fa تأثیر تنش خشکی روی برخی شاخص های کیفی و بیوشیمیایی ژنوتیپ های کلزا (Brassica napus L.) رشد گیاهان در شرایط تنش Plant growth under stressful conditions پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">پیشینه پژوهش و هدف</span></b><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">: تنش خشکی مهم‌ترین عامل محدودکننده عملکرد کلزا در مناطق دیم است و انتخاب ارقام متحمل بر اساس شاخص‌های فیزیولوژیک، راهکاری مؤثر برای کاهش این خسارت محسوب می‌شود. این پژوهش با هدف ارزیابی شاخص‌های کیفی و بیوشیمیایی به‌عنوان بیومارکرهای تحمل و شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل کلزا به خشکی اجرا گردید. </span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">روش‌ها:</span></b><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:"> آزمایش به‌صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و در دو سال زراعی اجرا شد. فاکتور اصلی شامل سه رژیم آبیاری (آبیاری کامل، قطع آبیاری از مرحله گل‌دهی و قطع آبیاری از مرحله خورجین‌دهی) و فاکتور فرعی شامل ۱۱ ژنوتیپ کلزا بود. صفات اندازه‌گیری‌شده شامل عملکرد روغن، پروفایل اسیدهای چرب و میزان گلوکوزینولات دانه بود. </span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">نتایج:</span></b><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:"> تنش خشکی به‌ویژه در مرحله گل‌دهی، کاهش معنی‌دار عملکرد روغن را به‌دنبال داشت. از میان ۱۱ ژنوتیپ مورد بررسی، ارقام </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">Jerome</span> <span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">(در تنش پس از خورجین‌دهی) و </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">Saffar</span> <span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">(در تنش پس از گل‌دهی) به‌دلیل پایداری بیشتر در حفظ عملکرد روغن و تغییرات محدودتر در پروفایل اسیدهای چرب، به‌عنوان ژنوتیپ‌های متحمل به خشکی شناسایی شدند. در مقابل، رقم </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">Zafar</span> <span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">با افزایش ۱۴۸.۷ درصدی اسید اروسیک و کاهش ۳۲.۶ درصدی اسید پالمتیک، حساس‌ترین واکنش بیوشیمیایی را نشان داد. ارقام </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">Julius</span> <span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">و </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">RGS003</span> <span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">نیز با وجود حساسیت بیشتر به تنش، در شرایط آبیاری کامل بیشترین عملکرد روغن را تولید کردند.</span></span></span></span></span><br> <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">&nbsp;<b>نتیجه‌گیری کلی:</b> تحمل به خشکی در کلزا لزوماً با پتانسیل عملکرد بالا همراه نیست. ژنوتیپ‌های </span></span><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Jerome</span></span> <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">و </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Saffar</span></span> <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">با مکانیسم حفظ پایداری متابولیکی، برای کشت در مناطق مستعد تنش انتهای فصل توصیه می‌شوند، در حالی که ارقام </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Julius</span></span> <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">و </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">RGS003</span></span> <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">گزینه‌های مطلوبی برای شرایط آبیاری کامل هستند. بنابراین، انتخاب رقم مناسب برای مناطق کم‌آب نیازمند در نظر گرفتن هم‌زمان &laquo;تحمل فیزیولوژیک&raquo; و &laquo;پتانسیل عملکرد&raquo; می‌باشد.</span></span> <span style="font-size:12pt"><span courier="" new="" style="font-family:"><span style="color:black"><b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Background and Objective</span></span></b><b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">: </span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Drought stress is the most important limiting factor for rapeseed yield in dryland areas, and tolerant cultivars based on physical indices are a solution to reduce this assessment. This study aimed to evaluate qualitative and biochemical indices as biomarkers of tolerance and identify drought-tolerant rapeseed genotypes.</span></span><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""></span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span courier="" new="" style="font-family:"><span style="color:black"><b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Methods</span></span></b><b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">: : </span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The experiment was conducted in a split plot in a randomized complete block design with three replications and in two crop years. The main factor included three irrigation regimes (full irrigation, irrigation interruption at flowering stage and irrigation interruption at pod stage) and the subfactor included 11 canola genotypes. The measured traits included oil yield, fatty acid profile and seed glucosinolate content.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span courier="" new="" style="font-family:"><span style="color:black"><b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Results: </span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Drought stress, especially at the flowering stage, significantly reduced oil yield. Among the 11 genotypes studied, Jerome (under post-flowering stress) and Saffar (under post-flowering stress) cultivars were identified as drought-tolerant genotypes due to their greater stability in maintaining oil yield and limited changes in fatty acid profiles. In contrast, Zafar cultivar showed the most sensitive biochemical response with a 148.7% increase in erucic acid and a 32.6% decrease in palmitic acid. The Julius and RGS003 cultivars, despite being more sensitive to stress, also produced the highest oil yield under full irrigation conditions.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span courier="" new="" style="font-family:"><span style="color:black"><b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Conclusion</span></span></b><b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">: </span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Drought tolerance in canola does not necessarily equate to high yield potential. The Jerome and Saffar genotypes, with their metabolic stability mechanism, are recommended for cultivation in areas prone to late-season stress, while the Julius and RGS003 cultivars are good choices for fully irrigated conditions. Therefore, selecting the right cultivar for water-deficit areas requires simultaneous consideration of &ldquo;physiological tolerance&rdquo; and &ldquo;yield potential.&rdquo;</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span courier="" new="" style="font-family:"><span style="color:black"><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""></span></span></b></span></span></span><br> &nbsp; کم آبی, دانه روغنی, اسید های چرب, رقم, روغن. Water deficit, oilseed, fatty acids, cultivar, oil. 17 18 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2201-1&slc_lang=fa&sid=1 saber صابر سیف امیری saber.seifamiri@gmail.com Yes mohammad سیف امیری محمد سیف امیری mohammad.seifamiri@gmail.com No