fa تأثیر کلات آهن نانو بر غلظت عناصر غذایی کم‌مصرف، رنگیزه‌های فتوسنتزی برگ و عملکرد کاهو (.Lactuca sativa L) در کشت بدون خاک فراهمي آب و عناصر غذایی خاك براي گياه Availability of soil water and nutrients for plant پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سکوسترین 138 آهن یکی از رایج‌ترین کودهایی است که به‌عنوان منبع آهن در کشت‌های بدون خاک مورد استفاده می‌گیرد اما به‌دلیل قیمت زیاد منجر به افزایش هزینه تولید می‌شود. این پژوهش به‌منظور بررسی اثر </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کلات آهن نانو </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">(حاوی آهن، روی و منگنز) </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بر غلظت عناصر کم‌مصرف، رنگیزه‌های فتوسنتزی برگ و عملکرد </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دو رقم </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کاهو در مقایسه با سکوسترین 138 آهن </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">به‌صورت کشت بدون خاک </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">انجام شد. این </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو عامل تیمار کودی آهن و نوع رقم کاهو (</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ترسا و کالیفرنیا</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) در سه تکرار در دانشگاه شهرکرد </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">انجام شد. </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بوته‌های کاهو با غلظت‌های 20 و 40 میکرومول بر لیتر آهن در محلول غذایی از کودهای سکوسترین 138 آهن و کلات آهن نانو با فرض تأمین و یا عدم تأمین روی و منگنز مورد نیاز گیاه توسط کلات آهن نانو تغذیه شدند. نتایج نشان داد </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بین کلروفیل کل برگ، کاروتنوئید برگ، وزن تازه ریشه و بخش هوایی و غلظت آهن بخش هوایی در گیاهان کاهوی تغذیه شده با غلظت 40 میکرومول بر لیتر آهن از هر دو منبع کلات آهن نانو (با فرض تأمین روی و منگنز) و سکوسترین 138 آهن تفاوت معنی‌دار وجود نداشت. </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بیش‌ترین وزن تازه بخش هوایی کاهو (436 گرم بر گیاه) با کاربرد 40 میکرومول بر لیتر از سکوسترین 138 آهن حاصل شد که با مقدار آن (387 گرم بر گیاه) در اثر کاربرد همین غلظت از منبع کلات آهن نانو تفاوت معنی‌داری نداشت. براساس نتایج، کلات آهن نانو می‌تواند یک جایگزین مناسب برای سکوسترین 138 آهن در کشت هیدروپونیک کاهو باشد، اگرچه هنوز پژوهش‌های بیش‌تری برای ارزیابی دقیق خطر بالقوه آن برای محیط زیست و امنیت غذایی مورد نیاز است.</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></strong></div> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></strong> <div style="text-align: justify;">Sequestrene 138 Fe (Fe-EDDHA), one of the most common fertilizers, is used as a source of iron (Fe) in soilless cultures, but its high price leads to increased production costs. This experiment was conducted to investigate the effect of nano iron chelate (consisting of Fe, Zn and Mn) in comparison with Fe-EDDHA on the micronutrients concentration, leaf photosynthetic pigments and yield of two lettuce (<em>Lactuca sativa</em> L.) cultivars in soilless culture. A factorial experiment using completely randomized design was carried out with two factors of iron fertilizers and lettuce cultivars (Teresa and California) and three replications at Shahrekord University. Lettuce plants were nourished with 20 and 40 &mu;mol L^-1of Fe in nutrient solution from sources of Fe-EDDHA and nano iron chelate (provided that this fertilizer can supply or is not able to supply Zn and Mn required for the plant). The results indicated no significant difference between the application of 40 &mu;mol L^-1 of Fe from either nano iron chelate (provided that this fertilizer can supply Zn and Mn required for the plant) or Fe-EDDHA fertilizers in respect to leaf chlorophyll and carotenoid contents, root and shoot fresh weights, and shoot Fe concentrations of the studied lettuce cultivars. Although the highest shoot fresh weight (436 g plant^-1) was obtained in 40 &mu;mol L^-1of Fe as Fe-EDDHA, it was not significantly different with shoot fresh weight (387 g plant^-1) gained by application of 40 &mu;mol L^-1 of Fe as nano iron chelate. Based on the results, nano iron chelate might be an ideal substitution for the Fe-EDDHA in soilless culture of lettuce, however further research is still required to completely evaluate its potential risks to the environment and food safety.</div> ارقام کاهو, سکوسترین 138 آهن, کلروفیل برگ, محلول غذایی Leaf chlorophyll, Lettuce cultivars, Nutrient solution, Sequestrene 138 Fe. 77 91 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-236-11&slc_lang=fa&sid=1 S. Mirzaeyan Dehkordi صبا میرزاییان دهکردی mesbah@outlook.com No Soil Science and Engineering Department, Faculty of Agriculture, Shahrekord University گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد Sh. Kiani شهرام کیانی shkiani2002@yahoo.com Yes Soil Science and Engineering Department, Faculty of Agriculture, Shahrekord University گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد A.R. Hosseinpur علیرضا حسین پور hosseinpur-a@sku.ac.ir No Soil Science and Engineering Department, Faculty of Agriculture, Shahrekord University گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد