fa اثر سمیت کادمیم بر جذب نیتروژن و فسفر و برخی از ویژگی‌های رویشی شاخساره هفت رقم برنج پژوهشي Research کادمیم از مهمترین فلزات سمی می‌باشد که به‌وسیله گیاهان جذب شده و آثار زیانباری بر رشد گیاه و جذب عناصر غذایی دارد. به منظور بررسی اثر سمیت کادمیم بر برخی از ویژگی‌های رویشی و جذب نیتروژن، فسفر و کادمیم در شاخساره ارقام برنج، آزمایشی گلخانه‌ای شامل سه سطح کادمیم (صفر، 45 و 90 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک)، هفت رقم برنج (قصرالدشتی، خزر، عنبربو، دشت، حسنی، طارم و کادوس)، به صورت طرح کاملاً تصادفی و با سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که افزودن کادمیم اثر منفی بر برخی از ویژگی‌های رویشی ارقام برنج داشت. به طوری‌که افزودن 90 میلی‌گرم کادمیم در کیلوگرم خاک به ترتیب سبب کاهش 7/64، 8/65، 6/65، 4/35، 3/13، 88 و 40 درصدی میانگین رشد نسبی، وزن تر و خشک، ارتفاع شاخساره، تعداد پنجه اصلی و فرعی و تعداد کل پنجه‌های هفت رقم برنج نسبت به تیمار شاهد شد. ارقام حسنی و قصرالدشتی دارای بیشترین وزن تر و خشک، ارتفاع و رشد نسبی (RGR) و ارقام خزر و طارم دارای کمترین مقدار این ویژگی‌ها نسبت به سایر ارقام بودند. با افزودن کادمیم به خاک، جذب نیتروژن و فسفر کاهش ولی جذب کادمیم در شاخساره ارقام برنج افزایش معنی‌داری نسبت به تیمار شاهد داشت. بیشترین مقدار جذب نیتروژن و فسفر در رقم حسنی و کمترین مقدار آنها در رقم خزر مشاهده شد. از آنجایی که در تحقیق حاضر رقم حسنی در بیشتر ویژگی‌های رویشی بررسی شده نسبت به سایر ارقام برتری داشت، می‌تواند به عنوان رقم مقاوم و رقم خزر به عنوان رقم حساس نسبت به سمیت کادمیم معرفی شوند. Cadmium (Cd) is one of the toxic heavy metals which can be absorbed by plants and have detrimental effects on plant growth and nutrients uptake. In order to investigate the effect of Cd on some vegetative growth parameters, nitrogen (N), phosphorus (P) and Cd uptake in aerial parts of seven rice cultivars, a pot experiment with three soil-applied Cd levels (0, 45, and 90 mg Cd/kg soil) and seven rice cultivars (Ghasrodashti, Khazar, Anbarboo, Dasht, Hassani, Taroom and Kadoos) was conducted in a completely randomized design with three replications. Results revealed that Cd addition to soil had negative effect on some growth parameters, so that application of 90 mg Cd/kg soil decreased mean relative growth (RGR), wet and dry weights, shoot height, and number of lateral, main, and total tillers of seven rice cultivars by 64.7, 65.8, 65.6, 35.4, 13.3, 88 and 40% as compared to those of control, respectively. Hassani and Ghasrodashti cultivars had the highest shoot wet and dry weights, height, and RGR, and Khazar and Tarom cultivars had the lowest ones, compared to other cultivars. Addition of Cd to soil significantly increased shoot Cd uptake, but decreased shoot N and P uptake, as compared to those of control. Hassani and Khazar cultivars had the highest and lowest N and P uptake, respectively. Our tentative conclusion is that Hasani cultivar was superior cultivar compared to other studied cultivars due to its greater performance. Therefore, Hassani and Khazar cultivars could be considered as tolerant and sensitive cultivars, respectively, to Cd toxicity. ارقام برنج، رشد رویشی، عناصر غذایی، سمیت کادمیم Rice cultivars, Vegetative growth, Nutrients, Cadmium toxicity. 107 118 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-96-5&slc_lang=fa&sid=1 S. Safarzadeh Shirazi صدیقه صفرزاده شیرازی r_safar2000@yahoo.com Yes A.M. Ronaghi عبدالمجید رونقی No N. Karimian نجفعلی کریمیان No J. Yasrebi جعفر یثربی No Y. Emam یحیی امام No