fa اثر کاربرد سلنیوم بر شاخص‌های فیزیولوژیک و رشد کلزا (.Brassica napus L) تحت تنش نیکل رشد گیاهان در شرایط تنش Plant growth under stressful conditions پژوهشي Research <span style="color:#000000;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span aptos=""><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus=""><strong>پیشینه پژوهش و هدف:</strong> نیکل از عناصر سنگین و کم‌مصرف ضروری است، اما افزایش غلظت آن در محیط، جوانه‌زنی و رشد گیاهان را به مخاطره می‌اندازد. سلنیوم به‌عنوان یک عنصر کم‌مصرف اما ضروری در بسیاری از فرآیندهای زیستی نقش مهمی ایفا می‌کند و در شرایط تنش‌های محیطی، می‌تواند به‌عنوان یک عامل محافظتی عمل کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر سطوح مختلف سلنیوم و نانوسلنیوم بر شاخص‌های فیزیولوژیک و رشد کلزا (.<em>Brassica napus</em> L) تحت تنش نیکل بود.&nbsp;<br> <strong>روش‌ها:</strong> در پژوهش حاضر، اثر سطوح مختلف نیکل و سلنیوم بر برخی ویژگی‌های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی کلزا در شرایط کشت بدون خاک به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار مورد بررسی قرار گرفت. عامل اول شامل کاربرد نیکل در محلول غذایی با سه سطح (صفر، 10 و 50 میکرومولار) از منبع سولفات نیکل و عامل دوم، کاربرد ترکیبی از سطوح سلنیوم به دو شکل سلنات در محلول غذایی در سه سطح (صفر، 10 و 20 میکرومولار) از منبع سلنات سدیم و محلول‌پاشی برگی نانوسلنیوم در سه سطح (صفر، 2 و 5 میلی‌گرم در لیتر) بود.<br> <strong>نتایج:</strong> نتایج نشان داد که اثر سطح 10 میکرومولار نیکل بر شاخص‌های مورد بررسی، نسبت به شاهد، اختلاف معنی‌داری نداشت. سطح 50 میکرومولار نیکل، محتوای نیکل ریشه و شاخساره را افزایش داد و سایر صفات مورد بررسی را کاهش داد. با افزایش سطوح نیکل، پتاسیم ریشه نیز افزایش یافت. استفاده از 10 میکرومولار سلنیوم و 2 میلی‌گرم در لیتر نانوسلنیوم در اغلب موارد، منجر به تعدیل آثار ناشی از سمّیت نیکل شد. کاربرد سطوح 10 میکرومولار سلنیوم و 2 میلی‌گرم در لیتر نانوسلنیوم، با افزایش محتوای قندهای محلول برگ، محتوای پتاسیم ریشه و کاهش درصد نشت الکترولیت و به‌تبع آن افزایش شاخص سبزینگی، سبب افزایش وزن خشک ریشه و شاخساره این گیاه شد.<br> <strong>نتیجه‌گیری کلی:</strong> می‌توان نتیجه گرفت که اثر مثبت سلنیوم بر رشد کلزا به افزایش محتوای قندهای محلول برگ و محتوای پتاسیم مرتبط باشد. در نهایت می‌توان کاربرد 10 میکرومولار سلنیوم در محلول غذایی و یا محلول‌پاشی برگی 2 میلی‌گرم در لیتر نانوسلنیوم را برای تولید کلزا در شرایط تنش نیکل پیشنهاد کرد.</span></span></span></span></span></span></span></span> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="color:black">Background and Objective:</span></b><span style="background:white"><span style="color:black"> While nickel is a necessary trace element, its accumulation in the environment becomes toxic, inhibiting germination and plant growth. Selenium, also an essential micronutrient, can function as a protective agent against such abiotic stresses. The present study aimed to evaluate the effects of selenium and nano-selenium application on the physiological and growth indices of canola (<i>Brassica napus</i> L.) under nickel stress.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="color:black">Methods:</span></b> <span style="background:white"><span style="color:black">In the present study, the effects of different levels of nickel and selenium on some physiological and biochemical traits of canola were investigated under hydroponic conditions in a factorial </span></span><span style="color:black">experiment </span><span style="background:white"><span style="color:black">based on a completely randomized design with four replications. The first factor was nickel application in the nutrient solution at three levels (0, 10, and 50 &mu;M) </span></span><span style="color:black">supplied as </span><span style="background:white"><span style="color:black">nickel sulfate. The second factor was a combination of selenium application in two forms: (1) selenium added to the nutrient solution as selenate at three levels (0, 10, and 20 &mu;M) from sodium selenate, and (2) foliar spraying of nano-selenium at three levels (0, 2, and 5 ppm).</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="color:black">Results:</span></b> <span style="background:white"><span style="color:black">The results indicated that exposure to 10 &mu;M nickel did not cause any significant changes in the measured indicators compared to the control. The 50 &mu;M nickel application increased nickel accumulation in both the roots and shoots, but reduced the other traits. </span></span><span style="color:black">Increasing nickel levels also enhanced</span><span style="background:white"><span style="color:black"> root potassium content. The application of 10 &mu;M selenium and 2 ppm nano-selenium generally moderated </span></span><span style="color:black">adverse </span><span style="background:white"><span style="color:black">effects of nickel toxicity. These treatments enhanced root and shoot dry weights compared to the control by increasing soluble sugar levels in leaves, boosting potassium retention in roots, reducing electrolyte leakage percentage, and elevating chlorophyll content.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="color:black">Conclusion:</span></b> <span style="background:white"><span style="color:black">This study demonstrates that selenium enhances canola growth under nickel stress by increasing leaf soluble sugar and potassium levels. Finally, the application of 10 &mu;M selenium in the nutrient solution or foliar spraying with 2 ppm nano-selenium is recommended for canola cultivation under nickel stress conditions.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; شاخص بیوشیمیایی, فلز سنگین, نانوسلنیوم, قندهای محلول. Biochemical index, Heavy metal, Nano-selenium, Soluble sugars. 1 20 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2118-2&slc_lang=fa&sid=1 Touraj Dadpour Kariyak تورج دادپور کریک tourajdadpour@gmail.com No Department of Biology, Faculty of Science, Yasouj University, Yasouj, Iran فیزیولوژی گیاهی، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Ahmad Mohtadi احمد مهتدی a.mohtadi@yu.ac.ir 0000-0002-8200-3672 Yes Department of Biology, Faculty of Science, Yasouj University, Yasouj, Iran فیزیولوژی گیاهی، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Mohsen Movahhedi Dehnavi محسن موحدی دهنوی movahhedi1354@yu.ac.ir 0000-0002-6067-3317 No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران