fa تأثیر تیمارهای مختلف هورمونی و مواد کمک‌ریشه ‏زا بر ریشه‏ زایی قلمه ارقام زیتون فیشومی و شیراز پژوهشي Research <p style="text-align: justify"><strong>پژوهش حاضر به منظور یافتن روشی مناسب جهت افزایش ریشه‏زایی قلمه‏های سخت‌ریشه‏زای زیتون انجام شده است. این آزمایش با 15 تیمار و 2 رقم (فیشومی و شیراز) به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح کاملاً تصادفی در 4 تکرار مورد بررسی قرار گرفت. نوع رقم به عنوان فاکتور اصلی و تیمار‏های هورمونی به عنوان فاکتور فرعی در نظر گرفته شد. تیمارها شامل استفاده از هورمون اسید ایندول بوتیریک (</strong><strong><span dir="ltr">IBA</span></strong><strong>) با غلظت‏های 2000، 4000 و 6000 میلی‏گرم در لیتر و اسید نفتالین استیک (</strong><strong><span dir="ltr">NAA</span></strong><strong>) با غلظت 2000 میلی‏گرم در لیتر به تنهایی و یا همراه با آسکوربیک اسید با غلظت 2% و پر‏اکسید هیدروژن (</strong><strong><span dir="ltr">H</span></strong><strong>_{<span dir="ltr">2</span>}</strong><strong><span dir="ltr">O</span></strong><strong>_{<span dir="ltr">2</span>}</strong><strong>) با غلظت 5/3 درصد استفاده گردید. همچنین، از آب مقطر به عنوان تیمار شاهد استفاده شد. پس از گذشت 110 روز، تعداد قلمه‏های ریشه‏دار شده، تعداد قلمه‏های جوانه‏زده، تعداد ریشه در هر قلمه و متوسط طول ریشه در هر قلمه ثبت گردید. نتایج نشان داد که میزان ریشه‏زاییدر رقم شیراز بیشتر از رقم فیشومی بود. تیمار‏های هورمونی در تمام شاخص‏های مورد اندازه‏گیری در سطح 1% آزمون دانکن اختلاف معنی</strong><strong><span dir="ltr">‎</span></strong><strong>دار داشتند. ترکیب هورمون </strong><strong><span dir="ltr">IBA</span></strong><strong> با غلظت 4000 میلی‏گرم در لیتر به مدت 5 ثانیه به همراه پر‏اکسید هیدروژن با غلظت 5/3 درصد به مدت 30 ثانیه بیشترین تأثیر در افزایش ریشه‏زاییقلمه‏های زیتونرا داشت. همچنین، بعد از تیمارفوق، ترکیب هورمون </strong><strong><span dir="ltr">IBA</span></strong><strong> با غلظت 4000 میلی‏گرم در لیتر به مدت 5 ثانیه به همراه آسکوربیک اسید با غلظت 2% به مدت 15 دقیقه تأثیر بیشتری بر افزایش ریشه‏زاییداشت. بنابراین، با توجه به نتایج این آزمایش می‏توان گفت که استفاده از مواد کمک‌ریشه‏زا به همراه هورمون‏های ریشه‏زایی، تأثیر مثبتی بر بهبود ریشه‏زایی قلمه‏های ارقام سخت‌ریشه‏زای زیتون داشته است.</strong></p> <p style="text-align: justify">This research was conducted to find an appropriate method to increase rooting percentage in difficult to root olive cultivars. This experiment, with 15 treatments &nbsp;and 2 cultivars (Fishomi and Shiraz) was arranged as a split-plot based on &nbsp;completely randomized design and four replications. The main factor was cultivar and the sub-main factor was hormonal treatments. &nbsp;Treatments consisted of indole-3-butyric acid<span dir="rtl">) </span>IBA <span dir="rtl">(</span>(concentrations of 2000, 4000 and 6000 mg/L) and naphthalene acetic acid <span dir="rtl">)</span>NAA<span dir="rtl">(</span> with concentration of 2000 mg/L alone or with 2% ascorbic acid and 3.5% H₂O₂. Meanwhile, distilled water was taken as control treatment. After 110 days, number of rooted cutting, number of cuttings with buds, number of roots per cutting and root length in each cutting. Results showed that rooting percentage in Shiraz cultivar was more than Fishomi cultivar. Hormonal treatments had significant difference in all the measured traits (P&le;0.01). Combination of 4000 mg/L IBA for 5 seconds plus 3.5% H₂O₂ for 30 seconds was the most effective treatment in rooting of the olive cuttings. Also, the next effective treatment on rooting of the cuttings was 4000 mg/L IBA for 5 seconds plus 2% ascorbic acid for 15 minutes. Therefore, with regards to the results of this research, it could be stated that using cofactors plus rooting hormones, has had positive effects on improving the rooting in difficult to root olive cultivars.</p> تنظیم کننده‌های رشد گیاهی, تیمارهای هورمونی, آسکوربیک اسید, پراکسید هیدروژن Plant growth regulators, Hormonal treatments, Ascorbic acid, H2O2. 49 58 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-116&slc_lang=fa&sid=1 M. Attarzadeh محمود عطارزاده attarzadeh2012@yahoo.com Yes Dept. of Agronomy and Plant Breeding, Agriculture Faculty, Yasouj Univ., Yasouj, Iran. گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج A. Aboutalebi عبدالحسین ابوطالبی No Dept. of Horticulture, Islamic Azad Univ., Jahrom Branch, Iran. گروه باغبانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جهرم M. Attarzadeh مصطفی عطارزاده No Dept. of Horticulture, Islamic Azad Univ., Jahrom Branch, Iran. گروه باغبانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جهرم