fa اثر تلقیح قارچ اندوفایت Piriformospora indica و باکتری Azotobacter chroococcum بر فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان و تحمل گندم (رقم نیک‌نژاد) به کمبود روی در شرایط گلخانه پژوهشي Research <p style="text-align: justify"><strong>کمبود روی از شایع&shy;ترین کمبودهای عناصر غذایی در گیاهان است که موجب کاهش شدید رشد و عملکرد آنها می&shy;شود. افزایش سطح گونه&shy;های فعال اکسیژن (</strong><strong><span dir="ltr">ROS</span></strong><strong>) و کاهش کارایی سیستم&shy;های سمیت&shy;زدایی ممکن است از دلایل اصلی آسیب به عملکردهای بافت سلولی گیاهان دچار کمبود روی باشند. در این تحقیق، تأثیر تلقیح انفرادی و همزمان قارچ اندوفایت </strong><em><strong><span dir="ltr">Piriformospora indica</span></strong> <strong>و باکتری <span dir="ltr">Azotobacter chroococcum</span></strong><strong> بر ویژگی&shy;های بیوشیمیایی، فعالیت آنزیم&shy;های آنتی&shy;اکسیدان و رشد و نمو گیاه گندم (رقم نیک&shy;نژاد)، در شرایط کمبود و کفایت روی بررسی شد. آزمایش در گلخانه مرکز کشت بدون خاک دانشگاه صنعتی اصفهان و با استفاده از بستر کشت مخلوط شن و پرلیت (</strong></em><strong><span dir="ltr">v/v</span></strong><strong> 2:1) به صورت فاکتوریل و در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد.</strong> <strong>نتایج نشان داد که کمبود روی باعث کاهش وزن خشک شاخساره، غلظت کاروتنوئید، مقدار کل عنصر روی شاخساره و فعالیت آنزیم&shy;های آنتی&shy;اکسیدان گیاهان شاهد شد. تلقیح انفرادی و همزمان قارچ </strong><em><strong><span dir="ltr">P. indica</span></strong> <strong>و باکتری <span dir="ltr">A. chroococcum</span></strong><strong> در شرایط کمبود روی، موجب افزایش معنی&shy;دار وزن خشک شاخساره گیاهان نسبت به شاهد شد. بیشترین وزن خشک شاخساره متعلق به تیمار تلقیح انفرادی باکتری بود. گیاهان تلقیح یافته با <span dir="ltr">P. indica</span></strong> <strong>به تنهایی، در هر دو سطح روی، از بیشترین مقدار روی و غلظت کاروتنوئید برخوردار بودند. تلقیح <span dir="ltr">A. chroococcum</span></strong><strong> به تنهایی و در ترکیب با <span dir="ltr">P. indica</span></strong><strong>، فقط در افزایش مقدار روی شاخساره، در شرایط کمبود روی، مؤثر واقع شد. تلقیح <span dir="ltr">A. chroococcum</span></strong> <strong>به تنهایی و در ترکیب با <span dir="ltr">P. indica</span></strong><strong> موجب تحریک فعالیت آنزیم&shy;های آنتی&shy;اکسیدان آسکوربات&shy;پراکسیداز و &shy;پراکسیداز در پاسخ به تنش کمبود روی شد؛ اگرچه تلقیح <span dir="ltr">P. indica</span></strong> <strong>به تنهایی به&shy;ترتیب موجب افزایش و کاهش فعالیت آنزیم پراکسیداز و آسکوربات&shy;پراکسیداز شد. به&shy;طور کلی، تلقیح گیاه گندم رقم نیک&shy;نژاد با ریزجانداران مورد مطالعه در این پژوهش، به&shy;ویژه تلقیح باکتری <span dir="ltr">A. chroococcum</span></strong><strong>، می&shy;تواند به عنوان روشی مفید برای کاهش اثرهای مضر تنش کمبود روی، استفاده شود.</strong></em></p> <p style="text-align: justify">Zinc (Zn) deficiency is one of the most widespread micronutrients deficiencies in plants that causes severe reduction in their growth and yield. An increase in reactive oxygen species (ROS) levels and a decrease in efficiency of detoxification mechanisms may be the major reasons for impairment of various cellular functions in Zn-deficient plants. This study was conducted in order to investigate the effects of individual and simultaneous inoculation of endophytic fungus, <em>Piriformospora indica</em>, and plant growth-promoting rhizobacterium, <em>Azotobacter chroococcum</em>, on biochemical properties, antioxidant enzyme activities and growth of wheat plant (Niknejad cultivar) in Zn deficiency and sufficiency conditions. The experiment was conducted in greenhouse of the Soilless Culture Center of Isfahan University of Technology by using the sterile sand-perlite (2:1 v/v) medium, as factorial in a completely randomized design with three replications<span dir="rtl">.</span> The results showed that Zn deficiency decreased shoot dry weight, carotenoids&#39 content, total amount of Zn in shoot and antioxidant enzyme activities in control treatment (plants were not inoculated with fungi and bacteria). Inoculation of individual and simultaneous of <em>P. indica</em> and <em>A. chroococcum </em>resulted in increase of shoot dry weight at Zn deficiency condition. However, the highest shoot dry weight belonged to individual inoculation of <em>A. chroococcum.</em> Inoculated plants with <em>P. indica</em> had the highest total amount of Zn in shoot and concentration of carotenoids at both levels of Zn. Whereas, individual inoculation of <em>A. chroococcum</em> and also in combination with <em>P. indica</em> had only significant effect on increasing the total amount of Zn in shoot at Zn deficiency condition. Inoculation of <em>A. chroococcum</em> alone and also in combination with <em>P. indica</em> resulted in inducing antioxidant enzyme activities of ascorbate peroxidase and peroxidase in response to Zn deficiency. Whereas, individual inoculation of <em>P. indica</em> resulted in increasing and decreasing the activities of peroxidase and ascorbate peroxidase, respectively. In general, inoculation of wheat plant (Niknejad cultivar) with the studied microorganisms in this research, particularly inoculation of <em>A. chroococcum</em>, can serve as a useful method for alleviating deleterious effects of Zn deficiency stress.</p> تلقیح میکروبی, تلقیح انفرادی, سمیت‌زدایی, سطح گونه‌های فعال اکسیژن Bacterial inoculation, Microbial inoculation, Detoxification, Reactive oxygen species. 31 45 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-100&slc_lang=fa&sid=1 V. Jahandideh Mahjen Abadi وحیداله جهاندیده مهجن‌‌آبادی vahid.jahandideh67@gmail.com Yes Dept. of Soil Sci., College of Agric., Isfahan Univ. of Technol., Isfahan, Iran گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. Sepehri مژگان سپهری No Dept. of Soil Sci., College of Agric., Isfahan Univ. of Technol., Isfahan, Iran گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان A.H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوشگفتارمنش No Dept. of Soil Sci., College of Agric., Isfahan Univ. of Technol., Isfahan, Iran گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان H.R. Eshghizadeh حمیدرضا عشقی‌زاده No Dept. of Agron. and Plant Breed., College of Agric., Isfahan Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان