fa بررسی تاثیر اسید سیتریک و باکتری محرک رشد Bacillus cereus بر گیاه‌استخراجی کادمیم در گیاه بیابانی شور جنوبی (Salsola imbricata) رشد گیاهان در شرایط تنش Plant growth under stressful conditions پژوهشي Research <strong>پیشینه پژوهش و هدف: </strong>در سال‌های اخیر استفاده از محرک‌های زیستی برای افزایش کارآیی فرایند گیاه‌پالایی عناصر سنگین مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تاثیر کاربرد توام اسید سیتریک و باکتری محرک رشد گیاه (<em>Bacillus cereus</em>) بر توان گیاه‌پالایی گونه بیابانی شور جنوبی (<em>Salsola imbericata</em>) در خاک‌های آلوده به کادمیم انجام شد.<br> <strong>روش‌ها:</strong> برای انجام این پژوهش، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار شامل کادمیم با سه سطح (صفر، 30 و 60 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک)، تلقیح بذور با باکتری <em>Bacillus cereus</em> هنگام کاشت و اسید سیتریک با دو سطح (صفر و 1 گرم در لیتر) در نظر گرفته شد. در پایان، وزن خشک شاخساره، وزن خشک ریشه، ارتفاع ساقه، شاخص زیست‌توده خشک، غلظت عناصر غذایی، کلروفیل، پرولین و آنتوسیانین و مقدار تجمع سرب در گیاه اندازه‌گیری شد. &nbsp;<br> <strong>نتایج:</strong> با افزایش غلظت کادمیم، زیست‌توده خشک گیاه، مقدار کلروفیل و مقدار جذب آهن در گیاه به‌ترتیب 56، 53 و 35 درصد کاهش یافت. در صورتی که غلظت کادمیم برگ، پرولین و آنتوسیانین به‌ترتیب 75، 71 و 41 درصد افزایش یافت. کاربرد اسید سیتریک و تلقیح با باکتری محرک رشد گیاه شرایط رشدی گیاه را بهبود بخشید، به‌طوری‌که کاربرد توام این دو در غلظت 30 میلی‌گرم در کیلوگرم کادمیم، زیست‌توده، مقدار کلروفیل و غلظت آهن در گیاه را به‌ترتیب 43، 56 و 29 درصد افزایش داد. کاربرد توام باکتری محرک رشد و اسید سیتریک هم‌چنین باعث افزایش 58 درصدی جذب کادمیم در ریشه شد. مقدار کادمیم در شاخساره گیاه کمتر از حد تشخیص دستگاه بود.<br> <strong>نتیجه‌گیری کلی:</strong> یافته‌های این پژوهش نشان داد که گیاه شور جنوبی پتانسیل گیاه‌پالایی کادمیم را داشته و کاربرد اسید سیتریک و باکتری <em>Bacillus cereus</em> می‌تواند توانایی آن را برای گیاه‌تثبیتی کادمیم به‌طور معنی‌داری افزایش دهد.<br> &nbsp; <pre style="text-align:justify"> <span style="font-size:10pt"><span courier="" new="" style="font-family:"><b><span lang="EN" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#1f1f1f">Background and Objective:</span></span></b><span lang="EN" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#1f1f1f"> Biological stimulants ha</span></span><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#1f1f1f">ve</span></span><span lang="EN" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#1f1f1f"> been considered to increase the efficiency of phytoremediation of heavy elements. The present study was conducted with the aim of evaluating the effect of the combined use of citric acid and plant growth promoting rhizobacterium (<i>Bacillus cereus</i>) on the plant-remediation ability of <i>Salsola imbericata</i> in cadmium-contaminated soils.</span></span></span></span></pre> <pre style="text-align:justify"> <span style="font-size:10pt"><span courier="" new="" style="font-family:"><b><span lang="EN" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#1f1f1f">Methods:</span></span></b><span lang="EN" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#1f1f1f"> To carry out this research, a factorial experiment within a completely randomized design including cadmium with three levels (control, 30 and 60 mg/kg soil), seed inoculation with <i>Bacillus cereus</i> and citric acid with two levels (0 and 1 g/L) was considered in three replications. At the end of the study, shoot dry weight, root dry weight, stem height, dry biomass index, nutrient concentration, chlorophyll, proline and anthocyanin, and the amount of lead accumulation in the plant were measured.</span></span></span></span></pre> <pre style="text-align:justify"> <span style="font-size:10pt"><span courier="" new="" style="font-family:"><b><span lang="EN" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#1f1f1f">Results:</span></span></b><span lang="EN" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#1f1f1f"> With the increase of cadmium concentration, the plant dry biomass, the amount of chlorophyll and the iron concentration in the plant decreased by 56, 53 and 35%, respectively, while the cadmium concentration, and proline and anthocyanin contents in the plant increased by 75, 71 and 41%, respectively. The use of citric acid and inoculation with plant growth promoting rhizobacterium improved the growth conditions of the plant, so that the combined use of these two at a concentration of 30 mg/kg cadmium increased biomass, chlorophyll and iron </span></span><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#1f1f1f">concentration </span></span><span lang="EN" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#1f1f1f">in the plant by 43, 56 and 29%, respectively. The combined use of bacterium and citric acid also caused a 58% increase in root cadmium accumulation. The amount of cadmium in the aerial parts of the plant was undetectable.</span></span></span></span></pre> <pre style="text-align:justify"> <span style="font-size:10pt"><span courier="" new="" style="font-family:"><b><span lang="EN" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#1f1f1f">Conclusion:</span></span></b><span lang="EN" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#1f1f1f"> Therefore, it was concluded that <i>Salsola imbericata</i> is a suitable plant for cadmium phytoextraction and the use of citric acid and <i>Bacillus cereus</i> can increase its ability for phytoextraction of cadmium.</span></span></span></span></pre> باسیلوس, عناصر سنگین, کلات‌کننده‌های طبیعی, گیاه‌پالایی. Bacillus, Heavy metals, Natural chelating agents, Phytoremediation. 89 102 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2091-2&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Ramazani مهدی رمضانی ramazani.phd@gmail.com Yes Department of Arid Land and Desert Management, Faculty of Natural Resources and Desert Studies, Yazd University, Yazd, Iran گروه مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران Asghar Mosleh Arani اصغر مصلح آرانی amosleh@yazd.ac.ir 0000-0003-3187-1100 No Department of Environmental Sciences, Faculty of Natural Resources, Yazd University, Yazd, Iran گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران Hamid Sodaeizadeh حمید سودائی‌زاده hsodaie@yazd.ac.ir No Department of Arid Land and Desert Management, Faculty of Natural Resources and Desert Studies, Yazd University, Yazd, Iran گروه مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران Mehdi khayat مهدی خیاط mhdkhayat@birjand.ac.ir No Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, University of Birjand, Birjand, Iran گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران Mohsen Sadeghian محسن صادقیان m.sadeghian@staff.yazd.yazd.ac.ir No Department of Arid Land and Desert Management, Faculty of Natural Resources and Desert Studies, Yazd University, Yazd, Iran گروه مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران