fa تأثیر منیزیم و دمای محیط ریشه بر رشد، عملکرد و خصوصیات فیزیولوژیک خیار گلخانه‌ای در سیستم آبکشت پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;"><span style="color: black;">منیزیم نقش کلیدی در فتوسنتز، اختصاص کربوهیدرات&shy;ها، انتقال ساکارز در آوند آبکش، اکسایش نوری و کلروز برگ گیاهان ایفا می‌کند. به‌منظور ارزیابی تأثیر </span></span></span></strong><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;">غلظت‌های مختلف منیزیم (صفر (<span style="color: black;">شاهد</span>)، 2 و 4 میلی&shy;مولار) و دمای محیط ریشه (15، 25 و 35) بر رشد، عملکرد و خصوصیات فیزیولوژیک خیار گلخانه‌ای (رقم 792 </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size: 9pt;"><span style="font-family: times new roman;">Nagen</span></span></span></strong><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;">)، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در سال 1393 در سیستم آبکشت، اجرا گردید.<span style="color: black;"> نتایج نشان داد که تیمار شاهد به‌طور معنی&rlm;داری وزن ‌تر و خشک برگ، تعداد برگ، سطح برگ و شاخص کلروفیل را کاهش داد؛ ولی، نسبت شاخساره به ریشه به‌طور قابل توجهی افزایش یافت. در این شرایط، زمانی که تیمار شاهد در محلول غذایی همراه با دمای ‌</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size: 9pt;"><span style="color: black;"><span style="font-family: times new roman;">&ordm;С</span></span></span></span></strong><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;"><span style="color: black;">35 در محیط ریشه استفاده گردید این اثرها شدیدتر بود. بیشترین عملکرد (578 گرم در بوته) در تیمار 4 میلی&rlm;مولار منیزیم و دمای</span></span></span></strong><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;">‌</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size: 9pt;"><span style="font-family: times new roman;">&ordm;С </span></span></span></strong><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;"><span style="color: black;">15 مشاهده گردید. کمترین عملکرد (276 گرم در بوته) در غلظت 2 میلی&rlm;مولار منیزیم و دمای محیط ریشه </span></span></span></strong><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;">‌</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size: 9pt;"><span style="font-family: times new roman;">&ordm;С</span></span></span></strong><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;"><span style="color: black;">35 به&rlm;دست آمد. نسبت </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size: 9pt;"><span style="font-family: times new roman;">Fv/Fm</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;"><span style="color: black;"> با افزایش غلظت منیزیم در محلول غذایی و با کاهش دمای محیط ریشه، افزایش یافت. با افزایش غلظت منیزیم در محلول غذایی، غلظت منیزیم و فسفر ریشه نیز افزایش یافت. غلظت فسفر برگ با افزایش دمای محیط ریشه افزایش یافت در حالی که غلظت فسفر ریشه با افزایش دمای محیط ریشه کاهش یافت. از نتایج این آزمایش می&shy;توان نتیجه&shy;گیری کرد که با افزایش غلظت منیزیم در محلول غذایی، اثر نامطلوب دمای </span></span></span></strong><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;">‌</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size: 9pt;"><span style="font-family: times new roman;">&ordm;С </span></span></span></strong><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;"><span style="color: black;">35 محیط ریشه کاهش می‌یابد. بنابراین، غلظت 4 میلی&rlm;مولار منیزیم در محلول غذایی و دمای محیط ریشه </span></span></span></strong><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;">‌</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size: 9pt;"><span style="font-family: times new roman;">&ordm;С</span></span></span></strong><strong><span style="font-size: 11pt;"><span style="font-family: b lotus;"><span style="color: black;">15 می‌تواند بهترین تیمار برای پرورش خیار گلخانه‌ای در فصل سرما پیشنهاد گردد.</span></span></span></strong></p> <div style="text-align: justify;">Magnesium plays a key role in photosynthesis, partitioning of carbohydrates, phloem export of sucrose, photo-oxidation and leaf chlorosis of plants. In order to evaluate the effect of various concentrations of Mg (0 (control), 2 and 4 mM) in the nutrient solution and root zone temperature (RZT) (15, 25 and 35 &ordm;С) on growth, yield and physiological properties in cucumber (<em>Cucumis sativus</em> L. cv. Nagen 792) grown in hydroponic system, an experiment was carried out as factorial based on randomized complete blocks design with four replications, in 2014. Results showed that zero Mg treatment (control) significantly decreased leaf fresh and dry weights, number of leaves, leaf area and SPAD index; but remarkably increased shoot to root ratio. These effects were more pronounced when control treatment was combined with RZT of 35&ordm;С. The highest yield (578 g per plant) was observed in plants treated with concentration of 4 mM Mg and 15 &ordm;С RZT. The lowest yield (276 g per plant) was obtained under concentration of 2 mM Mg and 35 &ordm;С RZT. The Fv/Fm value increased with the increase of Mg concentration in the solution and with the decrease of root temperature. Increased Mg concentration in the nutrient solution increased leaf Mg and root phosphorus (P) content. Leaf P content increased as RZT increased. Whereas, root P content decreased as RZT increased. It can be concluded from the results of this research that increasing Mg concentration in the solution decreased the adverse effects 35 &ordm;С RZT. Therefore, Mg concentration of 4 Mm in the solution and 15 &ordm;С RZT can be considered as an appropriate treatment for hydroponic cucumber cultivation.</div> سیستم هیدروپونیک, دمای بستر کشت, محلول غذایی, تنش گرمایی Hydroponic system, Substrate temperature, Nutrient solution, Temperature stress. 11 22 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1622-1&slc_lang=fa&sid=1 R. Azarmi رسول آذرمی r_azarmi@uma.ac.ir Yes Dept. of Plant Prod., Moghan College of Agric. and Nat. Resour., Univ. of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی مغان، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل J. Tabatabaei جلال طباطبائی No Faculty of Agric., Shahed Univ., Tehran, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران N. Chaparzadeh نادر چاپارزاده No Dept. of Biol., Faculty of Sci., Azarbaijan Shahid Madani Univ., Tabriz, Iran. ‎ گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز