Soil and Plant Interactions

fa مقایسه کربن آلی، نیتروژن کل و نسبت کربن به نیتروژن (C/N) خاک رویشگاه‌های مرتعی و بیابانی استان خراسان جنوبی Comparison of Soil Organic Carbon, Total Nitrogen, and Carbon to Nitrogen Ratio (C/N) in Rangeland and Desert Habitats of South Khorasan Province ترسیب (تثبیت) کربن و ساختمان خاک در ناحیه ریشه و ریزوسفر Carbon sequestration and soil structure in the root zone and rhizosphere پژوهشي Research پیشینه پژوهش و هدف: ارزیابی ویژگی‌های خاک اطراف گیاهان، نقش مهمی در شناخت تأثیر پوشش گیاهی بر خاک و درنتیجه مدیریت مراتع دارد. نسبت کربن به نیتروژن (C/N) اثر مستقیمی بر سرعت تجزیه ترکیبات آلی و ماندگاری کربن در خاک دارد. هدف از پژوهش حاضر مقایسه مقدار کربن آلی، نیتروژن کل و نسبت C/N خاک در رویشگاه‌های مختلف و شکل‌های زیستی مختلف گیاهان بومی مناطق خشک و بیابانی و کشت‌شده در برخی از مراتع احیایی خراسان جنوبی بود. روش‌ها: نمونه‌های خاک از پنج رویشگاه مختلف از پای (ناحیه ریشه) گیاه و عمق صفر تا 60 سانتی‌متری برداشت شده و مقادیر کربن و نیتروژن و نسبت آن‌ها اندازه‌گیری شد. نتایج: نتایج نشان داد که مقدار کربن آلی خاک در رویشگاه‌های مورد بررسی در دامنه 0/97-0/07 درصد متغیر بود. بیشترین میانگین کربن آلی خاک (0/82 درصد) از خاک مکان رویش گیاه قره‌داغ (Nitraria schoberi) و کمترین میانگین آن (0/15 درصد) از خاک مکان رویش گیاه گل آرونه (Hymenocrater calycinus) به‌دست آمد. مقدار نیتروژن کل خاک بین 0/006 تا 0/14 درصد متغیر بود. نسبت C/N خاک از 3/61 تا 71/50 متغیر بوده و میانگین آن برابر 15/02 بود. بیشترین مقادیر نیتروژن و کربن آلی خاک در رویشگاه گونه‌های گیاهی درختچه‌ای و بوته‌ای با فرم زیستی فانروفیت مشاهده شد. نتیجه‌گیری کلی: به‌نظر می‌رسد گونه‌های درختچه‌ای با درصد تاج پوشش و زیست توده بیشتر و درنتیجه ریزش لاشبرگ بیشتر، نسبت به گونه‌های علفی، در بازچرخش عناصر غذایی کمک بیشتری می‌کنند. کشت گونه قره داغ (Nitraria schoberi) در مراتع احیایی موجب افزایش کربن و نیتروژن خاک شد؛ ازین‌رو کشت این گونه در برنامه‌های احیای مراتع و پروژه‌های ترسیب کربن پیشنهاد می‌شود.  Background and Objective: Evaluation of soil properties around plants in rangelands plays an important role in understanding the effect of vegetation on soil properties and consequently rangeland management. The carbon to nitrogen (C/N) ratio is a key factor in regulating the efficiency of nutrient use in plants. Besides, the C/N ratio has a direct effect on the rate of decomposition of organic compounds, and consequently the persistence of carbon in the soil. The aim of the present study is to determine and compare the soil organic carbon, total nitrogen, and C/N ratio in different habitats and different life forms of plants native to arid and desert areas and cultivated in the rehabilitated rangelands of South Khorasan province. Methods: Soil samples were collected from the root zone at depth of 0–60 cm for five distinct habitats, and their organic carbon, total nitrogen, and C/N ratio were determined. Results: The results showed that the soil organic carbon content in the studied habitats varied in the range of 0.07‒0.97 %. The highest mean of soil organic carbon was obtained for the soil of Nitraria schoberi habitat and its lowest mean  was obtained for the soil of Hymenocrater calycinus habitat. The total nitrogen content of the soil varied between 0.006 and 0.14 %. The soil C/N ratio varied from 3.61 to 71.50 with a mean of 15.02. The highest soil total nitrogen and organic carbon were observed in the habitat of shrub and bush species with the phanerophyte life form. Conclusion: It seems that shrub species with a higher canopy cover and biomass percentage and, as a result, more litter fall, contribute more to the recycling of nutrients than herbaceous species. Cultivation of Nitraria schoberi in rehabilitated rangelands increased soil carbon and nitrogen, therefore, the cultivation of this species is recommended in rangeland restoration programs and carbon sequestration projects.   احیای مراتع, پوشش گیاهی, ترسیب کربن, فرم زیستی, کیفیت خاک, ماده آلی. Carbon sequestration, Life form, Organic matter, Rangeland restoration, Soil quality, Vegetation. 21 38 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2159-1&slc_lang=fa&sid=1 Farhad Azarmi-Atajan فرهاد آذرمی آتاجان farhadazarmi@birjand.ac.ir 0000-0002-6773-6528 Yes Department of Soil Science and Engineering and Research Group of Drought and Climate Change, Faculty of Agriculture, University of Birjand, Birjand, Iran گروه علوم و مهندسی خاک و گروه پژوهشی خشکسالی و تغییر اقلیم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران Moslem Rostampour مسلم رستم‌پور rostampur@birjand.ac.ir 0000-0001-9052-1958 No Department of Rangeland and Watershed Management and Research Group of Drought and Climate Change, Faculty of Natural Resources and Environment, University of Birjand, Birjand, Iran گروه مرتع و آبخیزداری و گروه پژوهشی خشکسالی و تغییر اقلیم، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌ زیست، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران