moringa leaf extract, Melatonin 9 10 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1999-2&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Yarali زهرا یارعلی mary_dehestani@yahoo.com No Ardakan University دانشگاه اردکان Maryam Dehestani-Ardakani مریم دهستانی اردکانی mdehestani@ardakan.ac.ir Yes Ardakan University دانشگاه اردکان Mostafa Shirmardi مصطفی شیرمردی mshirmardi@ardakan.ac.ir No Ardakan University دانشگاه اردکان Jalal Gholamnezhad جلال غلام نژاد jgholamnezhad@ardakan.ac.ir No Ardakan University دانشگاه اردکان