fa تأثیر تغذیه نیکل بر عملکرد، انباشت اوره و فعالیت آنزیم اوره‌آز در کاهو پژوهشي Research چکیده اگرچه نیکل به عنوان یک عنصر ضروری مورد نیاز گیاه شناخته شده است، اما دانش کافی درباره اثرهای زیستی این عنصر بر رشد و عملکرد و سوخت و ساز نیتروژن در برخی گیاهان، به ویژه سبزی‌ها، وجود ندارد. این پژوهش با هدف بررسی اثر تغذیه نیکل و اوره در محیط آبکشت بر رشد و عملکرد کاهو (Baker .Lactuca sativa L) و انباشت اوره در بافت‌های مختلف گیاه انجام شد. در این پژوهش، نیتروژن از منبع اوره، نیترات آمونیوم در سه سطح 5، 10 و 20 میلی‌مولار و نیکل در دو سطح صفر و 04/0 میکرومولار از منبع کلرید نیکل تأمین شد. پس از شش هفته، بوته‌های کاهو برداشت شده، عملکرد وزن تر شاخساره و ریشه اندازه‌گیری شد. هم‌چنین فعالیت آنزیم اوره‌آز برگ و غلظت اوره شاخساره اندازه‌گیری شد. نتایج این پژوهش نشان داد که با افزایش غلظت اوره در محلول غذایی، وزن تر شاخساره به گونه چشم‌گیری افزایش یافت. افزودن نیکل به محلول غذایی دارای اوره، سبب افزایش وزن تر شاخساره و ریشه کاهو شد. در بوته‌های کاهوی رشد کرده در محلول غذایی دارای اوره، در تمام سطوح مصرفی نیتروژن، تغذیه با نیکل سبب افزایش معنی‌دار فعالیت آنزیم اوره‌آز برگ شد. به دنبال افزایش فعالیت آنزیم اوره‌آز برگ، غلظت اوره شاخساره کاهو به گونه چشم-گیری کاهش یافت. افزودن نیکل به محلول غذایی دارای ترکیب اوره، سبب افزایش وزن تر گیاه و فعالیت آنزیم اوره‌آز برگ و در نتیجه کاهش انباشت اوره در شاخساره شد و اثرهای ناشی ازسمیت اوره را کم کرد. بنابراین به نظر می‌رسد بتوان از ترکیب اوره به همراه نیکل در کشت بدون خاک کاهو استفاده کرد. Abstract Although nickel (Ni) is known as an essential element for higher plants, the biological effects of this nutrient on growth, yield, and N metabolism of some plants, particularly leafy vegetables, is still unknown. Therefore, this study was carried out to investigate the effects of Ni and urea nutrition on the growth and yield of lettuce (Lactuca sativa L. cv. Baker) and urea accumulation in plant tissues. In this study, nitrogen was supplied from the source of urea or ammonium nitrate at three levels (5, 10 and 20 mM) and Ni was supplied in the form of NiCl2 at two levels (0 and 0.04 µM). The plants were harvested 6 weeks after transplanting and the fresh weight of shoots and roots were determined. The shoots urea concentration and activity of urease enzyme in the leaves were also measured. The results indicated that shoots fresh weight of the urea-fed plants increased with increasing urea concentration in the nutrient solution. Addition of Ni to the nutrient solution significantly promoted the root and shoots fresh weight of urea-fed plants, regardless of N level. Ni nutrition significantly increased the urease activity in the lettuce leaves and as a result, reduced urea accumulation in the shoots and toxicity effects of urea. Therefore, it seems that urea in combination with Ni can successfully be used in production of lettuce in soilless culture systems. واژه‌های‌ کلیدی‌: نیکل، اوره، آنزیم اوره‌آز، کاهو، آبکشت Keywords: Nickel, Urea, Urease enzyme, Lettuce, Hydroponic. 45 54 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-289-2&slc_lang=fa&sid=1 F. Hosseini فاطمه حسینی f.hosseini@ag.iut.ac.ir Yes A.H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوشگفتارمنش No M. Afyuni مجید افیونی No F. Nourbakhsh فرشید نوربخش No