fa تأثیر مواد هومیک و قارچ میکوریز بر جذب آهن و روی و برخی خصوصیات رشدی سویا در شرایط گلخانه پژوهشي Research <p style="text-align: justify"><strong>کمبود آهن و روی به عنوان یکی از عوامل اصلی کاهش تولید در خاک‌های آهکی مناطق خشک و نیمه‌خشک شناخته شده است.از آنجا که اجزای مواد آلی بر قابلیت جذب آهن و روی مؤثر می‌باشند، این مطالعه با هدف بررسی اثرات مواد هومیک (اسید هومیک، اسید فولویک، ورمی‌کمپوست، اسید هومیک+ اسید فولویک و اسید هومیک+ اسید فولویک+ ورمی‌کمپوست) در حضور و عدم حضور قارچ میکوریز بر برخی خصوصیات رشدی و جذب آهن و روی توسط سویا در شرایط گلخانه صورت گرفت. نتایج نشان داد که تنها اثرهای اصلی مواد هومیک و قارچ میکوریز بر رشد سویا و جذب آهن و روی معنی‌دار شد. پاسخ گیاه سویا به کاربرد مواد هومیک متفاوت بود. اسید هومیک بیشترین تأثیر را بر ارتفاع شاخسار، وزن تر و خشک شاخسار و ریشه سویا داشت؛ به طوری که کاربرد آن سبب افزایش 9/0 برابری ارتفاع بوته، 37/2 برابری وزن تر شاخسار، 11/6 برابری وزن خشک شاخسار، 54/3 برابری وزن تر ریشه و 5/5 برابری وزن خشک ریشه سویا در مقایسه با تیمار شاهد شد. تلقیح گیاه با میکوریز نیز توانست خصوصیات رشدی سویا را بهبود بخشد. بجز تیمارهای اسید هومیک و ورمی‌کمپوست، سایر تیمارهای هومیک سبب افزایش غلظت آهن و روی در شاخسار سویا شد. بیشترین غلظت آهن (3/657 میلی‌گرم بر کیلوگرم) و روی (4/87 میلی‌گرم بر کیلوگرم) در بوته‌های رشد یافته در تیمار اسید فولویک اندازه‌گیری شد. تلقیح سویا با میکوریز سبب افزایش 10 درصد آهن و 64 درصد روی در مقایسه با گیاهان شاهد شد. نتایج این تحقیق نشان داد که کاربرد اسید هومیک و میکوریز می‌تواند از طریق افزایش جذب آهن و روی سبب بهبود خصوصیات رشدی سویا گردد. </strong></p> <p style="text-align: justify">Iron (Fe) and zinc (Zn) deficiency has been known as a key factor in limiting crop production in calcareous soils of arid and semi-arid regions. Since the components of organic matter can change Fe and Zn availability, this study was conducted to investigate the effects of humic treatments including humic acid (HA), fulvic acid (FA), vermicompost (Verm), HA+FA and HA+FA+Verm and mycorhiza inoculation on some growth characteristics of soybean and Fe and Zn uptake under greenhouse conditions. Results showed that significant differences among humic substances and mycorrhiza were recorded for soybean growth and Fe and Zn uptake. The response of soybean plants to humic substances was different. The largest increases in plant height, shoot fresh weight, shoot dry weight, root fresh weight and root dry weight were found in humic acid amended soil, being 0.9 fold, 2.37 fold, 6.11 fold, 3.54 fold and 5.5 fold, respectively, as compared to the control. Mycorrhiza also improved soybean growth characteristics. Humic treatments (with an exception for humic acid and vermicompost) increased Fe and Zn content of soybean aerial parts. The highest Fe content (657.3 mg/kg) and Zn content (87.4 mg/kg) was measured in plants treated with fulvic acid. Mycorrhizal inoculation resulted in 10% increase in Fe and 64% in Zn content of soybean as compared to control plants. The results of this research revealed that application of humic acid and mycorrhiza can improve soybean growth by increasing the uptake of Fe and Zn.</p> کشاورزی پایدار, کودهای بیولوژیک, جذب عناصر غذایی, کلات‌ها Sustainable agriculture, Bio-fertilizers, Nutrients uptake, Chelates. 99 110 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-120&slc_lang=fa&sid=1 Z. Ebrahimi زهرا ابراهیمی No Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shahid Bahonar Univ. of Kerman, Kerman, Iran. گروه علوم مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان M. Sarcheshmehpour مهدی سرچشمه پور No Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shahid Bahonar Univ. of Kerman, Kerman, Iran. گروه علوم مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان M. Hejazi Mehrizi مجید حجازی مهریزی mhejazi@uk.ac.ir Yes Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shahid Bahonar Univ. of Kerman, Kerman, Iran. گروه علوم مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان