fa تأثیر باکتری‌های محرک رشد بر عملکرد و ویژگی‌های مورفولوژیک ریشه جو در شرایط مختلف رطوبتی ريزجانداران ریزوسفری محرک رشد گیاه Plant growth promoting microrganisms in the rhizosphere پژوهشي Research باکتری‌های محرک رشد گیاهان می‌توانند موجب تغییر ویژگی‌های ریشه شده و عملکرد گیاهان را به‌ویژه در شرایط تنش رطوبتی افزایش دهند. برای بررسی این موضوع آزمایشی گلدانی با مایه‌زنی سه سویه مختلف از باکتری باسیلوس سیمپلکس (سویه‌های 2-31، 3-42 و 4-51)، دو سطح رطوبتی شامل 80 و 50 درصد گنجایش مزرعه و دو رقم جو کویر و دشت اجرا شد. نتایج نشان دادند که مایه‌زنی با باکتری‌های مذکور به طور میانگین باعث افزایش 28 درصدی عملکرد بیولوژیک جو در شرایط تنش رطوبتی در مقایسه با شاهد شدند. اثر باکتری‌ها در افزایش عملکرد بیولوژیک وابسته به رقم بوده و باکتری <em>Bacillus simplex</em> 31-2 در رقم کویر و باکتری <em>B. simplex</em> 42-3 در رقم دشت بیش‌ترین تأثیر معنی‌دار را داشت. بررسی روابط بین ویژگی‌های ریشه با عملکرد بیولوژیک جو نشان داد که همبستگی خطی بین آن‌ها وجود داشت به طوری که بیش‌ترین مقادیر ضریب تبیین (R²) با صفات وزن تازه ریشه (%84)، حجم ریشه (%83) و سطح ریشه (81%) به‌دست آمد. با توجه به ارتباط بین صفت ریشه با عملکرد بیولوژیک جو و نقش باکتری <em>B. simplex</em> 31-2 در افزایش 121 درصدی سطح ریشه در شرایط تنش رطوبتی به نظر می‌رسد که تأثیر بر صفات ریشه از مکانیسم‌های مهم این باکتری در افزایش عملکرد باشد. ولی عدم تأثیرپذیری ویژگی‌های ریشه در مقایسه با افزایش عملکرد بیولوژیک گیاه توسط مایه‌زنی با باکتری <em>B</em>. <em>simplex</em> 42-3 احتمالاً بیانگر بهبود در سایر فرآیندهای فیزیولوژیک است. در کل می‌توان نتیجه گرفت که باکتری‌های جنس باسیلوس بر تعدیل اثر منفی تنش رطوبتی در جو مؤثر بوده و این باکتری‌ها می‌توانند به‌عنوان کاندیدای مؤثر در تهیه کودهای زیستی مطرح باشند. &nbsp; <span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:12pt"><span style="font-size:11.0pt">Under water stress conditions, growth-promoting rhizobacteria could alter root characteristics, leading to increased plants yield. A controlled experiment with two barley cultivars, Dasht, and Kavir, was carried out with four inoculations of <i>Bacillus simplex</i> strains (31-2, 42-3, 51-4, and control), in two irrigation levels of 80 and 50% of field capacity. The results showed that inoculation with the mentioned bacteria increased the biological yield of barley by 28% under water stress condition compared to the control treatment. The effect of bacteria was cultivar dependent. <i>B. simplex</i> 31-2 had the most significant effect on the biological yield of Kavir cultivar, and <i>B. simplex</i> 42-3 on the Dasht cultivar. Linear relationships between root characteristics and barley&#39;s biological yield were observed. The highest coefficients of determination (R²) were obtained with fresh root weight (84%), root volume (83%), and root surface (81%). Considering the relationship between root traits and the biological yield of barley and the role of <i>B. simplex</i> 31-2 in a 121% increase in root area under water stress, it seems that this trait is the essential mediator of yield. Due to the insignificance effect of <i>B. simplex</i> 3-32 on the root characteristics, against the increase of shoot performance by this bacterium, its mode of action may be due to inducing improvement on other physiological pathways. Overall <i>Bacillus</i> bacteria are effective in mitigating the negative effect of water stress on barley and these bacteria can be considered effective candidates for the production of biofertilizers.</span></span></span><br> &nbsp; اکسین, باسیلوس, گنجایش مزرعه, سطح ریشه, وزن خشک ریشه. Auxin, Bacillus, Field capacity, Root dry weight, Root surface. 67 81 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2053-1&slc_lang=fa&sid=1 E. Karimi اسماعیل کریمی sm_ka80@yahoo.com Yes Department of Soil Science and Engineering, University of Maragheh, Maragheh, Iran. گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه N. Alisgharzad ناصر علی اصغرزاد nasser.aliasgharzad@yahoo.com No Department of Soil Science and Engineering, University of Tabriz, Tabriz, Iran. گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز S. B. Mousavi سید بهمن موسوی b_mosavi2000@yahoo.com No Department of Soil Science and Engineering, University of Maragheh, Maragheh, Iran. گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه A. Aliloo علی اصغر علیلو aliasghar.aliloo@gmail.com No Department Agronomy and Plant Breeding, University of Maragheh, Maragheh, Iran. گروه ژنتیک و مهندسی تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه