fa کارایی سن شکارگر (Nesidiocoris tenuis Reuter (Hempitera, Miridae در کنترل بید گوجه‌فرنگی (Tuta absoluta Meyrick (Lepidoptera: Gelechiidae در شرایط گلخانه پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بید گوجه</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">فرنگی </span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Tuta absoluta</span></span></em></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> آفتی است که از سال 1389 وارد کشور شده و به</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سرعت در مناطق مختلف از جمله جنوب استان کرمان گسترش یافته است. سن شکارگر </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;"><span style="font-family:Times New Roman;">Nesidiocoris tenuis</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"><span style="font-family:Times New Roman;"> </span>در کنترل بید گوجه‌فرنگی در گلخانه‌های گوجه‌فرنگی نقش مؤثری دارد. برای بررسی کارایی سن شکارگر در کنترل این آفت، در یک گلخانه پژوهشی رهاسازی سن شکارگر در پنج تیمار شامل </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">یک جفت سن بالغ به‌ازای هر بوته،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">6 عدد پوره سن چهار به‌ازای هر بوته هم‌زمان با آلوده‌سازی مصنوعی (رها‌سازی یک جفت حشره بالغ بید گوجه‌فرنگی به‌ازای هر بوته)، یک جفت سن بالغ به‌ازای هر بوته و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">6 عدد پوره سن چهار به‌ازای هر بوته یک هفته پیش از آلوده‌سازی مصنوعی و بدون رهاسازی سن شکارگر (شاهد)، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار به‌انجام</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> رسید. ارزیابی در دو نوبت 40 و 70 روز پس&nbsp;</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">از </span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">آلوده‌سازی مصنوعی روی 20 بوته از هر کرت انجام شد. نتایج نشان داد دو تیمار رهاسازی حشره بالغ و پوره یک هفته پیش از آلوده‌سازی مصنوعی، با کم‌ترین تعداد لارو (</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">1/52&nbsp;</span></span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 5 و 1/01&nbsp;</span></span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 5/1 در 40 روز و 0/58&nbsp;</span></span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 2 و 0/58&nbsp;</span></span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 4 در 70 روز)، دالان (2/96&nbsp;</span></span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 11/4</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و&nbsp;2/2 </span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 10/7 در 40 روز و 0/67&nbsp;</span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 4/7 و 0/88&nbsp;</span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 6/7 در 70 روز) و درصد خسارت به میوه (1/45&nbsp;</span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 4/7 و 1/21&nbsp;</span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 7/3) و نیز بیش‌ترین تعداد سن مستقر در بوته‌ها (0/14&nbsp;</span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 3/6 و 0/07&nbsp;</span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 3/1 در 40 روز و 0/2 </span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 5/8 و 0/24&nbsp;</span></span></strong><span style="font-family:Times New Roman;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 4/6 در 70 روز) بهتر از سایر تیمارها بوده‌اند. از نظر تعداد علائم خسارت سن به بوته‌ها نیز دو تیمار یادشده به‌ویژه در ارزیابی نهایی اختلاف معنی‌داری با سایر تیمارها نداشته و برای کاربرد در گلخانه‌های تجاری پیشنهاد می‌شوند. </span></span></strong></p> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;">Tomato leaf miner, <em>Tuta absoluta</em> Meyrick, is a pest which entered Iran in 2010; it was spread rapidly in many areas including Jiroft, in the southern Kerman province. The predatory bug, <em>Nesidiocoris tenuis </em>Reuter (Hempitera, Miridae) is an effective biocontrol agent against <em>T. absoluta </em>in tomato greenhouses. To evaluate the efficiency of <em>N. tenuis</em> in controlling <em>T. absoluta</em>, the predator was released in five treatments including: one pair of adult predator per plant, 6 fourth stage nymphs per plant in the same time with the artificial pest release, one pair of adult predator per plant and 6 fourth stage nymphs per plant one week before artificial pest release and control (no predator). The experiments were done in a completely randomized block design with 3 replications. Evaluation was done on 40 and 70 days after the artificial pest release on 20 plants per plot which had been selected randomly. The results showed that the two treatments of predator release before pest release were significantly better than the others in reducing the number of larvae (5 &plusmn; 1.52, 5.1 &plusmn; 1.01 on 40^th day and 2 &plusmn; 0.58, 4 &plusmn; 0.58 on 70^th day), mines (11.4 &plusmn; 2.96, 10.7 &plusmn; 2.2 on the 40^th day and 4.67 &plusmn; 0.67, 6.7 &plusmn; 0.88 on 70^th day) and the percent of the damaged fruit (4.7 &plusmn; 1.45 and 7.3 &plusmn; 1.21), as well as increasing the predator established on plants (3.6 &plusmn; 0.14, 3.1 &plusmn; 0.07 on the 40^th day and 5.8 &plusmn; 0.2, 4.6 &plusmn; 0.24 on the 70^th day). Moreover, these two mentioned treatments had no significant difference with the others in regard to the symptoms of <em>N. tenuis </em>damage in plants, especially in the final evaluation; so they could be recommended for use in commercial greenhouses.</span></div> پروانه مینوز گوجه‌فرنگی, کارایی شکارگری, کنترل بیولوژیک, جیرفت Biological control, Jiroft, Predatory efficiency, Tomato leaf miner moth. 13 23 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-272-7&slc_lang=fa&sid=1 P. Namvar پیمان نامور p.namvar@areeo.ac.ir Yes Plant Protection Research Department, South Kerman Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی جنوب کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، جیرفت S. Farrokhi شهرام فرخی Shahram.farrokhi@gmail.com No Biological Control Department, Iranian Research Institute of Plant Protection, AREEO, Tehran, Iran بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک، مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران