fa تأثیر بیوچار اصلاح‌شده و باکتری‌های حل‌کننده فسفر بر ویژگی‌های شیمیایی و بیوشیمیایی خاک آهکی تحت کشت نیشکر ارتباط سلامت خاک با برهم‌کنش‌های خاک-گیاه Soil health association with soil-plant interactions پژوهشي Research <strong>مقدمه و اهداف: </strong>خاک‌های آهکی به‌دلیل pH قلیایی، گنجایش کم نگه‌داشت عناصر غذایی و کمبود فسفر، دارای بهره‌وری کمی هستند. ازاین‌رو، استفاده از بیوچار اصلاح‌شده و باکتری‌های حل‌کننده فسفر (PSB)، با بهبود ویژگی‌های خاک، به‌عنوان راهکاری مؤثر در افزایش حاصلخیزی و فراهمی فسفر در این خاک‌ها به‌شمار می‌رود. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر بیوچار تهیه‌شده از بقایای برداشت سبز نیشکر و بیوچار اصلاح‌شده با اسید سیتریک، همراه با تلقیح PSB بر ویژگی‌های شیمیایی و بیوشیمیایی یک خاک آهکی تحت کشت نیشکر انجام شد.<br> <strong>روش‌ها:</strong> آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی و در شرایط گلخانه‌ای انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل بیوچار تهیه‌‌شده از بقایای سبز نیشکر در سه سطح: بدون بیوچار (شاهد)، بیوچار اصلاح‌نشده یا خام، و بیوچار اصلاح‌شده با اسید سیتریک و همچنین مایه‌زنی باکتری‌های حل‌کننده فسفر به خاک در دو سطح: بدون باکتری (شاهد) و تلقیح باکتری بودند.<br> <strong>نتایج: </strong>نتایج نشان داد کاربرد بیوچار و بیوچار اصلاح‌شده تأثیر معنی‌داری بر pH، رسانایی الکتریکی (EC،) کربن آلی (OC) و گنجایش تبادل کاتیونی (CEC) خاک داشت. کاربرد بیوچار اصلاح‌شده سبب کاهش معنی‌دار pH خاک (0/38 واحد) نسبت به تیمار شاهد شد. همچنین کاربرد بیوچار و بیوچار اصلاح‌شده سبب افزایش معنی‌دار EC (45/96-64/52 درصد)، OC (104/4-115/59 درصد) و CEC (58/61-87/88 درصد) خاک نسبت به شاهد شد. نتایج همچنین نشان داد بیش‌ترین مقدار فسفر قابل‌دسترس، کربن زیست‌توده میکروبی و کربن آلی محلول خاک مربوط به تیمار کاربرد تلفیقی بیوچار اصلاح‌شده همراه با مایه‌زنی PSB بود.<br> <strong>نتیجه‌گیری کلی:</strong> به‌طور کلی، نتایج نشان داد کاربرد تلفیقی بیوچار اصلاح‌شده با اسید سیتریک و باکتری‌های حل‌کننده فسفر می‌تواند روشی مؤثر در بهبود ویژگی‌های شیمیایی و بیوشیمیایی خاک‌های آهکی مورد بررسی و افزایش فراهمی فسفر باشد.<br> &nbsp; <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="tab-stops:14.2pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="color:black">Background and Objective: </span></b><span style="color:black">Calcareous soils are characterized by alkaline pH, low nutrient retention capacity, and phosphorus deficiency, which together result in low productivity.<b> </b>In this context, the application of modified biochar and phosphorus-solubilizing bacteria (PSB) has been recognized as a promising strategy for improving soil fertility and phosphorus availability. This study aimed to evaluate the effects of biochar produced from green sugarcane harvest residues and its citric acid&ndash;modified form, with PSB inoculation, on the chemical and biochemical properties of a calcareous soil under sugarcane cultivation.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="tab-stops:14.2pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="color:black">Methods: </span></b><span style="color:black">T</span><span style="color:black">he experiment was conducted under greenhouse conditions in a factorial arrangement based on a completely randomized design. The experimental treatments included biochar prepared from green sugarcane residues at three levels: without biochar (control), unmodified or raw biochar, and biochar modified with citric acid, as well as inoculation of phosphorus-solubilizing bacteria into the soil at two levels: without bacteria (control) and bacterial inoculation.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="tab-stops:14.2pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="color:black">Results: </span></b><span style="color:black">The results showed that the application of both unmodified and modified biochar significantly affected soil pH, electrical conductivity (EC), organic carbon (OC), and cation exchange capacity (CEC). In particular, the application of modified biochar significantly reduced soil pH by 0.38 units compared to the control. Moreover, both types of biochar significantly increased EC (by 45.96&ndash;64.52%), OC (by 104.4&ndash;115.59%), and CEC (by 58.61&ndash;87.88%) compared to the control. The highest levels of available phosphorus, microbial biomass carbon, and dissolved organic carbon were observed in the combined treatment of modified biochar and PSB inoculation.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="color:black">Conclusion: </span></b><span style="color:black">Overall, the findings suggest that the integrated application of citric acid-modified biochar and phosphorus-solubilizing bacteria is an effective strategy for improving the chemical and biochemical properties of calcareous soils and enhancing phosphorus availability.</span></span></span></span></span> اسید سیتریک, بقایای نیشکر, پیرولیز, تنفس میکروبی خاک, کربن آلی خاک. Citric acid, Pyrolysis, Soil microbial respiration, Soil organic carbon, Sugarcane residues. 59 72 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2177-1&slc_lang=fa&sid=1 Pardis Khaji پردیس خاجی pardism.khaji@gmail.com 0009-0002-7828-5811 No Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Abdolamir Moezzi عبدالامیر معزی moezzi151@scu.ac.ir 0000-0003-1738-8825 Yes Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Naeimeh Enayatizamir نعیمه عنایتی‌ضمیر n.enayatzamir@scu.ac.ir No Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Neda Moradi ندا مرادی n.moradi@areeo.ac.ir 0000-0001-9189-2021 No Soil and Water Research Department, West Azarbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Urmia, Iran بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران Akbar Karimi اکبر کریمی akbar.karimi84@yahoo.com 0000-0003-0332-0969 No Department of Agronomy, Khuzestan Sugarcane Research and Training Institute, Ahvaz, Iran گروه تحقیقات به‌زراعی، مؤسسه تحقیقات و آموزش نیشکر خوزستان، اهواز، ایران