fa ارزیابی تحمل به شوری گیاه مینای آفریقایی (Dimorphotheca ecklonis) تحت تاثیر عصاره برگ مورینگا (Moringa oleifera) به‌عنوان یک زیست‌محرک در محیط کشت بدون خاک رشد گیاهان در شرایط تنش Plant growth under stressful conditions كاربردي Applicable <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" lotus="" style="font-family:"><strong>پیشینه پژوهش و هدف: </strong>شوری یکی از مهم‌ترین تنش‌های غیرزیستی در مناطق خشک و نیمه‌خشک است و می‌تواند اثرات نامطلوبی بر رشد و عملکرد گیاهان زینتی برجای گذارد. این تنش با کاهش جذب آب، ایجاد عدم تعادل یونی و افزایش تولید رادیکال‌های آزاد همراه است. در سال‌های اخیر، استفاده از عصاره‌ها و ترکیبات گیاهی به‌عنوان محرک‌های زیستی برای افزایش مقاومت گیاهان در برابر تنش‌های محیطی مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف بررسی اثر عصاره برگ مورینگا (<em>Moringa oleifera</em>) بر بهبود پاسخ‌های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاه مینای آفریقایی (<em>Dimorphotheca ecklonis</em>) تحت تنش شوری انجام شد.<br> <strong>روش‌ها:</strong> این مطالعه به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو فاکتور شامل شوری با استفاده از &nbsp;کلرید سدیم در سطوح صفر (S1)، 150 (S2) و 300 (S3) میلی‌مولار و محلول‌پاشی عصاره برگ مورینگا &nbsp;در سطوح صفر (T1)، 15 (T2) و 20 (T3) میلی‌لیتر در لیتر) در سه تکرار اجرا شد. صفات مورفولوژیکی شامل زمان ظهور گل، تعداد گل، قطر گل، ارتفاع بوته، طول ریشه و وزن تر اندام‌های هوایی و ریشه اندازه‌گیری شد. پس از جمع‌آوری داده‌ها، تجزیه و تحلیل واریانس برای تعیین اثرات ساده و متقابل تیمارها انجام گرفت.<br> <strong>نتایج:</strong> نتایج نشان داد که تنش شوری موجب کاهش معنی‌دار در اکثر صفات رشدی شد؛ با این‌حال، محلول‌پاشی عصاره برگ مورینگا اثر مثبت قابل توجهی در بهبود صفات گیاه تحت شرایط شوری داشت. اثر متقابل شوری و عصاره مورینگا بر تمامی صفات اندازه‌گیری‌شده معنی‌دار شد و تیمارهای T3S2 و T2S2 بهترین عملکرد را از خود نشان دادند و موجب افزایش زمان ظهور گل، تعداد گل، قطر گل، طول ریشه و وزن تر گیاه شدند.<br> <strong>نتیجه‌گیری کلی:</strong> به‌طور کلی نتایج این پژوهش نشان داد که عصاره برگ مورینگا قادر است تا حد زیادی اثرات منفی تنش شوری را در گیاه مینای آفریقایی کاهش دهد و می‌تواند به‌عنوان یک محرک زیستی مؤثر برای بهبود رشد گیاهان زینتی تحت تنش شوری توصیه شود.</span></span></span></span></span></span></span></span> <strong>Background and Objective: </strong>Salinity is one of the most important abiotic stresses in arid and semi-arid regions and can have adverse effects on the growth and performance of ornamental plants. This stress is associated with reduced water uptake, ionic imbalance, and increased production of reactive oxygen species. In recent years, the use of plant extracts and bioactive compounds as biostimulants to enhance plant resistance against environmental stresses has gained considerable attention. This study was conducted to evaluate the effects of Moringa leaf extract on improving the morphological and physiological responses of African daisy (<em>Dimorphotheca ecklonis</em>) under salinity stress.<br> <strong>Methods: </strong>The experiment was carried out as a factorial arrangement in a completely randomized design with two factors: salinity levels (0, 150, and 300 mM sodium chloride) and foliar application of Moringa leaf extract (0, 15, and 20 mL L⁻&sup1;), with three replications. Morphological traits including flowering time, number of flowers, flower diameter, plant height, root length, and fresh weight of shoots and roots were measured. After data collection, analysis of variance was performed to determine the main and interaction effects of the treatments.<br> <strong>Findings: </strong>The results showed that salinity caused a significant reduction in most growth traits; however, foliar application of Moringa leaf extract had a remarkable positive effect on improving plant traits under salinity conditions. The interaction between salinity and Moringa extract was significant for all measured traits, and treatments T3S2 and T2S2 (higher concentrations of Moringa extract under moderate salinity) exhibited the best performance, enhancing flowering time, flower number, flower diameter, root length, and fresh weight.<br> <strong>Conclusion:</strong> Overall, the findings indicated that Moringa leaf extract can substantially mitigate the negative effects of salinity stress in African daisy and can be recommended as an effective biostimulant for improving the growth of ornamental plants under saline conditions.<br> &nbsp; تنش‌های محیطی, عصاره‌های گیاهی, گل‌های فصلی, هیدروپونیک. Environmental stresses, Hydroponics, Plant extracts, Seasonal flowers. 15 16 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2176-2&slc_lang=fa&sid=1 Mehrdad Babarabie مهرداد باباربیع mehrdad.babarabi@hormozgan.ac.ir 0000-0002-1939-157X Yes Department of Agriculture, Minab Higher Education Center, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran گروه کشاورزی، مجتمع آموزش عالی میناب، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران Ahmad Reza Roosta احمدرضا روستا ahmadroosta191@gmail.com No Department of Horticultural Science and Landscape Engineering, Faculty of Plant Production, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran گروه مهندسی علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران Atoosa Danyae آتوسا دانیائی atoosadanyaei@yahoo.com No National University of Skills (NUS), Tehran, Iran دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران Morteza Mohsenzadeh مرتضی محسن‌زاده m.mohsenzadeh.stu@hormozgan.ac.ir No Department of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران