fa اثر کاربرد بیوچارهای هسته خرما بر فعالیت آنزیمی در خاک‌های ریزوسفری و غیرریزوسفری گیاه گل گاوزبان اروپایی فرايندهاي فيزيكي و شيميايي ريزوسفر Physical and chemical processes in the rhizosphere پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span dir="RTL"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">این پژوهش با هدف بررسی اثر کاربرد بیوچار و نانوبیوچارهای تهیه شده از پودر هسته خرما بر فعالیت آنزیمی در محیط ریزوسفری و غیرریزوسفری گیاه گل گاوزبان اروپایی انجام شده است. پودر هسته خرما در دو دمای 400 و 800 درجه سلسیوس پیرولیز شده و به بیوچار تبدیل شده و با خاک‌های مورد بررسی مخلوط شد. چهار نوع خاک تقریباً اسیدی، آهکی، شور-سدیمی و شور-سدیمی شدید با ویژگی‌های متفاوت انتخاب شدند. مقداری از بیوچارها با استفاده از روش گوی غلتان به اندازه نانو تبدیل شدند. با روش هیدروترمال نیز نانوذره مورد نیاز از پودر هسته خرما استخراج شد. پودر هسته خرما، بیوچار و نانوبیوچار به نسبت 5 درصد و نانوذره به نسبت 1 درصد با خاک‌ها مخلوط شده و به گلدان‌ها منتقل شدند. گیاه گل گاوزبان اروپایی در گلدان‌ها کشت شده و پس از 60 روز برداشت شدند. خاک‌های ریزوسفری و غیرریزوسفری جدا شده و آنزیم‌های فسفومونواستراز اسیدی، قلیایی، پروتئاز و بتا-گلوکوزیداز اندازه‌گیری شد. فعالیت آنزیم‌های فسفومونواستراز اسیدی، پروتئاز و بتا-گلوکوزیداز در خاک اسیدی بیشترین و در خاک شور-سدیمی شدید کمترین بود. اما بیش‌ترین فعالیت آنزیم فسفومونواستراز قلیایی در خاک شور-سدیمی شدید و کم‌ترین مقدار در خاک اسیدی مشاهده شد. فعالیت آنزیم‌ها در خاک ریزوسفر بیش‌تر از خاک غیرریزوسفری بود. بیش‌ترین فعالیت آنزیم‌ها در خاک‌های شاهد بود و با کاربرد بیوچار، نانوبیوچار و نانوذره کاهش یافت. در بسیاری از خاک‌های تیمار شده با نانوذره کم‌ترین فعالیت آنزیم‌ها مشاهده شد. زیاد بودن دشواری شوری و سدیمی خاک‌های مورد بررسی باعث شد تا اثر کاربرد بیوچار و نانوبیوچار بر فعالیت‌های آنزیمی خاک‌ها تحت تأثیر قرار گیرد.</span></span></span></strong><span dir="LTR"></span></div> <div style="text-align: justify;">The aim of this study was to investigate the effect of date kernel biochar and nano-biochar on enzymatic activities of rhizosphere and non-rhizosphere environment of European borage. The date kernel was converted to biochar at 400 and 800 &ordm;C pyrolysis temperatures and mixed with different soils. Four soils with different characteristics including acidic, calcareous, saline-sodic and saline-highly sodic were selected. Biochars were then converted to nano-size materials using the rolling ball method. Also nanoparticles were extracted from date kernel powder by hydrothermal method. The obtained biochars were mixed with soil and transferred to greenhouse pots. European borage was planted and harvested after 60 days. Rhizospheric and non-rhizospheric soils were collected and the activity of acidic and alkaline-phosphomonoesterase, protease and &beta;-glucosidase enzymes were measured. The highest and lowest activities of acid-phosphomonoesterase, protease and &beta;-glucosidase enzymes were found in the acidic and saline-highly sodic soils, respectively. However, the highest alkaline-phosphomonoesterase activity was observed in the saline-highly sodic soil. The activity of enzymes in the rhizosphere soil was greater than in the non-rhizosphere soil. The highest activities of enzymes were found in the control and were reduced by using biochar, nano-biochar and nanoparticle biochars. The conversion of biochar to nano-biochar could not increase the activity of enzymes in the soil.</div> بیوچار, نانوبیوچار, نانوذره, خاک آهکی, خاک شور-سدیمی, فعالیت آنزیمی Biochar, Calcareous soil, Enzyme activity, Nano-biochar, Nano-particle, Saline-sodic soil. 1 17 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2000-1&slc_lang=fa&sid=1 A. Abbasian آسیه عباسیان asiyeabasian@gmail.com No Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا M. Sheklabadi محسن شکل آبادی sheklabadi@yahoo.com Yes Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا