fa ارزیابی برخی شاخص‌های کیفیت خاک در الگوهای کشت مخلوط لوبیا و بادرشبی و تلقیح میکروبی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کشت مخلوط در شرایط تلقیح میکروبی به‌عنوان روشی برای بهبود شاخص‌های کیفیت خاک مطرح است. از این‌رو، این پژوهش با هدف ارزیابی اثر تلقیح میکروبی بر </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">برخی شاخص‌های کیفیت خاک تحت کشت گیاهان بادرشبی و لوبیا قرمز در کشت خالص و مخلوط به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه‌ای اجرا شد. فاکتورها شامل تلقیح میکروبی (باکتری، قارچ، باکتری + قارچ و شاهد) و الگوهای کشت مخلوط (یک ردیف لوبیا + یک ردیف بادرشبی (1:1)، دو ردیف بادرشبی + دو ردیف لوبیا (2:2)، دو ردیف بادرشبی + یک ردیف لوبیا (2:1)، یک ردیف بادرشبی + دو ردیف لوبیا (1:2)، خالص لوبیا و خالص بادرشبی) بودند. در پایان دوره رشد، تنفس پایه (</span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">BR</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، تنفس برانگیخته (</span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SIR</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، کربن زیست‌توده میکروبی (</span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">MBC</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، سهم متابولیک (</span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">CO₂</span></span></strong></span><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">q</span></span></em></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و فراهمی کربن (</span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">CAI</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) در خاک گیاه‌های لوبیا و بادرشبی اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که تمام شاخص‌های کیفیت خاک، تحت تأثیر الگوهای کشت و تلقیح میکروبی قرار گرفتند</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> مقادیر </span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">BR</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"><span style="font-family:Times New Roman;"> </span>و </span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SIR</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"><span style="font-family:Times New Roman;"> </span>در خاک کشت مخلوط 1:2 در تلقیح ترکیبی باکتری و قارچ بادرشبی به‌ترتیب 1/21 و 1/17 برابر بیش&shy;تر از میزان آنها در تیمار کشت خالص بادرشبی بود. کشت مخلوط 1:2 همراه با تلقیح باکتری و قارچ، </span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">MBC</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"><span style="font-family:Times New Roman;"> </span>را به‌ترتیب 1/11 و 1/24 برابر در خاک لوبیا و بادرشبی نسبت به کشت خالص افزایش داد. همچنین الگوهای مختلف کشت مخلوط و کودهای زیستی، موجب افزایش </span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">CAI</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"><span style="font-family:Times New Roman;"> </span>و کاهش </span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">CO₂</span></span></strong></span><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">q</span></span></em></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;در خاک شدند. به‌طور کلی کاربرد کشت مخلوط و استفاده از پتانسیل ریزجانداران سبب بهبود شاخص‌های کیفیت خاک می‌شود.<span style="letter-spacing:.1pt;"></span></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;">Intercropping under microbial inoculation has been suggested as a method to improve the soil quality indices. The objective of this study was to evaluate the effect of microbial inoculation on some soil quality indices of moldavian balms- and bean-planted soils in sole cropping and intercropping. This experiment was carried out in the form of a factorial based on a randomized complete block design with three replications in greenhouse condition. Studied factors were microbial inoculation (AMF, PGPR, AMF+PGPR and without microbial inoculation) and planting patterns (sole cropping of moldavian balms and bean, 1 row moldavian balms + 1 row bean (1:1), 2 row moldavian balms + 2 row bean (2:2), 2 row moldavian balms + 1 row bean (2:1) and 1 row moldavian balms + 2 row bean (1:2)). At the end of the growth period, microbial respiration (BR), substrate-induced respiration (SIR), microbial biomass carbon (MBC), metabolic quotient (<em>q</em>CO₂) and carbon availability index (CAI) in moldavian balms- and bean-planted soils were determined. The results showed that the intercropping patterns and microbial inoculation had a significant effect on all soil quality indices, in moldavian balms and bean plantation. The BR and SIR in the 2:1 intercropping moldavian balm under PGPR+AMF inoculation were measured to be 1.21 and 1.17 times higher than those of sole cropping, respectively. The 2:1 intercropping with PGPR+AMF inoculation increased MBC by 1.11 and 1.24 times, as compared to sole cropping of bean- and moldavian balm-planted soils, respectively. Different intercropping patterns and microbial inoculation increased soil CAI and decreased <em>q</em>CO₂. In general, the application of intercropping and the potential use of microorganisms could improve the soil quality indices.</span></div> کشاورزی پایدار, شاخص‌های زیستی خاک, ریزجانداران, کشت مخلوط Sustainable agriculture, Soil biological indices, Microorganisms, Intercropping. 57 70 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-639-6&slc_lang=fa&sid=1 M. Bagheri مینا باقری m.bagheri@urmia.ac.ir No Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه M. H. Rasouli-Sadaghiani میرحسن رسولی صدقیانی m.rsadaghiani@urmia.ac.ir Yes Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه M. Barin محسن برین m.barin@urmia.ac.ir No Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه E. Rezaei اسماعیل رضایی e.rezaei@urmia.ac.ir No Department of Production Engineering and Plant Genetics, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran. گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه