fa اندازه‌گیری و مدل‌سازی نیاز آبی و ضریب گیاهی خیار، گوجه‌فرنگی و فلفل با استفاده از میکرولایسیمتر در گلخانه پژوهشي Research چکیده آگاهی از میزان تبخیر- تعرق گیاه در هر زمان در مدیریت سیستم‌های آبیاری گلخانه بسیار حائز اهمیت می‌باشد. تغییرات تبخیر-تعرق گیاهی در طول دوره رشد بر اساس نسبت بین تبخیر- تعرق گیاه و تبخیر- تعرق مرجع که به آن ضریب گیاهی (Kc) اطلاق می‌شود، بیان می‌شود. به منظور تعیین میزان تبخیر- تعرق سه گیاه خیار، گوجه‌فرنگی و فلفل، مطالعه‌ای به مدت هفت ماه در داخل گلخانه شیشه‌ای دانشگاه صنعتی اصفهان، با استفاده از میکرولایسیمتر انجام شد. برای به‌دست آوردن بیلان رطوبتی خاک داخل میکرولایسیمتر‌ها از روش وزنی استفاده گردید. هم‌زمان، میزان تبخیر- تعرق مرجع با استفاده از یک لایسیمتر زهکش‌دار تعیین گردید. نتایج نشان داد که مقدار کل تبخیر- تعرق مرجع در گلخانه طی هفت ماه انجام پژوهش، 824 میلی‌متر بود. هم‌چنین مقدار کل تبخیر- تعرق خیار طی سه ماه و نیم دوره رشد 202 میلی‌متر، گوجه‌فرنگی طی شش ماه دوره رشد 524 میلی‌متر و برای فلفل طی هفت ماه دوره رشد 667 میلی‌متر به‌دست آمد. تغییرات هفتگی ضریب گیاهی گیاهان مختلف طی دوره رشد نشان دهنده روند متغیر ضریب گیاهی بود، به نحوی که برای خیار مقدار متوسط ضریب گیاهی در دوره‌های ابتدایی، رشد و توسعه، میانی و پایانی به ترتیب 41/0، 69/0، 98/0 و 77/0 به‌دست آمد. برای گوجه‌فرنگی، این مقادیر به ترتیب 44/0، 68/0، 15/1 و 68/0 بود. برای فلفل نیز مقادیر 25/0، 53/0، 03/1 و 75/0 برای این مراحل رشد به‌دست آمد. برای یافتن ارتباط میان داده‌های اقلیمی گلخانه با میزان تبخیر- تعرق گیاه، با استفاده از نرم افزار SPSS اقدام به مدل‌سازی فرایند تبخیر- تعرق گردید. نتایج نشان داد که بهترین مدل پیشنهادی شامل یک معادله رگرسیونی غیر خطی مبتنی بر دمای متوسط روزانه، تشعشع خورشیدی و ارتفاع گیاه می‌باشد. Abstract Knowing crop evapotranspiration at any time is very important in management of irrigation systems for greenhouse. Changes in evapotranspiration during the crop growth period are described by crop coefficient (Kc), which is defined as the ratio between crop evapotranspiration and reference evapotranspiration. This study was conducted to determine the evapotranspiration of cucumber, tomato and pepper at Isfahan University of Technology greenhouse using micro-lysimeters for 7 months. Gravimetric method was used to determine the water balance of soil in micro-lysimeters. Simultaneously, reference crop evapotranspiration was estimated using drained lysimeters. Results indicated total reference evapotranspiration during the 7 months of the study in greenhouse was 824 mm. Total evapotranspiration for cucumber in 3.5 months of growth period was 202 mm, for tomato in 6 months was 524 mm and for pepper in 7 months was 667 mm. Weekly changes in crop coefficients of different crops in the growth period were variable. The average crop coefficients for cucumber at the initial, development, midseason and late season were obtained as 0.41, 0.69, 0.98 and 0.77, respectively. For the tomato, these values were 0.44, 0.68, 1.15 and 0.68, and for pepper were 0.25, 0.53, 1.03 and 0.75, respectively. To find the relationship between climatic data of greenhouse and crop evapotranspiration, the SPSS software was used to model the evapotranspiration process. Results indicated that the best proposed model is a nonlinear regression equation, based on the average daily air temperature, solar radiation and crop height. واژه‌های‌ کلیدی‌: گلخانه، تبخیر- تعرق، رطوبت خاک، مرحله رشد گیاه Keywords: Greenhouse, Evapotranspiration, Soil moisture, Crop growth stage. 51 64 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-12-3&slc_lang=fa&sid=1 جهانگیر عابدی کوپایی koupai@cc.iut.ac.ir Yes سید سعید اسلامیان No محمدجواد زارعیان No