fa اثر کود زیستی RTS-تریکودرما بر بهبود ویژگی‌های مورفولوژیک فلفل دلمه‌ای در کشت گلخانه‌ای‌ ريزجانداران ریزوسفری محرک رشد گیاه Plant growth promoting microrganisms in the rhizosphere پژوهشي Research <strong>پیشینه پژوهش و هدف:</strong> قارچ تریکودرما به عنوان یکی از نهاده‌های زیستی مهم همواره در کشاورزی مورد توجه بوده است. در این پژوهش یکی از محصولات تجاری تولیدی بر اساس این قارچ با هدف بررسی تاثیر واقعی آن در شرایط کشت تجاری گلخانه‌ای گیاه فلفل دلمه‌ای بررسی شده است که به دلیل ارزش تغذیه‌ای بالا در ایران و جهان همواره مورد استقبال مصرف کنندگان و کشاورزان بوده است.&nbsp;<br> <strong>روش‌ها: </strong>این پژوهش در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ با هدف بررسی تأثیر کود زیستی RTS-تریکودرما محصول شرکت دانش بنیان رویان تیسان سبز، حاوی قارچ <em>Trichoderma harzianum </em>RTS1 بر صفات مورفولوژیک و عملکرد فلفل دلمه‌ای در یک گلخانه تجاری در شهرستان ورامین انجام شد. آزمایش شامل دو تیمار شاهد و کود زیستی بود که در یک گلخانه اجرا شدند. کود زیستی در سه نوبت، مطابق دستورالعمل شرکت تولیدکننده، از طریق آب آبیاری اعمال شد. بوته‌ها به‌صورت تصادفی انتخاب و صفات طول، قطر، وزن و ضخامت گوشت میوه، نسبت طول به قطر، تعداد لوب و ارتفاع بوته اندازه‌گیری شدند. پس از بررسی نرمال بودن داده‌ها و همگنی واریانس‌ها، مقایسه میانگین تیمارها با آزمون t مستقل و بررسی روابط بین صفات با ضریب همبستگی پیرسون انجام گرفت. تحلیل‌های آماری با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ و ترسیم نمودارها با نرم‌افزار Excel 2019 انجام شد.<br> <strong>نتایج:</strong> نتایج آزمون t مستقل نشان داد که تیمار کود زیستی RTS-تریکودرما به‌طور معنی‌دار باعث افزایش طول میوه از 92/67 میلی‌متر در شاهد به 104 میلی‌متر (12/3 درصد افزایش؛ p<0/05) و افزایش وزن میوه از 169/67 گرم در شاهد به 194/75 گرم در تیمار کود زیستی (14/8 درصد افزایش؛ p<0/05) بوده است. ضخامت گوشت میوه نیز در تیمار RTS-تریکودرما به‌طور معنی‌دار بیشتر از شاهد بود (p<0/05). علاوه بر این، ارتفاع بوته در تیمار کود زیستی با میانگین 261 سانتی‌متر در مقایسه با شاهد با میانگین 243 سانتی‌متر، افزایش معنی‌دار 7/4 درصدی نشان داد (p<0/05). همبستگی مثبت و معنی‌دار طول میوه با وزن میوه (r=0/759) نیز مؤید آن است که افزایش وزن میوه عمدتاً متاثر از افزایش طول میوه بوده است.&nbsp;<br> <strong>نتیجه‌گیری کلی:</strong> نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از کود زیستی RTS-تریکودرما می‌تواند باعث بهبود صفات طول، وزن و ضخامت گوشت میوه و همچنین افزایش ارتفاع بوته در گیاه فلفل دلمه‌ای شود. &nbsp;&nbsp;<br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="color:black"><strong>Background and Objective: </strong>Trichoderma has always been considered one of the important biological agents in agriculture. In this study, one of the commercial products produced based on this fungus was investigated in order to evaluate its actual effect under commercial greenhouse cultivation conditions of bell pepper. Due to its high nutritional value, bell pepper is favored by consumers and consequently by farmers in Iran and worldwide.&nbsp;<br> <strong>Methods:</strong> This study was conducted in 2024 and 2025 to investigate the effect of the RTS-Trichoderma biofertilizer, a product of Royan Tisan Sabz Knowledge-Based Company containing <em>Trichoderma harzianum</em> RTS1, on the morphological traits and yield of bell pepper in a commercial greenhouse in Varamin County. The experiment consisted of two treatments, a control and the biofertilizer, and was carried out in a single greenhouse. The biofertilizer was applied three times through irrigation water according to the manufacturer&rsquo;s instructions. Plants were randomly selected, and fruit length, diameter, weight, and flesh thickness, length-to-diameter ratio, number of lobes, and plant height were measured. After assessing the normality of the data and homogeneity of variances, treatment means were compared using an independent-samples t-test, and relationships among traits were examined using Pearson&rsquo;s correlation coefficient. Statistical analyses were performed with SPSS version 26, and graphs were generated using Excel 2019.<br> <strong>Results: </strong>The independent-samples t-test results revealed that the RTS-Trichoderma biofertilizer treatment significantly increased fruit length from 92.67 mm in the control to 104 mm (12.3% increase; p < 0.05) and fruit weight from 169.67 g in the control to 194.75 g in the biofertilizer treatment (14.8% increase; p < 0.05). Fruit flesh thickness was also significantly greater in the RTS-Trichoderma treatment than in the control (p < 0.05). In addition, plant height in the biofertilizer treatment, with a mean of 261 cm, showed a significant 7.4% increase compared with the control, with a mean of 243 cm (p < 0.05). This pattern indicates that the RTS-Trichoderma biofertilizer mainly stimulated longitudinal fruit growth, increased fruit weight, and thickened the fruit flesh. The positive and significant correlation between fruit length and fruit weight (r = 0.759) also confirms that the increase in fruit weight occurred more through an increase in fruit length.<br> <strong>Conclusion:</strong> The results of this study indicate that the application of RTS-Trichoderma biofertilizer can improve fruit length, weight, and flesh thickness, as well as increase plant height in bell pepper.&nbsp;</span></span></span></span></span><br> &nbsp; تریکودرما هارزیانوم, رویان تیسان سبز, صفات مورفولوژیک, فلفل دلمه‌ای, کود زیستی, RTS-تریکودرما. Bell pepper, Biofertilizer, Morphological Traits, Royan Tisan Sabz, RTS-Trichoderma, Trichoderma harzianum. 15 16 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2196-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Javad Avesta محمد جواد اوستا mohammadavesta@gmail.com 0009-0004-1886-5202 No Faculty of Biological sciences, Department of Microbiology, Islamic Azad University, Qods Branch, Tehran, Iran گروه میکروبیولوژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس، تهران، ایران Siamak Peyda سیامک پیدا razitc@gmail.com No Department of Agroecology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran گروه آگرو اکولوژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران AliAkbar Asadi علی اکبر اسدی a_asadi@nigeb.ac.ir 0000-0002-3563-6880 No Department of Plant Molecular Biotechnology, National Institute of Genetic Engineering and Biotechnology (NIGEB), Tehran, Iran گروه زیست فناوری مولکولی گیاهی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، تهران، ایران Kasra Esfahani کسری اصفهانی kasra13@nigeb.ac.ir 0000-0003-3079-7009 Yes Department of Plant Bioproducts, National Institute of Genetic Engineering and Biotechnology (NIGEB), Tehran, Iran گروه زیست فرآورده‌های گیاهی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، تهران، ایران