fa استفاده از ریزنمونه‏های گره و ترکیبات مختلف تنظیم‌کننده‏های رشد در باززایی مستقیم پروانش ((Catharanthus roeus L. پژوهشي Research پروانش (Catharanthus roeus L.) از خانواده آپوسیناسه حاوی بیش از 130 نوع آلکالوئید ایندولی ترپنوئیدی (TIAs) می‏باشد که در بین آنها دو آلکالوئید دایمری وین‏بلاستین و وین‏کریستین دارای خاصیت ضد تومور بوده و در درمان بسیاری از سرطان‏ها به‌کار می‌رود. توجه به تولید اختصاصی و افزایش برخی از این آلکالوئیدها در بافت‌های تمایز یافته‏ای نظیر برگ و ساقه با استفاده از روش‌های باززایی مستقیم ریزنمونه‏های گیاهی از اهمیت زیادی برخوردار است. در این پژوهش، 30 ترکیب هورمونی مختلف در محیط کشت MS برای باززایی مستقیم ریزنمونه گره در نظر گرفته شد. بهترین باززایی مستقیم ریزنمونه گره و تکثیر شاخه با استفاده از هورمون BAP در محیط کشت حاوی 1 گرم در لیتر ذغال فعال به‌ دست آمد. اگرچه به دلیل وجود ترکیبات فنلی فراوان در پروانش، استفاده از ذغال فعال در محیط کشت برای رشد گیاه الزامی است، اما به دلیل اثر منفی آن در جذب هورمون‏ها و کاهش تکثیر شاخه، بهینه‏سازی مقدار مصرف آن در محیط کشت حائز اهمیت است. نتایج نشان داد که غلظت 1 گرم در لیتر ذغال فعال مقدار مناسبی برای تهیه محیط کشت‌های تکثیر شاخه می‏باشد. هم‌چنین انتقال شاخه‏های باززا شده به محیط‏ کشت حاوی NAA سبب افزایش رشد طولی شاخه‏ها شد. شاخه‌های تولید شده در محیط کشت فاقد هورمون و حاوی 2 گرم در لیتر ذغال فعال تولید ریشه نمودند و پس از انتقال به خاک، با شرایط محیطی سازگار شدند. Periwinkle (Catharanthus roseus L., Apocynaceae) contains more than 130 different terpenoid indole alkaloids (TIAs), of which two dimeric alkaloids, Vinblastine and Vincristine, have antineoplastic activity and are useful in treatment of various cancers. Specific production of some alkaloids in differentiated tissues such as leaf and stem led to use direct regeneration of explants in order to increase the production of these important alkaloids in the plant. In this research, 30 combinations of plant growth regulators and activated charcoal were used in MS media for direct regeneration of node explants. Application of BAP in media containing 1 g/l activated charcoal showed the best direct regeneration of node explants and shoot proliferation. Although application of activated charcoal is necessary for periwinkle growth in media due to many phenolic compounds, but it has negative effects on adsorption of plant growth regulators and consequently reduce shoot proliferation. Therefore, it seems that 1 g/l activated charcoal is an appropriate concentration for preparing shoot proliferation media. In addition, transporting regenerated shoots to culture media containing NAA resulted in increasing shoot length. Proliferated shoots rooted in media without PGR and with 2 g/l activated charcoal and acclimated with environmental conditions after transferring to the soil. پروانش، کشت بافت، باززایی، ریزازدیادی، تنظیم کننده‌های رشد گیاهی Periwinkle, Tissue culture, Regeneration, Micropropogation, Plant growth regulators 55 65 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-644-5&slc_lang=fa&sid=1 M. Talebi مجید طالبی mtalebi@cc.iut.ac.ir Yes F. Etesam فروغ اعتصام No B.E. Sayed-Tabatabaei بدرالدین ابراهیم سید طباطبایی No Gh. Khaksar غزاله خاکسار No