fa وضعیت تغذیه‌ای خیار و فلفل‌دلمه‌ای گلخانه‌ای در استان اصفهان پژوهشي Research با وجود افزایش تقاضا برای تولید سبزی‌های گلخانه‌ای، توجه کمی به وضعیت تغذیه‌ای این گیاهان، به ویژه در ارتباط با کیفیت محصول شده است. این پژوهش با هدف بررسی وضعیت تغذیه‌ای عناصر پر مصرف (کلسیم، منیزیم، فسفر و پتاسیم) و ریزمغذی (آهن، منگنز، مس و روی) در خیار و فلفل دلمه‌ای گلخانه‌ای در استان اصفهان انجام شد. بعد از انتخاب 25 واحد گلخانه، غلظت این عناصر در خاک این گلخانه‌ها و میوه خیار و فلفل دلمه‌ای تولید شده اندازه‌‌گیری شد. نتایج نشان داد که میانگین غلظت فسفر و پتاسیم خاک بسیار بیشتر از حد بحرانی تعیین شده برای آنها بود. میانگین مقدار آهن، روی ، مس و منگنز عصاره‌گیری شده با DTPA در نمونه‌های خاک به ترتیب برابر با 0/12، 9/4، 9/1 و 5/14 میلی‌گرم در کیلوگرم بود. میزان منیزیم، فسفر و پتاسیم در خیار و فلفل دلمه‌ای، بیشتر از حد کفایت این عناصر در میوه بود، در حالی که بیش از 75 درصد خیارهای گلخانه‌ای دچار کمبود کلسیم بودند. از طرف دیگر، مشخص شد که بیش از نیمی از خیار‌های گلخانه‌ای و حدود 20 درصد فلفل‌های دلمه‌ای گلخانه‌‌ای دارای کمبود منگنز بودند. هم‌چنین نتایج نشان داد که بیش از 60 درصد خیارهای گلخانه‌ای دچار کمبود آهن و روی بودند. به طور کلی، بر اساس نتایج این پژوهش، غلظت زیاد برخی عناصر پرمصرف نظیر فسفر و پتاسیم و کمبود گسترده کلسیم و عناصر کم‌مصرف در محصولات گلخانه‌ای به علت مدیریت تغذیه‌ای نامطلوب، مصرف نامتعادل کود، ناپایداری شرایط محیطی گلخانه و خطر آلودگی محیط زیست است. Despite of increasing request for greenhouse vegetables, there is quite limited information on their nutritional quality. This study was carried out to investigate nutritional status of macronutrients (Ca, Mg, P and K) and micronutrients (Fe, Mn, Cu and Zn) in greenhouse cucumber and bell pepper in Isfahan province. After selecting 25 greenhouses, the concentration of macronutrients and micronutrients was measured in soil and edible parts of cucumbers and bell peppers. The results showed that mean concentration of P and K in the soils was much higher than their critical deficiency level. Mean concentration of DTPA-extractable Fe, Zn, Cu and Mn of the soils was 12.0, 4.9, 1.9, and 14.5 mg kg-1. Mean fruit Mg, P and K concentrations in the cucumber and bell pepper were greater than their sufficiency level, while more than 75% of the greenhouse cucumbers were Ca deficient. Also more than half of the greenhouse cucumbers and about 20% of greenhouse bell peppers had Mn deficiency. Also more than 60% of greenhouse cucumbers were Fe and Zn deficient. According to the results, high concentration of some macronutrients such as P and K, and widespread deficiency of Ca and micronutrients in greenhouse production, is probably due to nutritional mismanagement, unbalanced fertilizer application, unstable greenhouse conditions and environmental pollution risks. گلخانه، خیار، فلفل دلمه‌ای، عناصر پرمصرف، ریزمغذی‌ها Greenhouse, Cucumber, Bell pepper, Macronutrients, Micronutrients 35 43 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-147-3&slc_lang=fa&sid=1 F. Aghili فروغ عقیلی No A. H. Khoshgoftarmanesh2 امیرحسین خوشگفتارمنش No M. Afyuni مجید افیونی No M. Mobli مصطفی مبلی No M. Pirzadeh مهناز پیرزاده mahnaz.pirzadeh@gmail.com Yes A. Sanaei Ostovar آزاده سنایی استوار No