fa تأثیر کاربرد اسید هیومیک و سولفات روی بر عملکرد، اجزای عملکرد و جذب عناصر غذایی در نخود دیم رقم منصور (Cicer arietinum L. cv. Mansour) فراهمي آب و عناصر غذایی خاك براي گياه Availability of soil water and nutrients for plant پژوهشي Research <strong>پیشینه پژوهش و هدف:</strong> نخود (.<em>Cicer arietinum</em> L)، بیشترین سطح زیر کشت را در بین حبوبات در ایران به خود اختصاص داده است. بنابراین، این پژوهش با هدف بررسی کارایی مصرف خاکی و محلول‌پاشی سولفات روی و اسید هیومیک در تولید نخود دیم انجام شد.<br> <strong>روش‌ها:</strong> این آزمایش مزرعه‌ای با استفاده از طرح کرت‌های خردشده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی انجام شد. زمین به چهار بلوک تقسیم شد و هر بلوک دارای 28 کرت بود. کرت‌های اصلی شامل شاهد (بدون سولفات روی و اسید هیومیک)، کاربرد خاکی سولفات روی، اسید هیومیک و سولفات روی + اسید هیومیک و کرت‌های فرعی شامل شاهد (بدون محلول‌پاشی)، محلول‌پاشی سولفات روی در یک نوبت (مرحله غلاف‌بندی) و در دو نوبت (پیش و پس از گل‌دهی)، محلول‌پاشی اسید هیومیک در یک و دو نوبت و محلول‌پاشی سولفات روی + اسید هیومیک در یک و دو نوبت بود.<br> <strong>نتایج:</strong> بیشترین مقدار روی در تیمار خاک مصرف سولفات روی به همراه محلول‌پاشی با سولفات روی پیش و پس از گل‌دهی به دست آمدند که اختلاف معنی‌داری با شاهد داشتند. بیشترین تعداد غلاف در بوته (12/5)، تعداد دانه در غلاف (1/1)، ارتفاع بوته (67/8 سانتی‌متر)، وزن صد دانه (34/9 گرم)، وزن خشک ریشه (12/3 گرم در بوته)، وزن خشک گره (4/6 گرم در بوته)، تعداد گره در ریشه (11/4)، عملکرد دانه (1431 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک (3365 کیلوگرم در هکتار)، نیتروژن دانه (3/6 درصد) و پروتئین دانه (22/5 درصد) از راه کاربرد خاکی و محلول‌پاشی سولفات روی و اسید هیومیک پیش و پس از گل‌دهی به دست آمد.<br> <strong>نتیجه‌گیری کلی:</strong> در بین تیمارهای خاک‌مصرف، کاربرد سولفات روی + اسید هیومیک و در بین تیمارهای محلول‌پاشی، کاربرد دومرحله‌ای آن‌ها (پیش و پس از گل‌دهی)، بیشترین تأثیر را بر عملکرد و اجزای عملکرد نخود داشت. عملکرد دانه در این تیمارها به‌ترتیب 34 و 55% و عملکرد بیولوژیک به‌ترتیب 30 و 32% نسبت به شاهد افزایش یافت.<br> &nbsp; <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Background and Objective:</span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Chickpea (<i>Cicer arietinum</i> L.) occupies the largest cultivated area among legumes in Iran. </span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Therefore, this research was conducted to investigate the efficiency of soil application and foliar spraying of zinc sulfate and humic acid in dryland chickpea production.</span><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Methods:</span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> This field experiment was carried out using a split-plot design within a randomized complete block framework. The land was divided into 4 blocks, and each block had 28 plots. The main plots included the control, soil application of zinc sulfate, humic acid, and zinc sulfate + humic acid. The sub-plots included the control (without foliar application), foliar spraying of zinc sulfate, humic acid, and zinc sulfate + humic acid in a single application at pod formation and in two applications before and after flowering.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Results:</span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The highest zinc content was obtained in the soil treatment of zinc sulfate along with foliar application of zinc sulfate before and after flowering, which showed a significant difference with the control. <span style="background:white"><span style="color:black">The highest pod number per plant (12.5), grain number per pod (1.1), plant height (67.8 cm), 100-grain weight (34.9 g), root dry weight (12.3 g per plant), node dry weight (4.6 g per plant), nodule number per root (11.4), grain yield (1431 kg ha^-1), biological yield (3365 kg ha^-1), grain nitrogen (3.6%), and grain protein (22.5%) were achieved through soil application and foliar spraying of zinc sulfate and humic acid before and after flowering.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Conclusion:</span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Among the soil application treatments, the application of zinc sulfate + humic acid, and among the foliar spraying treatments, two-stage application of zinc sulfate + humic acid before and after flowering, had the greatest impact on the yield and yield components of chickpeas. Grain yield in these treatments increased by 34 and 55%, respectively, and biological yield increased by 30 and 32%, respectively, compared to the control.</span><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span><br> &nbsp; پروتئین دانه, خاک‌مصرف, عملکرد بیولوژیک, عملکرد دانه, محلول‌پاشی. Biological yield, Foliar spraying, Grain protein, Grain yield, Soil application. 17 33 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2172-1&slc_lang=fa&sid=1 Shahram Rashidi شهرام رشیدی rshydyshahram208@gmail.com 0009-0001-9838-4529 No Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Razi University, Kermanshah, Iran گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Faranak Ranjbar فرانک رنجبر f_ranjabr1980@yahoo.com 0000-0002-2648-4969 Yes Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Razi University, Kermanshah, Iran گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Sareh Nezami ساره نظامی s.nezami1981@gmail.com 0000-0002-8329-5849 No Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Razi University, Kermanshah, Iran گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران