fa اثر قارچ Serendipita indica بر زیست‌توده، انباشت زیستی و انتقال برخی عناصر غذایی در کوشیا (Bassia scoparia) در معرض کادمیوم، میکروپلاستیک و تنش خشکی رشد گیاهان در شرایط تنش Plant growth under stressful conditions پژوهشي Research <strong>پیشینه پژوهش و هدف:</strong> خشکی، کادمیوم و میکروپلاستیک، جذب و انتقال عناصر غذایی و رشد گیاهان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در این پژوهش اثر همزیستی قارچ <em>Serendipita indica</em> بر انباشت زیست‌توده و انتقال عناصر غذایی کوشیا (<em>Bassia scoparia</em>) تحت آلودگی کادمیوم، میکروپلاستیک پلی‌وینیل‌کلراید و تنش خشکی بررسی شد.<br> <strong>روش‌ها:</strong> آزمایش به‌‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در یک خاک لوم رسی شنی با تنش رطوبتی 35، 65 و 100 (شاهد) درصد گنجایش مزرعه‌ای (FC)، کادمیوم 0 (شاهد) و 10 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک و سه سطح میکروپلاستیک پلی‌وینیل‌کلراید 0، 0/1 و 1 درصد درحضور یا بدون حضور قارچ انجام شد. جرم زیست‌توده، انباشت کادمیوم در ریشه و شاخساره، فاکتور انتقال و انباشت زیستی کادمیوم و عناصر غذایی ارزیابی شد.<br> <strong>نتایج:</strong> بیشترین همزیستی قارچ با گیاه در شرایط بدون تنش برابر 87 درصد بود. در تیمارهای کادمیوم و میکروپلاستیک در دو وضعیت 65 و 35 درصد FC، کاهش درصد همزیستی و جرم زیست‌توده به‌ترتیب حدود 8 و 36 درصد بود. قارچ آثار مثبتی بر جذب عناصر غذایی، رشد و تنظیم یونی گیاه داشت. انباشت کادمیوم، فاکتور انتقال و تجمع زیستی در تنش ترکیبی روندی کاهشی را نشان داد، همزیستی قارچ در تیمار کادمیوم ۱۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم موجب افزایش جذب کادمیوم در ریشه به میزان ۱۴ درصد نسبت به تیمار بدون قارچ شد. در حضور کادمیوم و میکروپلاستیک تحت تنش رطوبتی، غلظت عناصر روی، آهن و کلسیم کاهش ولی منیزیم در ریشه و شاخساره افزایش یافت.<br> <strong>نتیجه‌گیری کلی: </strong>نتایج نشان داد که قارچ <em>S. indica</em> به‌خوبی با کوشیا همزیستی داشته و سبب حفظ تعادل یونی و بهبود رشد در شرایط تنش‌ ترکیبی شد. این قارچ نه تنها به نظام زیستی پایدار کمک نموده بلکه با افزایش توان گیاه در جذب و تجمع کادمیوم در ریشه حتی در شرایط آلودگی میکروپلاستیک، گیاه‌پالایی گیاه را ارتقاء می‌بخشد.&nbsp;<br> &nbsp; <span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><b><span style="font-size:10.0pt">Background and Objective: </span></b><span style="font-size:10.0pt">Drought, cadmium, and microplastics affect nutrient uptake, translocation, and plant growth. In this study, the effect of symbiosis with <i>Serendipita indica</i> fungus on dry matter accumulation and nutrient translocation in Koshia (<i>Bassia scoparia</i>) under drought stress, cadmium, and polyvinyl chloride (PVC) microplastics.</span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><b><span style="font-size:10.0pt">Methods:</span></b> <span style="font-size:10.0pt">The experiment was conducted as a factorial arrangement based on a completely randomized design with three replications in a sandy clay loam soil. Treatments included drought stress at 35, 65, and 100% (control) of field capacity (FC), cadmium at 0 (control) and 10 mg kg⁻&sup1; soil, and three levels of polyvinyl chloride (PVC) microplastic at 0, 0.1, and 1%, in the presence or absence of the fungus. The evaluated traits included biomass, cadmium accumulation in root and shoot, cadmium translocation factor, bioaccumulation factor, and nutrient concentrations.</span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><b>Results:</b> The highest percentage of fungal colonization under non-stress conditions was 87%. In the treatments with cadmium, microplastic, and drought at 65 and 35% of FC, the biomass decreased by 8 and 36%, respectively, corresponding with the reduction in fungal colonization. The fungus had positive effects on nutrient uptake, growth, and maintenance of ion homeostasis in the plant. Cadmium accumulation, translocation factor, and bioaccumulation showed a decreasing trend under combined stress conditions. Fungal symbiosis in the 10 mg kg⁻&sup1; cadmium treatment increased cadmium uptake in root by 14% compared to the treatment without fungus. Under stress conditions, the concentrations of zinc, iron, and calcium decreased, while magnesium increased in the root and shoot.</span></span></span><br> <b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%">Conclusion:</span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"> The results showed that <i>S. indica</i> fungus coexisted well with the Kochia plant, and by maintaining ionic balance and improving plant growth during combined stresses. It not only contributed to a sustainable biological system but also promoted plant phytoremediation by increasing the plant&#39;s ability to take up and accumulate cadmium in the root, even under microplastic pollution.</span></span></span> پلی‌وینیل‌کلراید, تنش آبی, انباشت زیستی کادمیوم, عناصر معدنی, قارچ میکوریزا. Cadmium bioaccumulation, Mineral elements, Mycorrhizal fungus, Polyvinyl chloride, Water stress. 51 74 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2122-2&slc_lang=fa&sid=1 Atefeh Mirzaei عاطفه میرزایی mirzaei.a1992@gmail.com No Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Ali Sepehri علی سپهری a_sepehri@basu.ac.ir 0000-0002-3815-3198 Yes Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران