fa تأثیر سطوح مختلف شوری و عناصر سنگین سرب و کادمیوم بر رشد، رنگدانه‌های فتوسنتزی و مقادیر سدیم و پتاسیم در اسفناج پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><strong>فلزات سنگین از آلاینده‌های خطرناک زیستمحیطی هستند که از طریق ورود به زنجیره غذایی موجب بروز خطرات زیان‌باری برای انسان‌ها، گیاهان و سایر موجودات می‌شوند. به منظور بررسی اثرهای تنش شوری و عناصر سنگین سرب و کادمیوم بر گیاه اسفناج، آزمایشی گلدانی به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1392 در دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهرود اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح شوری (صفر، 4 و 8 دسی‏زیمنس بر متر) به عنوان فاکتور </strong><strong><span dir="ltr">A</span></strong><strong> و تیمار عنصر سنگین در چهار سطح (شاهد، کادمیوم، سرب و سرب+کادمیوم) به عنوان فاکتور </strong><strong><span dir="ltr">B</span></strong><strong> بودند. نتایج نشان داد که شوری تأثیر معنی‏داری بر وزن‌تر و خشک اسفناج نداشت؛ اما تیمار عنصر سنگین سبب تغییرات معنی‏داری در آنها گردید. کمترین و بیشترین وزن‌تر و خشک به ترتیب از تیمار کادمیوم و کادمیوم + سرب حاصل شد. بجز رنگدانه‏های فتوسنتزی فلاونوئید و آنتوسیانین، شوری تنها تأثیر معنی‏داری بر مقادیر کلروفیل </strong><strong><span dir="ltr">a</span></strong><strong>، کلروفیل </strong><strong><span dir="ltr">b</span></strong><strong> و کارتنوئید داشت و سبب کاهش آنها در سطح شوری 8 دسی‏زیمنس بر متر شد. تیمار شوری بدون تأثیر بر مقدار پتاسیم، منجر به افزایش مقادیر سدیم و کربوهیدرات محلول در برگ‌های گیاه اسفناج گردید. اثر متقابل شوری و عنصر سنگین تنها در مورد کربوهیدرات، مقادیر کلروفیل </strong><strong><span dir="ltr">a</span></strong><strong> و کلروفیل </strong><strong><span dir="ltr">b</span></strong><strong> معنی‏دار بود. بیشترین میزان کربوهیدرات از تیمار ترکیبی کادمیوم + سرب و سطح شوری 8 دسی‏زیمنس بر متر و نیز بیشترین میزان کلروفیل </strong><strong><span dir="ltr">a</span></strong><strong> و</strong><strong><span dir="ltr">b</span></strong><strong> از تیمار بدون استفاده از شوری (شاهد) و عنصر سنگین سرب حاصل شد.</strong></p> <p style="text-align: justify">Heavy metals (HMs) are hazardous environmental pollutants which by entering the food chain cause harm to humans, plants and other organisms. In order to study the effects of salinity and lead (Pb) and cadmium (Cd) HMs on spinach plant, a factorial, pot experiment, based on complete randomized blocks design, was carried out in 2013 in College of Agriculture, Shahrood University of Technology. Treatments consisted of three levels of salinity (0, 4 and 8 dS/m) as factor A and HMs at four levels (control, Cd, Pb and Cd+Pb) as Factor B. results revealed that salinity had no significant effect on fresh and dry weight of spinach; but HMs treatment caused significant changes in these traits. Minimum and maximum fresh and dry weights were obtained in the Cd and Cd+Pb treatments, respectively. Besides photosynthetic pigments of flavonoids and anthocyanin, salinity had significant effect only on chlorophyll <em>a</em>, chlorophyll <em>b</em>, cartenoid contents and reduced them at 8 dS/m level. Salinity treatment, without affecting potassium content, increased sodium and soluble carbohydrates in spinach leaves. Interaction between salinity and HMs was only significant for carbohydrate, chlorophyll <em>a</em> and chlorophyll <em>b</em>. The highest amount of carbohydrate was obtained in the Cd+Pb and 8 dS/m treatment and the highest amount of chlorophyll <em>a</em> and chlorophyll <em>b</em> was obtained in the no salinity (control) and Pb treatment.</p> تنش شوری, صفات فیزیولوژیک, عناصر سنگین Salinity stress, Physiological traits, Heavy metals. 15 24 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-113&slc_lang=fa&sid=1 H. Ghorbani هادی قربانی Haydari2005@gmail.com Yes Dept. of Water and Soil, College of Agric., Shahrood Univ. of Technol., Shahrood, Iran. گروه آب و خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهرود M. Heidari مصطفی حیدری No Dept. of Agron. and Plant Breed., College of Agric., Shahrood Univ. of Technol., Shahrood, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهرود M. Ghafari محدثه غفاری No Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shahrood Univ. of Technol., Shahrood, Iran گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهرود