fa اثر قارچ میکوریز آربسکولار (Glomus moseae) بر رشد رویشی گیاه خیار گلخانه‌ای رقم ناهید (NIZ 51 484) در سطوح مختلف بی‌کربنات سدیم آب آبیاری كاربردي Applicable به منظور بررسی اثر قارچ میکوریز آربسکولار بر رشد رویشی خیار گلخانه‌ای رقم ناهید تحت تنش بی‌کربنات موجود در آب آبیاری، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار سطح بی‌کربنات آب آبیاری (صفر، 400، 800 و 1200 میلی‌گرم در لیتر) و دو سطح میکوریز (گیاهان مایه‌زنی شده با قارچ میکوریز و گیاهان غیر میکوریز) و پنج تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که افزایش غلظت بی‌کربنات آب آبیاری باعث کاهش رشد رویشی (وزن خشک ریشه، ساقه و برگ، طول و قطر ساقه و تعداد و سطح برگ) گیاهان شد. در غلظت 1200 میلی‌گرم در لیتر بی‌کربنات، وزن خشک ریشه و برگ به بیش از 50% کاهش یافت و غلظت‌ 800 میلی‌گرم در لیتر بی‌کربنات نیز موجب کاهش بیش از 50 درصدی وزن خشک ساقه و سطح برگ شد. کاربرد قارچ میکوریز آربسکولار تأثیر به‌سزایی بر حفظ رشد رویشی در شرایط تنش بی‌کربنات آب آبیاری داشت، که این تأثیر در غلظت 1200 میلی‌گرم در لیتر بی‌کربنات بیشتر مشهود بود. از نتایج به‌دست آمده مشخص می‌شود که رشد رویشی گیاه خیار در تنش بی‌کربنات کاهش می‌یابد و همزیستی میکوریزی می‌تواند آثار مخرب تنش بی‌کربنات را تا حد زیادی جبران نماید. To study the effect of arbuscular mycorrhiza (Glomus mosseae) on growth of greenhouse cucumber (Cucumis sativus cv. Nahid) under bicarbonate stress originated from irrigation water, a completely randomized design was adopted in an experiment with four levels of bicarbonate in irrigation water (0, 400, 800 and 1200 mg/L), two levels of mycorrhiza (inoculated and un-inoculated plants) with five replications. Results showed that vegetative growth parameters (dry weight of root, stem and leaf, stem height and diameter, leaf number and surface area) of plants were reduced with increasing bicarbonate concentration, especially at 1200 mg/L, where more than 50% reduction in root and leaf dry weight was observed. Bicarbonate concentration above 800 mg/L caused around 50% reduction in stem dry weight and leaf area. Arbuscular mycorrhizal fungi had a prominent effect on maintaining of vegetative growth under bicarbonate stress, especially at 1200 mg/L. It can be concluded that vegetative growth of cucumber plant is reduced by bicarbonate stress and mycorrhizal symbiosis can ameliorate the adverse effects of bicarbonate. واژه‌های‌ کلیدی‌: رشد رویشی، همزیستی، قلیائیت Keywords: Vegetative growth, Symbiosis, Alkalinity. 53 62 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-867-1&slc_lang=fa&sid=1 mahdieh fasihi مهدیه فصیحی mahdiehfasihi@yahoo.com Yes Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولی عصر MammadHosin Shamshiri محمدحسین شمشیری shamshiri@mail.vru.ac No Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولی عصر HamidReza Karimi حمیدرضا کریمی rossta_h@yahoo.com No Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولی عصر HamidReza Roosta حمیدرضا روستا No Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولی عصر