fa پاسخ رشد ریشه ذرت (Zea mays L.) به شوری و تراکم خاک در شرایط گلخانه‌ای كاربردي Applicable <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>شوری و تراکم خاک از مهم‌ترین محدودیت‌های رشد و تولید گیاهان زراعی به حساب می‌آیند. کنترل این دو پدیده یکی از کلیدهای مدیریت تولید محصول است که پایداری و ثبات تولید و استفاده بهینه از زمین و آب را تضمین می‌کند. تحقیق حاضر به منظور بررسی اثر توأم شوری و تراکم خاک بر برخی صفات رشدی ریشه ذرت (</strong><strong><em><span dir="LTR">Zea mays</span></em></strong><strong><span dir="LTR"> L<em>.</em></span></strong><strong>) انجام پذیرفت. برای این منظور، آزمایشی گلدانی به‌صورت فاکتوریل در قالب بلوک‌های کامل تصادفی و با سه تکرار در شرایط گلخانه‌ای انجام شد. تیمارها شامل سه سطح شوری خاک (هدایت الکتریکی عصاره اشباع 5/1، 5/2 و 5/4 دسی‌زیمنس بر متر) و سه سطح تراکم خاک (جرم مخصوص ظاهری 3/1، 55/1 و 75/1 گرم بر سانتی‌متر مکعب) بودند. برای ایجاد شوری، مقادیر مختلف </strong><strong><span dir="LTR">NaCl</span></strong><strong> در حجم آب مقطر لازم برای رساندن رطوبت جرمی به 16% حل و سپس به خاک اضافه گردید. برای ایجاد تراکم خاک، از وزنه 5/4 کیلوگرمی که از ارتفاع 45 سانتی‌متری بر سطح خاک درون گلدان‌ها رها می‌شد، استفاده گردید. آبیاری گلدان‌ها در طول سه ماه آزمایش از طریق توزین و با آب مقطر انجام گرفت. نتایج نشان داد که اثرهای اصلی شوری و تراکم خاک در سطح احتمال 1% و اثر متقابل آنها در سطح احتمال 5% باعث کاهش معنی‌دار وزن خشک ریشه، حجم ریشه، طول ریشه، میانگین قطر ریشه و نسبت وزن خشک ریشه به وزن خاک گردید. شوری و تراکم به صورت توأم، نسبت به اثر جداگانه آنها، خصوصیات رشدی ریشه ذرت را به‌طور متوسط 20 درصد بیشتر کاهش داد. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که شوری و تراکم خاک اثر منفی همدیگر را تشدید کرده و منجر به توقف رشد و توسعه ریشه ذرت می‌شوند.</strong></p> <p style="text-align: justify;">Soil salinity and compaction are probably the most prevailed limitations for crop growth and production. Their mitigation and control may be important crop management keys that can ensure yield sustainability and optimum use of land and water. This research was performed to investigate the combined effect of soil salinity and soil compaction on some growth characteristics of corn (<em>Zea mays</em> L.) root. For this purpose, a factorial pot experiment on the basis of completely randomized blocks design with three replications was performed. The experimental factors were three levels of soil salinity (electrical conductivity of saturated paste extract of 1.5, 2.5 and 4.5 dS/m) and three levels of soil compaction (bulk density of 1.3, 1.55 and 1.75 g/cm³). For salinity treatments, different amounts of NaCl was dissolved in the required volume of distilled water to have soil water content to 16% and then were added to the soil. For soil compaction treatments, a 4.5 kg solid cylinder was allowed to fall freely from 45 cm height over the soil surface in the pots. During the 3 months of experimental period, the pots were irrigated with distilled water through regular weighing. Results showed that the main effects of soil salinity and compaction at 1% probability level and their combined effects at 5% probability level led to significant reduction in root dry weight, root volume, root length, root mean diameter and ratio of root weight to soil weight. Combined effects of soil salinity and compaction reduced growth characteristics of the corn roots 20% more than their individual effect. Therefore, it can be concluded that soil salinity and compaction intensify their negative effects and suppress growth and development of corn roots.</p> مدیریت خاک, توسعه ریشه, تنش‌های محیطی, هدایت الکتریکی, جرم مخصوص ظاهری Soil management, Root development, Environmental stresses, Electrical conductivity, Bulk density 41 50 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-145&slc_lang=fa&sid=1 R. Hassanpour رضا حسن‌پور rzh92@yahoo.com Yes Dept. of Soil Sci. and Eng., College of Agric., Univ. of Tabriz, Tabriz, Iran گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز M.R. Neyshabouri محمدرضا نیشابوری No Dept. of Soil Sci. and Eng., College of Agric., Univ. of Tabriz, Tabriz, Iran گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز D. Zarehaghi داود زارع‌حقی No Dept. of Soil Sci. and Eng., College of Agric., Univ. of Tabriz, Tabriz, Iran گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز