fa گیاه‌پالایی نیکل از محیط هیدروپونیک به کمک علف شاخی (Ceratophyllum demersum L.) پژوهشي Research چکیده با افزایش جمعیت، روند آلوده شدن منابع آب تشدید شده و بشر نیازمند روش-هایی نو و ارزان برای پالایش و بهبود کیفیت آب شده است. نیکل از عناصری است که در غلظت‌های کم برای ادامه حیات اکوسیستم‌ها ضروری است و در غلظت‌های زیاد مضر و آلاینده‌ای خطرناک به شمار می‌رود. این فلز از طریق منابع مختلف، از جمله پساب‌ها و فاضلاب‌های شهری و صنعتی سبب آلودگی منابع آب می‌گردد. پالایش سبز با گیاهان آبزی روشی نو، کارآمد و ارزان برای بهبود کیفیت آب و پساب است. در این پژوهش، پتانسیل گیاه‌پالایی نیکل به وسیله گیاه آبزی علف شاخی (Ceratophyllum demersum L.) که بومی بسیاری از رودخانه‌های ایران است، در محیط هیدروپونیک بررسی شده است. پس از تعیین pH بهینه رشد (7 = pH)، این گیاه در محلول غذایی هوگلند دارای نیکل در 4 سطح مختلف آلودگی (صفر، 1، 2، 4 و 6 میلی‌گرم در لیتر) طی 14 روز کشت شد. با اندازه‌گیری روزانه غلظت نیکل در محلول کشت، و هم‌چنین مقدار اولیه و نهایی این فلز سنگین در گیاه، گیاه-استخراجی نیکل از پساب‌ امکان‌سنجی شد و اثرات زیستی نیکل بر رشد علف شاخی با محاسبه شاخص تولید زیست‌توده بررسی گردید. حداکثر کارایی حذف نیکل 50% و در سطح آلودگی 1 میلی‌گرم در لیتر مشاهده شد. ضریب انتقال و شاخص جذب حداکثری نیکل در سطح 6 میلی گرم در لیتر، 65/338 و 05/5 میلی‌گرم به دست آمد. کمترین و بیشترین مقدار شاخص تولید زیست‌توده گیاهی 27/1 و 6/3 گرم در روز، به ترتیب مربوط به سطوح آلودگی 6 و صفر میلی‌گرم در لیتر بود. نتیجه کلی پژوهش این بود که پالایش سبز نیکل در محیط هیدروپونیک به وسیله گیاه علف شاخی امکان‌پذیر است و بررسی پتانسیل آن در مورد پساب‌های صنعتی پیشنهاد می‌شود. Abstract With increasing of population, water resources’ pollution has been intensified and new and inexpensive methods are needed for remediation and improvement of water quality. Nickel is a necessary element in low concentrations for survival of the ecosystems, but in high concentrations is harmful and considered as a dangerous pollutant. This element pollutes water resources through different sources such as municipal and industrial wastewaters. Phytoremediation with aquatic macrophytes is a new, effective and inexpensive method for improving water quality and wastewater. In this study, Phytoremediation of nickel (Ni) from a hydroponic system by coontail (Ceratophyllum demersum L.), a native hydrophyte of most rivers in Iran, was investigated. After optimum pH determination (pH=7), this plant was cultivated within 14 days in a contaminated Hoagland nutrient solution which had four different concentrations of Ni (0, 1, 2, 4, and 6 mg/L). By daily measurement of Ni concentration in cultivation solution and also initial and final concentrations of this element in the plants, the Ni-phytoextraction potential was evaluated, and biological effects of Ni on coontail were studied by calculation of biomass production index. Maximum Ni removal efficiency was 50%, which was observed in the 1 mg/L Ni treatment. Maximum transfer factor and uptake index were 338.65 and 5.05 mg, respectively, obtained in 6 mg/L Ni treatment. Minimum and maximum biomass production-index (1.27 and 3.6 g/day, respectively) was related to 6 and 0 mg/L of pollutant concentrations. The conclusion of this research was that Ni phytoremediation in hydroponic systems with coontail is conceivable and evaluation of its potential is recommended for industrial wastewaters. واژه‌های‌ کلیدی‌: نیکل، گیاه‌پالایی، گیاهان آبزی، آلودگی منابع آب Keywords: Nickel, Phytoremediation, Hydrophytes, Pollution of water resources. 75 85 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-373-2&slc_lang=fa&sid=1 A. Parneyan امیر پرنیان amir.parnain86@gmail.com Yes M. Chorom مصطفی چرم No N. Jafarzadeh Haghighi-Fard نعمت‌اله جعفرزاده حقیقی فرد No M. M. Dinarvand مهری دیناروند No