fa پیامدهای پرتودهی با نور فرابنفش A بر ظرفیت آنتی‌اکسیدانی، سینارین و برخی ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیک سه رقم آرتیشو (Cynara scolymus L.) كاربردي Applicable <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>آرتیشو به دلیل داشتن خواص دارویی، از جایگاه ویژه‌ای بین سبزی‌ها برخوردار است. مطالعات نشان داده که تابش نور فرابنفش باعث تحریک تولید برخی از متابولیت‌های ثانویه در گیاهان می‌شود. در پژوهش حاضر، اثر نور فرابنفش </strong><strong><span dir="LTR">A</span></strong><strong> (360 نانومتر) بر محتوای کل ترکیبات فنلی، میزان فلاونوئید کل، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی، میزان سینارین و برخی صفات مورفو فیزیولوژیک برگ آرتیشو مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش به صورت گلخانه‌ای روی یک توده کشت شده از اصفهان و دو رقم اصلاح شده از آمریکا (گرین گلوب) و ایتالیا (وایت جاینت) با چهار تیمار تابش اشعه فرابنفش </strong><strong><span dir="LTR">A</span></strong><strong> (صفر، 1، 2 و 4 ساعت در روز) انجام شد. تیمارها در مدت 16 ساعت روشنایی در روز، هر 2 ساعت یکبار اعمال شد. نتایج نشان داد که وزن‌تر و خشک گیاهان با افزایش تابش نور فرابنفش </strong><strong><span dir="LTR">A</span></strong><strong> افزایش یافته است. میزان کلروفیل </strong><strong><span dir="LTR">a</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">b</span></strong><strong> و کلروفیل کل در تمامی ژنوتیپ‌ها در اثر پرتودهی با نور فرابنفش </strong><strong><span dir="LTR">A</span></strong><strong> کاهش یافت. بیشترین میزان کلروفیل </strong><strong><span dir="LTR">a</span></strong><strong> در نمونه&rlm;های شاهد رقم وایت جاینت مشاهده شد و کمترین آن مربوط به گیاهان همین رقم بود که 4 ساعت در روز نور </strong><strong><span dir="LTR">UV-A</span></strong><strong> دیده بودند. اشعه </strong><strong><span dir="LTR">UV-A</span></strong><strong> اثر افزایشی معنی&rlm;داری روی محتوای فنل کل، میزان فلاونوئید کل و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی هر سه ژنوتیپ آرتیشو داشت. بیشترین میزان فنل کل در تیمار 4 ساعت تابش اشعه </strong><strong><span dir="LTR">UV</span></strong><strong> در رقم وایت جاینت مشاهده شد. کمترین میزان مربوط به گیاهان شاهد رقم وایت جاینت بود. بیشترین و کمترین ظرفیت آنتی‌اکسیدانی به ترتیب در رقم گرین گلوب و توده اصفهان مشاهده شد. با این وجود، نتایج نشان داد که میزان سینارین برگ در نمونه&rlm;ها با افزایش مقدار تابش نور فرابنفش کاهش یافته است که با توجه به افزایش میزان فنل کل در شرایط مذکور، احتمالاً میزان تولید دیگر ترکیبات فنلی برگ افزایش داشته است.</strong></p> <p style="text-align: justify;">Artichoke (<em>Cynara scolymus</em>) is peculiar among the vegetables due to its medicinal properties. Previous studies have been shown that Ultraviolet (UV) radiation stimulates the production of some secondary metabolites in the plants. In the present study, the effects of UV-A (360 nm) radiation on total phenolic content, total flavonoid content, antioxidant capacity, cynarin content and some morphophysiological properties of Artichoke leaves were investigated. The greenhouse experiment was carried out on one cultivated type from Isfahan and two varieties from USA (Green Globe) and Italy (White Giant), with four treatments of UV-A radiation (0, 1, 2 and 4 hours per day). Radiation treatments were applied once every 2 hours during the 16 hours of daylight. Results showed that exposure to UV-A increased the fresh and dry weight of plants. Chlorophyll a, b and total chlorophyll contents decreased under the UV-A radiation. Maximum and minimum contents of chlorophyll a were observed in White Giant cultivar (control treatment) and 4 hours per day treatment, respectively. UV-A radiation had a significant effect on total phenolic content, total flavonoids content and antioxidant capacity of the three cultivars of Artichoke. The highest and the lowest total phenolic content were observed in White Giant cultivar (4 hours per day treatment) and control, respectively. The highest and the lowest amounts of antioxidant capacity were recorded for Green Globe variety and Isfahan cultivar, respectively. However, the results showed that the leaf cynarin content was decreased by increasing the UV-A radiation. Due to the increase in total phenolics and flavonoids in the mentioned conditions, the amount of other phenolic compounds may have increased in the leaves.</p> کنگر فرنگی, اشعه UV-A, ترکیبات فنلی, فلاونوئید کل Artichoke, UV-A, Total phenol, Phenolic compounds, Total flavonoid. 97 110 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-150&slc_lang=fa&sid=1 A. Shahbodaghlo Shahbodaghlo علیرضا شاهبداغلو Azizi@basu.ac.ir Yes Dept. of Hort. Sci., Faculty of Agric., Bu-Ali Sina Univ., Hamadan, Iran. گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان A. Azizi Azizi علی عزیزی No Dept. of Hort. Sci., Faculty of Agric., Bu-Ali Sina Univ., Hamadan, Iran. گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان H. Sarikhani Sarikhani حسن ساری‌خانی No Dept. of Hort. Sci., Faculty of Agric., Bu-Ali Sina Univ., Hamadan, Iran. گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان M. Rajabi Rajabi محسن رجبی No Dept. of Med. Plants, Inst. of Higher Edu. Appl. Sci., Jahad-e Agric., Hamadan, Iran. مؤسسه آموزش عالی علمی کاربردی جهاد کشاورزی، همدان