fa اثر شوری و فسفر بر رشد و ترکیب شیمیایی دو رقم اسفناج پژوهشي Research شوری خاک می‌تواند سبب ایجاد عدم توازن بین عناصر غذایی در گیاهان شود. افزودن برخی عناصر غذایی به خاک‌های شور می‌تواند تا حدودی از اثرهای منفی شوری بر رشد و عملکرد گیاهان کم کند. به منظور بررسی اثر شوری و فسفر بر رشد و ترکیب شیمیایی دو رقم اسفناج (خاردار و ویروفلی اصلاح شده)، یک تحقیق گلخانه‌ای به صورت فاکتوریل 2×3×2 در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارها شامل سه سطح شوری (6/0، 8/3 و 8 دسی‌زیمنس بر متر از منبع کلرید سدیم) و دو سطح فسفر (40 و 80 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک از منبع منوکلسیم فسفات) بود. نتایج نشان داد که غلظت و جذب کل سدیم، کلر و منیزیم در رقم خاردار بیشتر از رقم ویروفلی، اما غلظت و جذب کل نیتروژن، پتاسیم، آهن، منگنز، روی و مس کمتر از ویروفلی بود. غلظت و جذب کل فسفر و کلسیم در دو رقم اسفناج مشابه بود. کاربرد 80 میلی‌گرم فسفر، وزن خشک رقم خاردار را افزایش داد، اما بر وزن خشک رقم ویروفلی تأثیر معنی‌دار نداشت. در رقم خاردار، جذب کل نیتروژن، فسفر، کلسیم، منیزیم، روی، مس، سدیم و کلر و در رقم ویروفلی جذب کل فسفر و مس با کاربرد فسفر افزایش معنی‌دار یافت. تیمار فسفر، جذب کل نیتروژن، کلسیم، منیزیم، سدیم و کلر را در رقم ویروفلی کاهش معنی‌دار داد. کاربرد کلرید سدیم (شوری) سبب افزایش معنی‌دار وزن تر هر دو رقم و وزن خشک رقم ویروفلی گردید. جذب کل نیتروژن در رقم خاردار تحت تأثیر تیمار شوری کاهش اما در رقم ویروفلی افزایش معنی‌دار پیدا کرد. شوری در هر دو رقم، جذب کل کلسیم و منیزیم را کاهش اما جذب کل روی، سدیم و کلر را افزایش معنی‌دار داد. جذب کل مس در رقم ویروفلی، در حضور شوری، افزایش معنی‌دار یافت. بنابراین پاسخ‌های دو رقم اسفناج به شوری و کاربرد فسفر متفاوت بود. اما به طور کلی، ارقام خاردار و ویروفلی را به دلیل بهبود رشدشان با کاربرد کلرید سدیم می‌توان در گروه گیاهان نسبتاً مقاوم به شوری قرار داد. Soil salinity may cause nutrients imbalance in plants. Addition of some nutrients to saline soils may alleviate negative effects of salinity on plant growth and yield. In order to evaluate the effect of salinity and phosphorus on growth and chemical composition of two varieties of spinach (Khardar and Virofly Duch) a greenhouse experiment was carried out in a factorial arrangement 2×3×2 in a completely randomized design with three replications. Treatments consisted of three levels of salinity (0.6, 3.8 and 8 dS/m as NaCl) and two levels of phosphorus (40 and 80 mg per kg soil as mono-calcium phosphate). Results indicated that concentration and total uptake of sodium (Na), chloride (Cl) and magnesium (Mg) were higher in Khardar than in Virofly however, concentration and total uptake of nitrogen (N), potassium (K), iron (Fe), manganese (Mn), zinc (Zn) and copper (Cu) were lower than in Virofly. Concentration and total uptake of calcium (Ca) and phosphorus (P) were similar in two varieties of spinach. Application of 80 mg P increased dry weight of Khardar but had no significant effect on dry weight of Virofly. Addition of P, significantly increased total uptake of N, P, Ca, Mg, Zn, Cu, Na and Cl in Khardar, and total uptake of P and Cu in Virofly. Phosphorus decreased uptake of N, Ca, Mg, Na and Cl in Virofly. Application of NaCl significantly increased fresh weight of both varieties of spinach and dry weight of Virofly. Salinity decreased uptake of N in Khardar but increased it in Virofly. In both spinach varieties, salinity decreased uptake of Ca and Mg, but increased uptake of Zn, Na and Cl. Both spinach varieties are considered relatively salt-tolerant plants, due to the fact that NaCl improved their growth. جذب کل ، عملکرد، عناصر پرمصرف، عناصر کم مصرف، کلرید سدیم Total uptake, Yield, Macronutrients, Micronutrients, Sodium chloride. 85 96 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-369-4&slc_lang=fa&sid=1 F. Mazloomi فرهاد مظلومی fmazloomi@gmail.com Yes A. Ronaghi عبدالمجید رونقی No