Soil and Plant Interactions

fa اثر برهمکنش روش و میزان کاربرد کود فسفره با کود آلی بر شکل‌های شیمیایی فسفر معدنی در خاک تحت کشت پسته Interaction Effect of Application Method and Rate of Phosphorus Fertilizer With Organic Manure on Inorganic Phosphorus Fractions in Pistachio-Grown Soil فراهمي آب و عناصر غذایی خاك براي گياه Availability of soil water and nutrients for plant پژوهشي Research پیشینه پژوهش و هدف: در خاک‌های آهکی مناطق خشک و نیمه‌خشک، آگاهی از شکل‌های فسفر (P) می‌تواند در بهینه‌سازی مصرف کودهای شیمیایی و کاهش آثار مخرب آن‌ها بر محیط زیست راهگشا باشد. هدف از این پژوهش مقایسه دو روش کاربرد سطحی و جایگذاری عمقی سطوح مختلف سوپرفسفات تریپل (TSP) و کود آلی (کود گاوی) بر شکل‌های P معدنی در لایه زیرین (50-30 سانتی‌متری) خاک بود. مواد و روش‌ها: پژوهشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی به‌صورت فاکتوریل و با سه تکرار انجام شد. تیمارهای کودی شامل چهار سطح کود TSP (0، 200، 400 و 600 کیلوگرم در هکتار) همراه با دو سطح کود گاوی (0 و 30 تن در هکتار) بود که در دو لایه رویین (20-0 سانتی‌متری) و زیرین (50-30 سانتی‌متری) به مدت چهار سال در شرایط مزرعه جایگذاری شدند. در پایان سال چهارم کوددهی، نمونه‌های خاک از لایه 50-30 سانتی‌متری برداشت شده و گونه‌های P معدنی با استفاده از روش عصاره‌گیری متوالی، و P قابل استفاده با روش عصاره‌گیری با بی‌کربنات سدیم (روش اولسن) تعیین شدند. نتایج: نتایج نشان داد با افزایش سطح کودی میزان P قابل استفاده خاک در هر دو سطح کاربرد کودی افزایش داشت. بیشترین میزان P قابل استفاده خاک نسبت به شاهد در تیمار 600 کیلوگرم در هکتار همراه با کود گاوی در هر دو عمق کاربرد سطحی (41%) و عمقی (42%) مشاهده شد. همچنین نتایج نشان داد که در لایه 30 تا 50 سانتی‌متری خاک، کاربرد عمقی کود سبب افزایش شکل‌های قابل دسترس P خاک شامل P قابل استخراج با آب (70/4%) و  قابل استخراج با NaHCO3 (%78/3) در مقایسه با شاهد شد. در مقابل در لایه 50-30 سانتی‌متری، کاربرد سطحی TSP سبب افزایش شکل‌های نسبتاً در دسترس و غیر‌قابل‌دسترس P در خاک شد.  نتیجه‌گیری کلی: نتایج این پژوهش نشان داد، روش کاربرد کود و اطلاع از اجزای P معدنی خاک می‌تواند ابزار ارزشمندی در تعیین فراهمی P برای گیاه پسته فراهم کند.     <a name="_Hlk234397492">Background and Objective</a>: In calcareous soils of arid and semi-arid regions, knowledge of phosphorus (P) forms can be instrumental in optimizing the use of chemical fertilizers and reducing their detrimental effects on the environment. The aim of this study was to compare two methods of surface and subsurface application of different levels of triple superphosphate (TSP) and organic fertilizer (cow manure) on the forms of inorganic P in the subsurface layer (30–50 cm) of the soil. Materials and Methods: The research was conducted as a randomized complete blocks design in a factorial arrangement with three replications. The fertilizer treatments included four levels of TSP (0, 200, 400, and 600 kg ha‒1) combined with two levels of cow manure (0 and 30 ton ha‒1), which were applied at two layers—surface (0–20 cm) and subsurface (30–50 cm) for four years under field conditions. At the end of the fourth year of fertilization, soil samples were taken from the 30–50 cm layer. Soil inorganic P forms were determined using the sequential extraction method, and available P was measured using NaHCO3 extraction (Olsen method). Results: The results showed that in both fertilizer application methods, with and without cow manure, the soil available P increased with increasing fertilizer levels. Application of 600 kg ha‒1 TSP with cow manure notably increased soil available P by 41 and 42% in surface and subsurface applications, respectively. The results also indicated that in the 30–50 cm soil layer, only subsurface application caused a significant increase in labile P forms, including water-extractable P (by 70.4%) and NaHCO3-extractable P (by 78.3%) compared to the control. In contrast, in this sampling layer, surface application of TSP led to an increase in moderately labile and non-labile P forms. Conclusion: The results of this study demonstrated that the fertilizer application method and knowledge of soil inorganic P fractions can provide a valuable tool for determining P availability for pistachio plants. جزء‌بندی فسفر معدنی, کاربرد سطحی و زیرسطحی, خاک آهکی و شور, ماده آلی, فراهمی فسفر. Inorganic phosphorus fractionation, Organic matter, Phosphorus Availability, Saline calcareous soil, Surface and sub-surface application. 75 88 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-370-3&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Abbaszadeh فاطمه عباس‌زاده f.abbaszadeh@agr.uk.ac.ir 0009-0002-9723-5289 No Department of Soil Science, College of Agriculture, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران Naser Boroomand ناصر برومند nboroomand@uk.ac.ir 0000-0002-1624-9957 No Department of Soil Science, College of Agriculture, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران Majid Hejazi-Mehrizi مجید حجازی مهریزی mhejazi@uk.ac.ir 0000-0002-1561-8933 Yes Department of Soil Science, College of Agriculture, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران