fa تأثیر باکتری‌های حل‌کننده فسفات و محلول‌پاشی فنیل‌آلانین بر ویژگی‌های رشدی، رنگیزه‌های فتوسنتزی و میزان اسانس مریم‌‌گلی‌ترکه‌ای (.Salvia virgata Jacq) ريزجانداران ریزوسفری محرک رشد گیاه Plant growth promoting microrganisms in the rhizosphere پژوهشي Research <strong>پیشینه پژوهش و هدف:</strong> فسفر نقش کلیدی در رشد و نمو گیاهان ایفا می‌کند. باکتری‌های حل‌کننده فسفات (PSB) موجب بهبود جذب فسفر می‌شوند. همچنین فنیل‌&rlm;آلانین تأثیر مثبتی بر مسیرهای متابولیکی گیاه دارد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر باکتری‌های حل‌کننده فسفات و محلول‌پاشی فنیل‌&rlm;آلانین بر برخی ویژگی‌های رشدی، رنگیزه‌های فتوسنتزی و میزان اسانس گیاه مریم‌گلی ترکه‌ای (.<em>Salvia virgata</em> Jacq) در شرایط گلخانه‌ای انجام شد.<br> <strong>روش‌ها:</strong> پژوهش حاضر به‌صورت فاکتوریل دو عاملی در قالب طرح کاملاً تصادفی در چهار تکرار اجرا شد. فاکتور اول شامل تلقیح گیاه با 9 سویه باکتری (<em>Pantoea agglomerans, Bacillus pumilus, Bacillus licheniformis, Bacillus megaterium, Bacillus subtilis, Pseudomonas fluorescens, Pseudomonas putida, Enterobacter cloacae, Rhizobium meliloti</em>) و شاهد، و فاکتور دوم محلول‌&rlm;پاشی سه غلظت فنیل‌آلانین (0، 100 و 200 میلی‌گرم بر لیتر) در چهار تکرار بود.<br> <strong>نتایج:</strong> نتایج نشان داد که اثر برهمکنش باکتری‌ها و فنیل‌آلانین بر کلیه صفات مورد بررسی در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. بیشترین ارتفاع بوته، وزن تازه و خشک ریشه با کاربرد باکتری <em>P</em>. <em>putida</em> همراه با محلول‌پاشی فنیل‌آلانین در غلظت 200 میلی‌گرم در لیترحاصل شد. همچنین کاربرد باکتری <em>B</em>. <em>licheniformis</em> و محلول‌پاشی فنیل‌آلانین در غلظت 200 میلی‌گرم در لیتر، موجب افزایش محتوای نسبی آب برگ (45/6 درصد)، کلروفیل a (50 درصد)، کلروفیل b (39/6 درصد)، کلروفیل کل (35/9 درصد) و کارتنوئید (39/4 درصد) نسبت به تیمار شاهد (بدون کاربرد باکتری و فنیل‌آلانین) شد. بیشترین میزان اسانس (0/57 درصد جرمی) نیز در تیمار <em>P. fluorescens</em> و محلول‌پاشی فنیل‌آلانین با غلظت 200 میلی‌گرم در لیتر حاصل شد.<br> <strong>نتیجه‌گیری کلی:</strong> به‌طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که با توجه به اهمیت اسانس و رنگیزه‌های فتوسنتزی در کیفیت و ارزش اقتصادی گیاهان دارویی، کاربرد باکتری‌های <em>B. licheniformis</em> و <em>P. fluorescens</em> همراه با محلول‌پاشی فنیل‌آلانین در سطح 200 میلی‌گرم در لیتر برای افزایش عملکرد و کیفیت گیاه مریم‌گلی ترکه‌&rlm;ای پیشنهاد می‌&rlm;شود.&nbsp;<br> &nbsp; <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:14.2pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Background and Objective:</span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Phosphorus plays a crucial role in the growth of medicinal plants. Phosphate-solubilizing bacteria (PSB) improve phosphorus uptake, while phenylalanine positively influences plant metabolic pathways. This study aimed to evaluate the effects of growth-promoting PSB and foliar application of phenylalanine on the growth characteristics, photosynthetic pigments, and essential oil content of meadow sage (<i>Salvia virgata</i> Jacq.) under greenhouse conditions.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:14.2pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Methods:</span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> The experiment was conducted in a factorial arrangement, based on a completely randomized design with two factors: nine bacterial species (<i>Pantoea agglomerans</i>, <i>Bacillus pumilus</i>, <i>Bacillus licheniformis</i>, <i>Bacillus megaterium</i>, <i>Bacillus subtilis</i>, <i>Pseudomonas fluorescens</i>, <i>Pseudomonas putida</i>, <i>Enterobacter cloacae</i>, <i>Rhizobium meliloti</i>) and a control, and three concentrations of foliar-applied phenylalanine (0, 100, and 200 mg L^-1), with four replications.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:14.2pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Results:</span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> The interaction between bacteria and phenylalanine had a significant effect on all measured traits at the 1% probability level. The highest plant height and fresh and dry root weights were obtained with <i>P. putida</i> combined with foliar application of 200 mg L^-1 phenylalanine. Application of <i>B. licheniformis</i> with 200 mg L^-1 phenylalanine increased leaf relative water content (45.6%), chlorophyll a (50.0%), chlorophyll b (39.6%), total chlorophyll (35.9%), and carotenoids (39.4%) compared with the control (no bacteria or phenylalanine). The highest essential oil yield (0.57 %w/w) was observed in the <i>P. fluorescens</i> treatment combined with foliar application of 200 mg L^-1 phenylalanine.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:14.2pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Conclusion:</span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> These findings indicate that application of <i>B. licheniformis</i> and <i>P. fluorescens</i>, together with foliar application of phenylalanine at 200 mg L^-1, can effectively enhance essential oil yield and photosynthetic pigment content, thereby improving the yield and quality of meadow sage.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; فسفات, محتوای نسبی آب برگ, محرک رشد, Pseudomonas fluorescens ,Bacillus licheniformis. Bacillus licheniformis, Growth-promoting, Leaf relative water content, Phosphate, Pseudomonas fluorescens. 1 16 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2166-1&slc_lang=fa&sid=1 Sara Farsaraei سارا فرسرائی farsaraei2013@gmail.com 0009-0002-3879-7492 No Department of Horticultural Science and Landscape Architecture, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran گروه مهندسی علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Mohammad Moghaddam محمد مقدم m.moghadam@um.ac.ir 0000-0002-6288-4118 Yes Department of Horticultural Science and Landscape Architecture, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran گروه مهندسی علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Hossein Nemati حسین نعمتی nematish@yahoo.com 0000-0003-2365-7278 No Department of Horticultural Science and Landscape Architecture, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran گروه مهندسی علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Mohammad Mahmoodi Sarvestani محمد محمودی سروستانی m.mahmoodi@scu.ac.ir 0000-0002-0298-4918 No Department of Horticultural Science, Faculty of Agriculture, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران