fa تأثیر متقابل سدیم و منیزیم بر برخی خصوصیات رشدی و میزان کلروفیل پسته در محیط پرلیت پژوهشي Research چکیده در خاک‌های آهکی و شور، تأثیر سوء بعضی از یون‌ها نظیر بی‌کربنات، بور، منیزیم و به‌خصوص سدیم و عدم تعادل صحیح میان غلظت عناصر غذایی عامل اصلی کاهش رشد به حساب می‌آیند. آزمایشی گلخانه‌ای برای مطالعه تأثیر سدیم و منیزیم بر برخی خصوصیات رشدی و میزان کلروفیل نهال‌های پسته (رقم بادامی- زرند) در محیط پرلیت به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی و با چهار تکرار انجام شد. تیمارها شامل سه سطح سدیم (صفر، 45 و 90 میلی‌مولار کلرید ‌سدیم) و چهار سطح منیزیم (صفر، 5/0، 1 و 2 میلی‌مولار منیزیم از منبع سولفات منیزیم) بودند. از محلول غذایی هوگلند تصحیح ‌شده برای آبیاری گلدان‌ها استفاده شد. نتایج نشان داد که با افزایش سدیم، وزن خشک برگ، ارتفاع ساقه، سطح برگ و غلظت کلروفیل a به صورت معنی‌داری کاهش یافت. با افزایش منیزیم از صفر به سطح 5/0 میلی‌مولار (هوگلند کامل)، وزن خشک برگ و ریشه کاهش معنی‌داری یافت. هنگامی که غلظت منیزیم به 2 میلی‌مولار رسید کاهش وزن خشک برگ شدیدتر شد، اما وزن خشک ریشه را تحت تأثیر معنی‌دار قرار نداد. کاربرد 2 میلی‌مولار منیزیم هم‌چنین شاخص‌های ارتفاع ساقه، تعداد و سطح برگ، غلظت کلروفیل a و کلروفیل کل را به‌ترتیب 18، 25، 19، 42 و 41 درصد نسبت به شاهد کاهش داد. برهمکنش شوری و منیزیم نیز نشان داد که در سطح صفر سدیم و با افزایش منیزیم، وزن خشک اندام هوایی و ریشه، ارتفاع ساقه و سطح برگ کاهش معنی‌داری یافت. ولی هنگامی‌که سدیم به 90 میلی‌مولار رسید، نه تنها کاهش معنی‌داری صورت نگرفت بلکه وزن خشک برگ بیش از 60% افزایش یافت. Abstract In calcareous and saline soils, the adverse effect of some ions such as bicarbonate, boron, magnesium, and especially sodium, and the imbalance of nutrients’ concentrations are essential factors which reduce plant growth. A greenhouse experiment was conducted to study the effect of sodium (Na) and magnesium (Mg) on some growth traits and chlorophyll content of pistachio seedlings (cv. Badami Zarand) in perlite. The factorial experiment was carried out as a completely randomized design with four replications. Treatments were three levels of Na (0, 45 and 90 mM NaCl) and four levels of Mg (0, 0.5, 1 and 2 mM MgSO4). Modified Hoagland solution was used for irrigation of the pots. The results showed that increasing Na level significantly reduced leaf dry weight, stem height, leaf area and chlorophyll a content. Increasing Mg level up to 0.5 mM (complete Hoagland) reduced leaf and root dry weight. When Mg concentration was increased to 2 mM, vigorous reduction in leaf dry weight happened, but it didn’t affect significantly the root dry weight. Application of 2 mM Mg reduced the stem height, leaf number and area, chlorophyll a and total chlorophyll by 18, 25, 19, 42 and 41%, respectively. Interaction of salinity and Mg showed that at zero level of Na and with increasing the Mg concentration, the dry weight of aerial parts and roots, stem height and leaf area were reduced significantly. But when the Na concentration was 90 mM, not only they were not reduced, but also the leaf dry weight was increased more than 60%. واژه‌های‌ کلیدی‌: پسته، تنش شوری، محیط شن‌کشت، مناطق خشک Keywords: Pistachio, Salinity stress, Sand substrate, Dry regions. 23 35 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-347-2&slc_lang=fa&sid=1 F. Zad-Salehi فهیمه زادصالحی fahimehzsalehi@yahoo.com Yes V. Mozaffari وحید مظفری No A. Taj-Abadipour احمد تاج آبادی پور No H. Hokmabadi حسین حکم‌آبادی No