fa القا جهش و ایجاد تنوع در توت‌فرنگی رقم کردستان با پرتودهی گاما و تعیین دُز مناسب پرتودهی پژوهشي Research <strong><span dir="RTL" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در توت‌&shy;فرنگی، به‌دلیل تکثیر غیرجنسی، تنوع ژنتیکی کم است. یکی از روش‌&shy;های افزایش تنوع ژنتیکی به‌عنوان ابزاری مهم در به‌نژادی گیاهان، استفاده از پرتوهای گاما برای القا جهش است. به‌منظور تعیین دُز مناسب گاما برای ایجاد تنوع ژنتیکی در توت‌&shy;&shy;فرنگی رقم کردستان از طریق جهش و بررسی تأثیر دُزهای مختلف اشعه گاما (صفر (شاهد)، 15، 30، 60 و 90 گری) بر ویژگی‌های مختلف توت‌فرنگی، این پژوهش در سال 92-1391 در دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج اجرا شد. نتایج نشان داد که گیاهان پرتودیده نسبت به شاهد، دارای مقادیر کمتری از نظر اغلب ویژگی‌های مورد بررسی، به&shy;‌جز ویژگی‌های تعداد برگ، قند میوه و آنتوسیانین میوه، بودند. با افزایش شدت اشعه گاما، سطح برگ، طول میوه، قطر میوه، وزن تر و خشک میوه، حجم میوه، شکل و میزان آب میوه کاهش یافتند. از طرفی، پُربرگی و کوتولگی در گیاهان پرتودیده افزایش یافت. دُز مناسب پرتودهی برای ایجاد جهش در توت&shy;‌فرنگی رقم کردستان در آستانه 50 درصدی تلفات گیاهان تحت تیمار اشعه گاما (LD50)&nbsp;بین 65 تا 70 گری بود. بنابراین، از پرتو گاما در محدوده پیشنهادی می&shy;توان برای ایجاد بیشترین تنوع ژنتیکی، با داشتن کمترین تلفات گیاهی، در برنامه&shy;‌های به‌نژادی توت‌فرنگی، از جمله برای افزایش کیفیت میوه، استفاده کرد</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">.</span></span></span></strong> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; line-height: 150%;">Genetic diversity in strawberry is low due to its asexual propagation. One method of increasing genetic diversity, as an important tool in plant breeding, is the use of gamma rays to induce mutation. In order to determine the appropriate dosage of gamma irradiation for genetic diversity creation by mutation in strawberry, Kurdistan cultivar, and to study the influence of various doses of gamma ray (zero (control), 15, 30, 60 and 90 gray) on different traits of strawbery, this research was conducted in Faculty of Agriculture, Yasouj University, in 2012-2013. Results showed that irradiated plants had a lower rates in comparison to the control plants for most of the studied characteristics, except for number of leaves, fruit sugar and anthocyanin. Leaf area, fruit length, fruit diameter, fruit fresh and dried weight, and fruit volume, shape, and juice decreased with an increase in the gamma irradiation dosage. Moreover, multifoliate and dwarfism were increased in the irradiated plants. The appropriate dosage of gamma irradiation for mutation induction in strawberry, Kurdistan cultivar, for threshold 50% plants mortality (LD₅₀) treated by gamma ray, was approximately 65-70 gray. Therefore, gamma ray intensity in the recommended limit could be used for the highest genetic diversity creation with the lowest plant mortality in strawberry breeding programs such as in fruit quality improvement.</p> توت‌فرنگی, جهش‌زاهای فیزیکی, کیفیت میوه, نسل جهش‌یافته Strawberry, Physical mutagens, Fruit quality, Mutant generation. 25 40 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1570-2&slc_lang=fa&sid=1 H. Razmi هلن رزمی No Dept. of Agron. and Plant Breed., Faculty of Agric., Yasouj Univ., Yasouj, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج R. Amiri Fahliani رضا امیری‌فهلیانی Amiri@yu.ac.ir Yes Dept. of Agron. and Plant Breed., Faculty of Agric., Yasouj Univ., Yasouj, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج B. kavoosi بیژن کاوسی No Dept. of Agron. and Hort. Crops Res., Fars Agric. and Nat. Resour. Res. and Edu. Center, Shiraz, Iran.‎ بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، شیراز A. Masoumi Asl اسد معصومی اصل No Dept. of Agron. and Plant Breed., Faculty of Agric., Yasouj Univ., Yasouj, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج