fa بررسی اثر غلظت دی‌اکسید کربن و میزان آبیاری بر تبخیر- تعرق و عملکرد گیاه لوبیا قرمز پژوهشي Research افزایش غلظت دی‌اکسید کربن (CO2) اتمسفری اثر مستقیمی بر فعالیت‌های گیاهی دارد. به منظور بررسی اثر افزایش غلظت CO2، آزمایشی در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز صورت پذیرفت. در این تحقیق، به بررسی آثار افزایش غلظت دی‌اکسید کربن از 350 به 750 میلی‌گرم بر لیتر بر رشد و عملکرد گیاه لوبیا قرمز (Phaseolus vulgaris) (رقم ناز) تحت چهار تیمار آبیاری (FC2/1، FC، FC8/0 و FC6/0) پرداخته شد. به منظور کنترل غلظت CO2، با آغاز دوره 4 برگی گیاهان، گلدان‌ها به محفظه‌هایی چوبی با پوشش پلاستیک منتقل گردیدند. نتایج حاصل به طور متوسط نشانگر 15% کاهش تبخیر- تعرق در اثر افزایش غلظت CO2 در کلیه تیمارها بود. هم‌چنین نتایج نشان دهنده اثر افزایشی غلظت CO2 بر رشد و عملکرد گیاه لوبیا می‌باشد. کاهش میزان آب آبیاری به حد FC6/0 باعث گردید افزایش غلظت CO2 اثر معنی‌داری (در سطح 5%) بر رشد و عملکرد لوبیا نداشته باشد. تعداد دانه‌های موجود در هر بوته تحت آبیاری‌های FC و FC8/0 در اثر افزایش غلظت CO2 به ترتیب به اندازه 13 و 11 درصد افزایش پیدا کرد. علاوه بر آن، افزایش غلظت CO2 باعث افزایش 20 درصدی عملکرد دانه گردید. وزن کل ماده خشک نیز به طور متوسط 15% در اثر بالا رفتن غلظت CO2 افزایش یافت. نتیجه‌گیری کلی تحقیق این بود که افزایش غلظت CO2 اثر معنی‌داری بر افزایش محصول به‌دست آمده و کاهش تبخیر- تعرق گیاه لوبیا قرمز دارد. Increasing atmospheric CO2 concentration affects plant activities directly. In order to investigate the effect of CO2 concentration, an experiment was conducted at Research Greenhouse of College of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran. In this research, the effects of increasing CO2 concentration from 350 to 750 mg/L were studied on growth and yield of red bean (Phaseolus vulgaris, cv. Naz) at four irrigation levels (1.2 FC, FC, 0.8 FC and 0.6 FC). In order to control CO2 concentration, at the onset of the 4-leaf stage, pots were moved to wooden chambers covered with plastic. The results showed an average 15% decrease in evapotranspiration due to increasing the CO2 concentration. Also the results indicated an increasing effect of CO2 concentration on growth and yield of bean plants. Reducing the irrigation level to 0.6 FC caused the elevated CO2 concentration not to have any significant effect (P<0.05) on growth and yield of the red bean. By increasing the CO2 concentration, number of seeds/plant at FC and 0.8 FC irrigation treatments increased by 13 and 11%, respectively. Moreover, increasing CO2 concentration caused 20% increase in total seed yield. Total dry matter increased about 15% at higher CO2 level. The conclusion of this research was that increasing CO2 concentration has significant effect on yield and reduction of evapotranspiration of red bean. واژه‌های‌ کلیدی‌: دی‌اکسید کربن، کم‌آبیاری، لوبیا، تبخیر- تعرق Keywords: Carbon dioxide, Deficit irrigation, Bean, Evapotranspiration. 1 10 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-620-2&slc_lang=fa&sid=1 Sh. Shams شیده شمس sh.shideh@gmail.com Yes S.M.J Nazemosadat سیدمحمدجعفر ناظم‌السادات No A.A Kamgar Haghighi علی اکبر کامگار حقیقی No Sh. Zand Parsa شاهرخ زند پارسا No