fa واکنش‌های مورفوفیزیولوژیکی، ظرفیت فتوسنتزی و کیفیت گل شاخه بریده مریم (Polianthes tuberosa L.) در سیستم‌های مختلف کشت خاکی و آبکشت كاربردي Applicable <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>گل مریم مهمترین گل شاخه بریده معطر و دارای رتبه چهارم سطح زیر کشت و تولید در بین گل‌های شاخه بریده کشور می‌باشد. با توجه به کمبود منابع آب، محدودیت‌های خاک و با هدف مقایسه و امکان جایگزینی کشت خاکی گل مریم با کشت بدون خاک، آزمایشی در قالب فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار روی دو رقم گل مریم (محلاتی و دزفولی)، در دو سیستم تولیدی گلخانه‌ای با بستر خاک و بدون خاک، اجرا گردید. براساس نتایج تجزیه واریانس، ظرفیت فتوسنتزی [تعداد و سطح برگ، هدایت روزنه‌ای و مقادیر رنگیزه‌های فتوسنتزی (کلروفیل </strong><strong><span dir="LTR">a</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">b</span></strong><strong> و کل)]، ارتفاع ساقه گل‌دهنده، تعداد و قطر گلچه‌ها، جذب عناصر غذایی و عمر گل&rlm;جایی گل مریم به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر سیستم کشت قرار گرفتند. سیستم کشت بدون خاک به ترتیب منجر به افزایش 50 و 35 درصدی ارتفاع ساقه گل‌دهنده و عمر گل&rlm;جایی به‌عنوان مهمترین شاخص‌های کیفیت گل شاخه بریده، در مقایسه با کشت خاکی، گردید. همچنین، میزان فعالیت آنزیم پراکسیداز و مقادیر جذب کلسیم و پتاسیم به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر رقم قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس بیانگر تأثیر معنی‌دار برهمکنش رقم و سیستم کشت بر جذب کلسیم و تعداد برگ در بوته بود. براساس نتایج آزمایش، کشت بدون خاک با بهبود ظرفیت فتوسنتزی و افزایش جذب عناصر معدنی منجر به افزایش کیفیت و عمر گل&rlm;جایی گل شاخه بریده مریم گردید و از قابلیت و پتانسیل زیادی برای جایگزینی با کشت خاکی گل مریم برخوردار می‌باشد.</strong></p> <p style="text-align: justify;">Fragrant tuberose is the most important scented cut flower of Iran, which rank 4^th among other cut flowers, based on the cultivation area and production. Due to the scarcity of water resources, soil constraints, and the aim of comparison and possible substitution of soil cultivation with soilless cultivation of tuberose, a pot experiment was conducted as factorial, based on completely randomized design with four replications, on two cultivars of tuberose (&lsquo;Mahallati&rsquo; and &lsquo;Dezfuli&rsquo;), in two greenhouse production systems, with soil and soilless medium. Based on the ANOVA results, photosynthetic capacity [number of leaves and leaf area, stomatal conductance and photosynthetic pigments content (chlorophyll a, b and total)], flower-stem height, number of florets, diameter of florets, nutrients uptake and flower vase life were significantly (<em>P&le;0.01</em>) affected by culture system. Soilless system increased the flower-stem height and vase life (as the main quality indices of cut flowers) by 50% and 35%, respectively, as compared with soil cultivation. In addition, peroxidase activity, calcium, and potassium uptake were significantly (<em>P&le;0.05</em>) affected by cultivar. Analysis of variance indicated that interaction of cultivar and cultivation system had significant effects on calcium uptake and number of leaves per plant. According to the results, soilless culture improved photosynthetic capacity and mineral uptake and subsequently increased quality and vase life of cut tuberose. This culture system showed high ability and potential to replace soil cultivation of tuberose.</p> بستر کشت, کیفیت پس از برداشت, ظرفیت آنتی‌اکسیدانی, رقم دزفولی, رقم محلاتی Soil management, Root development, Environmental stresses, Electrical conductivity, Bulk density 61 73 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-147&slc_lang=fa&sid=1 M. Kanani مهران کنعانی No Dept. of Hort. Sci., Mahabad Branch, Islamic Azad Univ., Mahabad, Iran. گروه علوم باغبانی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد، مهاباد M. J. Nazarideljou محمد جواد نظری دلجو nazarideljou@yahoo.com Yes Dept. of Hort. Sci., Mahabad Branch, Islamic Azad Univ., Mahabad, Iran. گروه علوم باغبانی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد، مهاباد