fa مرور اثر آلاینده‌های نوظهور میکروپلاستیک‌ها بر ویژگی‌های فیزیکی خاک‌های زراعی و پیامدهای آن بیوژئوشیمی آلاینده‌ها در سیستم خاک-گیاه Biogeochemistry of contaminants in soil-plant system مروری Review میکروپلاستیک‌ها آلاینده‌های پایدار و نوظهوری هستند که از راه بقایای خاک‌پوش‌ها و پوشش‌های پلاستیکی، لجن فاضلاب، کمپوست، پساب، رسوب جوی و خردشدن پسماندهای کشاورزی وارد خاک می‌شوند. این ذرات با تغییر ساختمان خاک، شبکه منافذ، حرکت آب و هوا و پایداری خاکدانه‌ها می‌توانند کیفیت خاک‌های زراعی را کاهش دهند. این پژوهش با هدف بررسی منابع ورود، سرنوشت و اثر میکروپلاستیک‌ها بر چگالی ظاهری، تخلخل، هدایت هیدرولیکی اشباع، نگهداشت آب، ترشوندگی، پایداری خاکدانه‌ها و فرسایش‌پذیری خاک انجام شد. در این مقاله مروری، نتایج پژوهش‌های آزمایشگاهی، میدانی، مقالات مروری و فراتحلیل‌های مرتبط گردآوری شد. منابع از پایگاه‌های Scopus و Web of Science و Google Scholar و ScienceDirect و SID و Magiran و Civilica انتخاب شدند. اطلاعات پژوهش‌ها بر اساس نوع پلیمر، شکل و اندازه ذرات، غلظت، بافت خاک، مدت آزمایش و شرایط رطوبتی استخراج، مقایسه و تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد حدود ۷۲ درصد ذرات پلاستیکی در اجزای خاکدانه‌ای قرار می‌گیرند و ۲۸ درصد به‌صورت پراکنده باقی می‌مانند. میکروپلاستیک‌ها به‌طور میانگین چگالی ظاهری خاک را حدود 5/7 تا ۶ درصد کاهش دادند. هدایت هیدرولیکی اشباع، بسته به نوع خاک و ویژگی ذرات، از حدود ۷۰ درصد کاهش تا ۴۰ درصد افزایش متغیر بود. پلی‌پروپیلن در برخی خاک‌ها هدایت هیدرولیکی اشباع را 69/79 تا 95/79 درصد کاهش داد، درحالی‌که الیاف پلی‌استر در یک خاک، چگالی ظاهری را ۹ درصد کاهش داده و تخلخل تهویه‌ای را ۳۴ درصد افزایش داد. همچنین، تفاوت پاسخ خاک‌ها نشان داد که تعمیم نتایج آزمایشگاهی به شرایط مزرعه باید با احتیاط انجام شود و پژوهش‌های بلندمدت و استاندارد برای ارزیابی خطرهای محیطی آینده ضروری است. اثر میکروپلاستیک‌ها بر ویژگی‌های فیزیکی خاک یکنواخت نیست و به نوع پلیمر، شکل، اندازه، غلظت، بافت خاک و شرایط رطوبتی بستگی دارد. بنابراین، پیشگیری از ورود میکروپلاستیک‌ها، کاهش مصرف پلاستیک‌های کشاورزی و مدیریت مناسب پسماندها، مؤثرترین راهکارهای حفاظت از کیفیت خاک‌های زراعی هستند. <span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:black">Microplastics are persistent and emerging pollutants that enter soils through residues of plastic mulch and coverings, sewage sludge, compost, wastewater, atmospheric deposition, and the fragmentation of agricultural plastic waste. By altering soil structure, pore networks, water and air movement, and aggregate stability, these particles may reduce the quality of agricultural soils. This review aimed to examine the sources, fate, and effects of microplastics on soil bulk density, porosity, hydraulic conductivity, water retention, wettability, aggregate stability, and erodibility. Findings from laboratory experiments, field studies, review articles, and meta-analyses were collected. Relevant literature was retrieved from<i> Scopus, Web of Science, Google Scholar, ScienceDirect, SID, Magiran, and Civilica</i>. Data were extracted and compared according to polymer type, particle shape and size, concentration, soil texture, experimental duration, and moisture conditions. The findings indicated that approximately 72% of plastic particles may become incorporated into soil aggregates, whereas 28% remain dispersed. On average, microplastics reduced soil bulk density by about 5.7&ndash;6%. Depending on soil type and particle characteristics, saturated hydraulic conductivity varied from a reduction of nearly 70% to an increase of 40%. In some soils, polypropylene decreased hydraulic conductivity by 69.79&ndash;95.79%, whereas polyester fibers reduced bulk density by 9% and increased aeration porosity by 34% in one soil. The contrasting responses among soils also indicate that laboratory results should be extrapolated to field conditions with caution and that long-term, standardized studies are required to assess future environmental risks. The effects of microplastics on soil physical properties are not uniform and depend on polymer type, particle shape, size, concentration, soil texture, and moisture conditions. Therefore, preventing microplastic entry into soil, reducing the use of agricultural plastics, and improving waste management are the most effective strategies for protecting the physical quality and long-term sustainability of agricultural soils.</span><span lang="EN" style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"></span></span></span></span></span><br> &nbsp; پایداری خاکدانه, منحنی مشخصه رطوبتی, ترشوندگی خاک, ساختمان خاک, هدایت هیدرولیکی اشباع, نگهداشت آب. Aggregate stability, soil water retention curve, soil wettability, soil structure, saturated hydraulic conductivity, water retention. 5 6 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2206-1&slc_lang=fa&sid=1 Shayan Shariati شایان شریعتی shayan_shariati@ut.ac.ir 0000-0003-3441-209X Yes Department of Environmental Engineering, Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران Golshid Khamooshi گل شید خاموشی golshidkhamooshi@ut.ac.ir 0009-0009-8833-4016 No Department of Environmental Engineering, Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران Mohammad Hossein Mohammadi محمد حسین محمدی mhmohmad@ut.ac.ir 0000-0003-0596-7539 No Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, University of Tehran, Karaj, Alborz, Iran گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران