fa تأثیر شوری کلرید سدیم بر الگو و سرعت توسعه ریشه گیاه ارزن پادزهری (Panicum antidotale Retz.) پژوهشي Research چکیده آگاهی از نحوه رشد و توسعه اندام‌های مختلف گیاه، به ویژه ریشه، در مدیریت بهینه تولید گیاهان شورزیست از اهمیت زیادی برخوردار است. در این پژوهش، گیاه ارزن پادزهری (Panicum antidotale Retz.) در یک خاک لوم شنی درون کیسه‌‌های پلاستیکی کاشته شده و در مرحله 4برگی در معرض سطوح مختلف شوری آب آبیاری شامل صفر، 10، 20 و 30 دسی‌زیمنس بر متر که به ترتیب با افزودن صفر، 5، 11 و 20 گرم نمک کلرید سدیم در هر لیتر آب مقطر حاصل شد، قرار گرفت. برای مطالعه الگو و سرعت توسعه اجزای مختلف ریشه، ویژگی‌های ریختی ریشه در چهار مرحله پدیداری شامل شروع پنجه‌زنی، طویل شدن ساقه، ظهور خوشه و رسیدگی دانه اندازه‌گیری شد. سپس با استفاده از روش رگرسیون، بهترین معادلات بیان کننده روند تغییرات صفات اندازه‌گیری شده نسبت به زمان انتخاب شدند. نتایج نشان داد که با افزایش سن گیاه و توسعه اجزای فتوسنتزی، سرعت افزایش وزن ریشه در شرایط غیر شور افزایش یافته و به حدود 70 میلی‌گرم در بوته در روز تا مرحله طویل شدن ساقه رسید. طی این مدت، سرعت افزایش وزن ریشه در سطوح شوری10، 20 و 30 دسی‌زیمنس بر متر به ترتیب حدود 30، 60 و 40 میلی‌گرم در بوته در روز بود. در فاصله زمانی بین طویل شدن ساقه و ظهور خوشه، سرعت افزایش وزن ریشه در سطوح مختلف شوری آب آبیاری کاهش یافت که این کاهش رشد در سطوح 10 و 20 دسی‌زیمنس بر متر چشمگیرتر بود. هم‌چنین سهم محصولات فتوسنتزی اختصاص یافته به بخش ریشه از کاشت بذر تا شروع پنجه‌زنی (18-0 روز پس از کاشت) حدود 25، 22، 9 و 10 درصد به ترتیب در سطوح شوری صفر، 10، 20 و 30 دسی‌زیمنس بر متر بود. این در حالی است که این میزان در 35-18 روز پس از کاشت (طویل شدن ساقه) به ترتیب به 34، 21، 25 و 26 درصد در سطوح شوری صفر، 10، 20 و 30 دسی‌زیمنس بر متر تغییر یافت. افزایش تنش شوری، الگوی سیگموئیدی توسعه ریشه این گیاه را از طریق کاهش سرعت توسعه و اندازه اجزای آن تغییر داد، هر چند ویژگی‌های ریختی مختلف ریشه ارزن پادزهری حساسیت متفاوتی به شوری آب آبیاری داشتند. Abstract Identification of growth and development pattern of plant organs, especially the roots, is important to optimal management of halophytes production. In this study, blue panic grass (Panicum antidotale Retz.) was planted in a sandy loam soil in plastic tubes and 4-leaf seedlings were exposed to different levels of irrigation water salinities including 0, 10, 20, and 30 dS/m. These salinity levels were produced by dissolving 0, 5, 11, and 20 g of NaCl in one liter of distilled water. In order to investigate the pattern and development rate of different root components, morphological attributes of roots were measured at four stages including beginning of tillering, stem elongation, panicle emergence and seed ripening. Thereafter, the best equations were selected to express the trend of measured root characteristics with time via regression method. The results showed that with increasing the plant age and development of photosynthesis structures, the rate of increase in root weight in non-saline conditions reached to about 70 mg per day at the stem elongation stage. During this period, the rate of root weight increase at the 10, 20 and 30 dS/m salinity levels was 30, 60 and 40 mg/day per plant, respectively. The rate of root weight increase was reduced at different levels of salinity during stem elongation and panicle emergence stages. This reduction was significant at the 10 and 20 dS/m salinity levels. Also, the assimilates allocated to the roots during the seed planting to the beginning of tillering (0-18 days after planting) was about 25, 22, 9 and 10% at the 0, 10, 20 and 30 dS/m salinity levels, respectively. However, the assimilates allocated to the roots at stem elongation (18-35 days after planting) were 34, 21, 25 and 26% at 0, 10, 20 and 30 dS/m salinity levels, respectively. Salinity affected sigmoid development pattern of this plant’s roots by reducing the rate of development and size of its components, although different root characteristics showed various sensitivities to irrigation water salinity. واژه‌های‌ کلیدی‌: ریخت شناسی، شورزیست، عمق نفوذ ریشه، طول تجمعی ریشه Keywords: Phenology, Halophyte, Root penetration depth, Accumulated root length. 13 28 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-609-3&slc_lang=fa&sid=1 H.R. Eshghizadeh حمیدرضا عشقی زاده hamid.eshghizadeh@gmail.com Yes M. Kafi محمد کافی No A. Nezami احمد نظامی No