fa اثر اسیدهای آمینه بر شاخص‌های رشد و گل‌دهی جعفری آفریقایی (.Tagetes erecta L) در شرایط کم‌آبیاری رشد گیاهان در شرایط تنش Plant growth under stressful conditions پژوهشي Research <strong>پیشینه پژوهش و هدف: </strong>جعفری آفریقایی (.<em>Tagetes erecta</em> L) گیاهی یک‌ساله از خانواده کاسنی (Asteraceae) و دارای کاربرد های زینتی، دارویی و صنعتی است. کم‌آبی یکی از عوامل تأثیرگذار بر کمّیت و کیفیت گیاهان است. در این راستا استفاده از محرک‌های رشد گیاهی مانند اسیدهای آمینه می‌تواند برای گیاهان تحت تنش کم‌آبی مفید باشد. بنابراین پژوهش حاضر به‌منظور ارزیابی اثر محلول‌پاشی اسیدهای آمینه آرژنین، اورنیتین و پرولین بر شاخص‌های رشدی و گل‌دهی گیاه جعفری آفریقایی تحت تنش کم‌آبی انجام شد.<br> روش‌ها: این آزمایش به‌صورت فاکتوریل شامل تیمارهای تنش آبی شاهد (بدون تنش)، 70 و 30 درصد ظرفیت زراعی و محلول‌پاشی آرژنین، اورنیتین و پرولین هر یک در سه سطح (صفر، 50 و mg L^-1 100) در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمار تنش کم‌آبی در مرحله شش تا هشت برگی اعمال شد و محلول‌پاشی اسیدهای آمینه نیز در دو مرحله انجام شد. اولین محلول‌پاشی در مرحله شش‌برگی و مرحله بعدی با فاصله زمانی دو هفته‌ای پس از محلول‌پاشی مرحله اول اعمال شد. در نهایت نمونه‌برداری در مرحله گل‌دهی کامل انجام شد.<br> <strong>نتایج: </strong>نتایج نشان داد بیشترین وزن تازه و خشک شاخساره، تعداد گل، میزان پروتئین و ماندگاری گل روی بوته در تیمار شاهد + اورنیتین mg L^-1 100 مشاهده شد. همچنین بیشترین وزن تازه و خشک ریشه، طول بلندترین ریشه و فعالیت آنزیم‌های کاتالاز، سوپراکسید دیسموتاز و پراکسیداز در تیمار شاهد + پرولین mg L^-1 100 به‌دست آمد. بیشترین ارتفاع گیاه، محتوای کلروفیل کل و کاروتنوئیدها مربوط به شاهد + آرژنین mg L^-1 100 بود و در 30 درصد ظرفیت زراعی نیز بیشترین نشت یونی غشا سلول و میزان پرولین به‌دست‌آمد.<br> <strong>نتیجه‌گیری کلی:</strong> با توجه به نتایج این پژوهش، محلول‌پاشی اسیدهای آمینه آرژنین، اورنیتین و پرولین با غلظت mg L^-1 100 می‌تواند نقش مؤثری در مهار آثار منفی تنش کم‌آبی در گیاه جعفری آفریقایی داشته باشد.<br> &nbsp; <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Background and Objective</b>: African marigold (<i>Tagetes erecta</i> L.) is an annual plant belonging to the Asteraceae family, with ornamental, medicinal, and industrial applications. Water deficit is one of the key factors affecting the quantity and quality of plants. In this context, the use of plant growth stimulators such as amino acids can be beneficial for plants under drought stress. Therefore, the present study aimed to evaluate the effects of foliar application of amino acids arginine, ornithine, and proline on the growth and flowering traits of African marigold under water deficit stress.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Methods:</b> This factorial experiment included water stress consisting of control (no stress), 70%, and 30% of field capacity and foliar application of arginine, ornithine, and proline at three levels (0, 50, and 100 mg L⁻&sup1;), arranged in a completely randomized design with three replications. Water deficit stress was imposed at the 6&ndash;8 leaf stage. Foliar applications of amino acids were performed in two stages: the first at the 6-leaf stage, and the second two weeks after the first application. Sampling was conducted at full flowering stage.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Results:</b> The highest fresh and dry weights of aerial parts, flower number, protein content, and flower longevity on the plant were observed under 100% field capacity combined with 100 mg L⁻&sup1; ornithine. The greatest fresh and dry root weights, longest root length, and activities of catalase, superoxide dismutase, and peroxidase enzymes were recorded under 100% field capacity combined with 100 mg L⁻&sup1; proline. The tallest plants, highest total chlorophyll content, and carotenoid levels were observed under 100% field capacity combined with 100 mg L⁻&sup1; arginine. Additionally, the highest membrane ion leakage and proline content were recorded under 30% field capacity.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Conclusion:</b> Based on the results, foliar application of arginine, ornithine, and proline at 100 mg L⁻&sup1; can effectively mitigate the negative effects of drought stress in African marigold.</span></span></span></span><br> &nbsp; آرژنین, اورنتین, پرولین, خشکی, کاروتنوئیدها. Arginine, Carotenoid, Drought, Ornithine, Proline. 23 38 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2124-2&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Rahmani فاطمه رحمانی Rahmani.fatemeh@gmail.com 0009-0001-7547-5698 No Department of Horticulture, Ga.C., Islamic Azad University, Garmsar, Iran گروه علوم باغبانی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران Elham Danaee الهام دانائی e.danaee@iau-garmsar.ac.ir 0000-0003-2494-2011 Yes Department of Horticulture, Ga.C., Islamic Azad University, Garmsar, Iran گروه علوم باغبانی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران