fa اثر متقابل نوع بیوچار و دمای پیرولیز بر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی و شاخص‌های کیفیت خاک ارتباط سلامت خاک با برهم‌کنش‌های خاک-گیاه Soil health association with soil-plant interactions پژوهشي Research <strong>پیشینه و هدف:</strong> کاهش کیفیت خاک چالشی مهم در مدیریت پایدار اراضی است. این پژوهش با هدف بررسی اثر نوع بیوچار، پوست گردو (Wa) و پوست انار (Po)، و دمای پیرولیز (400، 500 و 600 درجه سلسیوس) بر کیفیت خاک انجام شد. فرضیه پژوهش این بود که نوع بیوچار و دمای پیرولیز، به‌صورت مستقل و متقابل، بر کیفیت خاک اثر دارند.<br> <strong>روش‌ها:</strong> آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با هفت تیمار و سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان انجام شد و شاخص کیفیت نمرو (NQI) و کیفیت تجمعی (IQI) بر پایه مجموعه داده کامل (TDS) و حداقل مجموعه داده (MDS) محاسبه شدند.<br> <strong>نتایج:</strong> افزایش دمای پیرولیز بر بیشتر ویژگی‌های خاک اثر معنی‌داری داشت (p<0.01). با افزایش دما، جرم مخصوص ظاهری (BD) و درصد تخریب خاکدانه‌ها (PAD) کاهش و تخلخل، میانگین وزنی قطر خاکدانه‌ها (MWD)، شاخص پایداری کل خاک (WSSI) و شاخص پایداری نرمال (NSI) افزایش یافتند. بیشترین MWD و WSSI در Wa600 و بیشترین تخلخل و ظرفیت زراعی در Po600 مشاهده شد. بیشترین کربن آلی (OC) در Po600 و بیشترین فسفر و پتاسیم در Wa600 به‌دست آمد. همچنین کربن زیست‌توده میکروبی (MBC) و کربن آلی ذره‌ای (POC)، فعالیت اوره‌آز و آلکالین فسفاتاز افزایش و ضریب متابولیکی (QCO₂) و فعالیت اسید فسفاتاز کاهش یافتند (p<0.01). بیشترین IQI-TDS (0/722) در Wa600 و بیشترین IQI-MDS (0/695) در Po400 مشاهده شد.&nbsp;<br> <strong>نتیجه‌گیری کلی:</strong> بیوچار، به‌ویژه در دمای 600 درجه سلسیوس، کیفیت خاک را بهبود داد. برتری Wa600 در IQI-TDS و Po400 در IQI-MDS، اهمیت انتخاب ماده اولیه و دمای پیرولیز را نشان داد.<br> &nbsp; <span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span style="color:black">Background and Objectives: </span></b><span style="color:black">Soil quality degradation is a major challenge to sustainable land management. This study aimed to investigate the effects of biochar type, walnut shell (Wa) and pomegranate peel (Po), and pyrolysis temperature (400, 500, and 600&deg;C) on soil quality. The hypothesis was that biochar type and pyrolysis temperature would independently and interactively affect soil quality.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span style="color:black">Methods: </span></b><span style="color:black">The experiment was conducted in a randomized complete block design with seven treatments and three replications at the research farm of the Faculty of Agriculture, Lorestan University. The Nemrow Quality Index (NQI) and Integrated Quality Index (IQI) were calculated based on the Total Data Set (TDS) and Minimum Data Set (MDS).</span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span style="color:black">Results: </span></b><span style="color:black">Increasing pyrolysis temperature significantly affected most soil properties (p<0.01). With increasing temperature, bulk density (BD) and percentage of aggregate destruction (PAD) decreased, whereas porosity, mean weight diameter (MWD), whole soil stability index (WSSI), and normalized stability index (NSI) increased. The highest MWD and WSSI were observed in Wa600, while the highest porosity and field capacity occurred in Po600. The highest organic carbon (OC) was recorded in Po600, whereas the highest phosphorus and potassium contents were obtained in Wa600. Microbial biomass carbon (MBC), particulate organic carbon (POC), urease, and alkaline phosphatase activities increased, while metabolic quotient (QCO₂) and acid phosphatase activity decreased (p<0.01). The highest IQI-TDS (0.722) was observed in Wa600, whereas the highest IQI-MDS (0.695) occurred in Po400.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span style="color:black">Conclusion: </span></b><span style="color:black">Biochar, particularly at 600&deg;C, improved soil quality. The superior performance of Wa600 in IQI-TDS and Po400 in IQI-MDS highlights the importance of selecting appropriate feedstock and pyrolysis temperature for improving soil quality.</span><span lang="EN" style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span><br> &nbsp; پایداری خاکدانه‌ها, پوست انار, پوست گردو, حداقل مجموعه داده, شاخص نمرو, کربن زیست‌توده میکروبی. Aggregate stability, Pomegranate peel, Walnut shell, Minimum data set, Nemrow quality index, Microbial biomass carbon. 11 12 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2211-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Javanmrd زهرا جوانمرد zahra.javanmard73@gmail.com 0009-0009-3047-4585 No Soil Science Department, Faculty of Agriculture, Lorestan University, Iran گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران Afsaneh Alinejadian-Bidabadi افسانه عالی نژادیان بیدآبادی alinezhadian.a@lu.ac.ir 0000-0001-5669-2489 Yes Soil Science Department, Faculty of Agriculture, Lorestan University, Iran گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران Amir Lakzian امیر لکزیان alakzian@yahoo.com 0000-0003-3972-5802 No Soil Science Department, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران Omidali Akbarpour امیدعلی اکبرپور omidakbarpour@gmail.com 0009-0003-9121-5567 No Agronomy and Plant Breeding Department, Faculty of Agriculture, Lorestan University, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران Keanoush Hamidian کیانوش حمیدیان keanoush.hamidian@gmail.com 0009-0002-6505-2525 No Agricultural Jihad Organization of Lorestan, Khorramabad, Iran سازمان جهاد کشاورزی استان لرستان، خرم‌آباد، ایران