Soil and Plant Interactions

fa اثر انواع باکتری‌های شورقلیاپسند بر عملکرد، اجزای عملکرد و غلظت برخی عناصر کم‌مصرف در گیاه ذرت در شرایط شوری و قلیائیت خاک Effect of Haloalkaliphilic Bacteria Types on Corn Yield, Yield Components, and Some Micronutrients Under Saline and Alkaline Soil Conditions ريزجانداران ریزوسفری محرک رشد گیاه Plant growth promoting microrganisms in the rhizosphere پژوهشي Research پیشینه پژوهش و هدف: ذرت محصولی، با حساسیت زیاد به شوری خاک بوده؛ درنتیجه افزایش مقاومت آن در برابر تنش شوری بسیار مهم است. روش‌ها: اثر جدایه‌های افراطی‌پسند بومی خراسان رضوی، با بیش‌ترین توانایی در تولید تری‌ایندول‌استیک اسید (IAA)، انحلال فسفات‌های نامحلول (PSB) و تولید اگزوپلی‌ساکاریدها (EPS)، بر عملکرد، اجزای عملکرد و غلظت عناصر کم‌مصرف ذرت فوق شیرین (رقم الیکا)، بررسی شد. این پژوهش در سه آزمایش مجزای فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی انجام شد. هر آزمایش شامل دو فاکتور: 1) نوع باکتری (شورپسند، قلیاپسند و شورقلیاپسند) و 2) سه جدایه بومی مختلف از سه نوع باکتری شورپسند (H5،وH9 و H22)، قلیاپسند (A11،وA14 و A16) و شورقلیاپسند (HA7،وHA8 و HA9)، و دو شاهد (محیط کشت بدون باکتری و آب) در نه تکرار در شرایط سه خاک شور، قلیا، و شور-قلیا در سال 1403 بود. نتایج: میانگین تولید غلظت IAA، PSB و EPS برای شورپسندها به‌ترتیب mg L-1و74/6،و44/5 و µM L-1و29/3، قلیاپسندها mg L-1و1390/5،و135/7 و µM L-1و19/1 و شورقلیاپسندها mg L-1و256/0 و 41/7 و  µM L-1و99/79 به‌دست آمد. میانگین اجزای عملکرد، غلظت عناصر کم‌مصرف به جز آهن در گروه شورقلیاپسندها و میانگین عملکرد ذرت در گروه شورپسندها بیش‌تر بود. باکتری‌های قلیاپسند در جذب آهن (mg kg-1و145/4) و منگنز (mg kg-1و34/6) نسبت به دو گروه دیگر برتری نشان دادند. کارایی جذب عناصر کم‌مصرف قلیاپسندها، احتمالاً به‌علت غلظت ناکافی سدیم، به اندازه دو گروه دیگر زیاد نبود، ولی A14 عملکرد بیش‌تری (kg m-2و2/245) نسبت به سایر قلیاپسندها داشت. نتیجه‌گیری کلی: بیشینه میانگین عملکرد ذرت در جدایه شورپسند H5 با  kg m-2و3/879 و سپس در جدایه شورقلیاپسند HA8 با  kg m-2و2/825 مشاهده شد. بین بیشینه (H5) و کمینه (A11) عملکرد ذرت تفاوتی برابر kg m-2و2/7 مشاهده شد. عملکرد کم‌تر ذرت در جدایه‌های شورقلیاپسند، احتمالاً به‌دلیل شوری زیاد خاک آن (dS m-1 34/1) در مقایسه با جدایه‌های شورپسند (dS m-1و12/5) بود. Background and Objective: Corn is a crop with moderate sensitivity to soil salinity; therefore, improving its resistance to salinity stress is very important. Methods: To investigate the effect of native extremophile isolates of Khorasan Razavi, with the highest ability to produce tri-indoleacetic acid (IAA), soluble mineral phosphates (PSB), and exopolysaccharides (EPS), on the yield, yield components, and micronutrient concentrations of supersweet corn (Elika cultivar), a study was conducted using three separate factorial experiments in a randomized complete block design. Each experiment included two factors: 1) type of bacteria (halophilic, alkaliphilic, and haloalkaliphilic) and 2) three different native isolates of halophilic (H2, H5 and H9), alkaliphilic (A11, A14 and A16) and haloalkaliphilic (HA7, HA8 and HA9) along with two controls (culture medium without bacteria and water) in nine replications under saline-alkali soil conditions in 2024. Results: The average isolate’s concentrations of IAA, PSB, and EPS production were obtained for halophiles (74.6, 44.5 mg L-1 and 29.3 µM L-1), alkaliphiles (1390.5, 135.7 mg l-1 and 19.1 µM L-1), and haloalkaliphiles (257.0, 141.7 mg L-1 and 99.79 µM L-1), respectively. The average yield components and concentrations of micronutrients, except for iron, were higher in the haloalkaliphilic group, and the average corn yield was higher in the halophilic group. Alkaliphilic bacteria showed superiority in the absorption of iron (145.4 mg kg-1) and manganese (34.6 mg kg-1). The efficiency of alkaliphiles was not as high as the other two groups, probably due to insufficient sodium concentration, but A14 had a higher yield (2.245 kg m-2) than the others. Conclusion: The maximum average corn yield was observed in the halophilic isolate H5 with 3.879 kg m-2, followed by the haloalkaliphilic isolate HA8 with 2.825 kg m-2. There was a difference of 2.7 kg m-2 between the maximum (H5) and minimum (A11) corn yield. The lower yield in the haloalkaliphilic isolates was probably due to the higher soil salinity (34.1 dS m-1) compared to the halophilic isolates (12.5 dS m-1).   تری‌ایندول‌استیک اسید, ذرت فوق شیرین, شورقلیاپسندها, عناصر کم‌مصرف. Indole-3-acetic acid, Supersweet corn, Haloalkaliphiles, Micronutrients. 35 55 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2062-2&slc_lang=fa&sid=1 Mehrnoush Eskandari Torbaghan مهرنوش اسکندری تربقان mehrnoosh.eskandary@gmail.com 0000-0001-8405-5065 Yes Soil and Water Department, Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Mashhad, Iran بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران Gholam Hossein Khalil Torghabeh غلام حسین خلیلی طرقبه khalili1954@gmail.com 0000-0001-6491-0351 No Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران