fa اثر دور تعویض محلول غذایی و غلظت‌های مختلف محلول پرکننده بر رشد کاهو (Lactuca sativa L.) در سیستم کشت شناور پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><strong>کشت شناور کاهو، به دلیل افزایش کارایی مصرف آب و کودهای شیمیایی، در حال توسعه است. به منظور بررسی اثر زمان تعویض محلول غذایی و غلظت محلول پُرکننده بر رشد و عملکرد کاهوی باترهد، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی و در سه تکرار انجام شد. هر واحد آزمایشی، جعبه­ای پلاستیکی با ابعاد 60×40×15 سانتی‌متر (حجم 36 لیتر) بود و چهار گیاه با فاصله 20×25 سانتی‌متر روی ورق­های پلی­استر کشت شدند. محلول­های غذایی هر 3، 4 و 5 هفته یکبار تعویض شدند و برای جبران کاهش حجم آب و عناصر تخلیه شده، از محلول غذایی پرکننده ⅓ یا ⅔ غلظت استفاده شد. بوته­ها 35 روز بعد از نشا، برداشت شدند. نتایج نشان داد که در صفات وزن سر، محیط سر، تعداد برگ، وزن خشک برگ، وزن ریشه و ارتفاع و قطر ساقه اختلاف معنی‌داری بین تیمارها وجود نداشت. اثر متقابل زمان تعویض محلول غذایی × غلظت محلول پرکننده در هیچیک از پارامترهای رشد معنی‌دار نبود. وزن سر و تعداد برگ در بوته به ترتیب بین 312-256 گرم (میانگین 286 گرم) و 37-32 برگ متغیر بود. تجزیه برگ نشان داد که در همه تیمارها، غلظت عناصر پرمصرف و کم­مصرف در محدوده غلظت بهینه قرار داشت. همبستگی مثبت و معنی‌داری بین وزن سر با تعداد برگ، وزن ریشه، قطر ساقه و محیط سر مشاهده شد. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که با استفاده از محلول پرکننده ⅓ غلظت و بدون تعویض محلول غذایی می­توان پرورش کاهو و عناصر محلول غذایی را به­خوبی مدیریت نمود.</strong></p> <p style="text-align: justify">Floating culture of lettuce is developing because of the increase in water use efficiency and chemical fertilizers. In order to assess replacement time of nutrient solution and concentration of replenishment solution on growth and yield of Butterhead lettuce, a factorial experiment was conducted through completely randomized design with three replications. Each experimental unit was a 60&times;40&times;15 cm (36 L) plastic box, and four plants were grown in a spacing of 20&times;25 cm apart on polyester sheets. The nutrient solutions were replaced with new solutions once every 3, 4 and 5 weeks. For compensating the removed water and depleted nutrients from the solution, replenishment solutions with ⅓ and ⅔ strength were added to the tank once a week. Plants were harvested 35 days after transplanting. Results showed that there was no significant difference in fresh head weight, head periphery, number of leaves per plant, leaf dry weight, root weight, and stem length and diameter among treatments. The interaction effects between replacement time &times; concentration of replenishment solution was not significant for none of the growth parameters. Fresh head weight and number of leaves per plant were 265-312 g (mean 286 g) and 32-37 leaves, respectively. Chemical analysis of lettuce-head tissue indicated that concentration of macro-and-micronutrients was in optimum range in all the treatments. Head weight per plant was found significantly and positively correlated with number of leaves/plant, root weight, stem diameter and head periphery. Results of the present experiment indicated that lettuce growth and nutrients could be managed well by adding replenishment solution with <span dir="rtl">⅓</span>&nbsp;strength, without replacing the nutrients solution.</p> کاهوی باترهد, تغذیه, کشت بدون خاک, کشت شناور Butterhead lettuce, Nutrition, Soilless culture, Floating culture 111 120 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-121&slc_lang=fa&sid=1 R. Barzegar رحیم برزگر Barzegar56@yahoo.com Yes Dept. of Hort., College of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran. گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد S. Rizi سعید ریزی No Dept. of Hort., College of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran. گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد M. Khosravi مریم خسروی No Dept. of Hort., College of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran. گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد