Soil and Plant Interactions

fa تاثیر تنش خشکی بر رشد و عملکرد جمعیت‌های حاصل از تلاقی نمونه‌های ایرانی و خارجی گلرنگ Impact of Drought Stress on Growth and Yield Performance of Novel Safflower Populations Derived from Crosses Between Iranian and Foreign Accessions رشد گیاهان در شرایط تنش Plant growth under stressful conditions پژوهشي Research پیشینه پژوهش و هدف: خشکی، به‌عنوان مهم‌ترین عامل محدودکننده عملکرد در مناطق خشک و نیمه‌خشک، همواره چالش اصلی تولید گلرنگ (.Carthamus tinctorius L) بوده است. این پژوهش بر پایه توسعه و ارزیابی ژنوتیپ‌های جدید گلرنگ حاصل از تلاقی‌های هدف‌مند بین نمونه‌های بومی و ذخایر ژنتیکی جهانی متمرکز شد و هدف اصلی آن افزایش تنوع ژنتیکی و شناسایی ژنوتیپ‌های با تحمل زیاد به تنش خشکی بود. روش‌ها: دراین پژوهش 64 ژنوتیپ که شامل 10 ژنوتیپ والدی، 45 فامیل F2 حاصل از تلاقی دای‌آلل یک‌طرفه آن‌ها به همراه 9 ژنوتیپ شاهد در دو محیط تنش خشکی (90% تخلیه آب قابل استفاده) و معمول (50% تخلیه آب قابل استفاده) از نظر صفات فنولوژیک، مورفولوژیک و عملکرد دانه بررسی شدند. نتایج: نتایج حاکی از ایجاد تنوع ژنتیکی زیاد از راه ادغام خزانه‌های ژنی خارجی بود، که پتانسیل خوبی برای اصلاح صفات زراعی تحت تنش خشکی فراهم می‌آورد. تحلیل‌ها نشان داد که وراثت‌پذیری صفات مرتبط با عملکرد دانه در شرایط بدون تنش بوده و همبستگی معنی‌داری بین ارتفاع بوته و وزن هزار دانه با عملکرد دانه در محیط تنش خشکی وجود دارد. جمعیت‌های برتر مقاوم به خشکی و پایدار از نظر عملکرد شناسایی شدند. به‌طور خاص، جمعیت 74×67 (حاصل از تلاقی G67 از لیبی × G74 از اردن)، برجسته‌ترین تحمل به تنش خشکی و پایداری عملکرد دانه را به نمایش گذاشت. علاوه بر این، والد G71 (مکزیک) و چندین جمعیت دیگر (مانند 86×40، 71×96، 23×9، 32×9، 86×96، 54×9، 40×74) نیز به‌عنوان منابع ژنتیکی امیدبخش با پایداری عملکرد زیاد معرفی شدند. نتیجه‌گیری کلی: این یافته‌ها بر نقش حیاتی منابع ژرم‌پلاسم بین‌المللی در توسعه ارقام گلرنگ مقاوم به خشکی برای مناطق کم‌آب ایران تأکید دارد، که گامی اساسی در راستای افزایش امنیت غذایی و بهره‌وری کشاورزی محسوب می‌شود.   Background and Objective: Drought, as the most significant limiting factor for yield in arid and semi-arid regions, has consistently been a major challenge for safflower (Carthamus tinctorius L.) production. This innovative study focuses on the development and evaluation of new safflower genotypes derived from targeted crosses between indigenous samples and global genetic resources. The primary goal was to enhance genetic diversity and identify genotypes with high tolerance to drought stress. Methods: In this research, 64 genotypes (including 10 parental genotypes, 45 F2 families resulting from their diallel crosses, and 9 check genotypes) were evaluated for phonological, morphological, and grain yield traits under two environments: severe drought stress (90% available water depletion) and normal conditions (50% available water depletion). Results: The results demonstrated remarkable success in generating unprecedented genetic diversity through the integration of exotic germplasm, providing immense potential for improving agricultural traits under drought stress. Analyses indicated high heritability for grain yield-related traits under non-stress conditions, and a significant correlation between plant height and thousand-grain weight with grain yield was observed in the drought stress environment. The most crucial discovery of this research was the identification of superior drought-resistant and yield-stable populations. Specifically, population 74×67 (derived from the cross of G67 from Libya × G74 from Jordan) exhibited the most prominent drought stress tolerance and grain yield stability. Furthermore, parent G71 (Mexico) and several other populations (such as 40×86, 96×71, 9×23, 9×32, 96×86, 9×54, 74×40) were also introduced as promising genetic resources with high yield stability. Conclusion: These findings underscore the critical role of international germplasm resources in developing drought-resistant safflower cultivars for Iran’s water-scarce regions, representing a fundamental step towards enhancing food security and agricultural productivity.   کم‌آبی, دانه‌های روغنی, تنوع, وراثت‌پذیری, پایداری عملکرد. Water deficit, Oil crops, Variation, Heritability, Yield stability. 39 59 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-360-3&slc_lang=fa&sid=1 Mahsa Hosseinifard مهسا حسینی‌فرد hoseynifard_ma@yahoo.com No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران Mohammad Mahdi Majidi محمدمهدی مجیدی majidi@iut.ac.ir 0000-0003-4746-9036 Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران Ghodratollah Saeidi قدرت‌الله سعیدی gsaeidi@iut.ac.ir 0009-0001-8726-808X No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران Majid Mohammadi مجید محمدی majidmohammadi432@gmail.com No Crop and Horticultural Science Research Department, Golestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Gorgan, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران