fa ارزیابی تحمل تنش اسمزی در ارقام کلزا در شرایط آبکشت پژوهشي Research این تحقیق به منظور ارزیابی تحمل تنش اسمزی در مرحله گیاهچه در کلزا (Brassica napus L.) به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و در 4 تکرار در سال 1390 در دانشگاه محقق اردبیلی اجرا گردید. سطوح تنش اسمزی به عنوان عامل اصلی و 12 رقم کلزا به عنوان عامل فرعی بودند که در شرایط آبکشت از نظر صفات طول، حجم، سطح و وزن خشک ریشه، وزن خشک اندام هوایی و عملکرد بیولوژیک مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که سطوح تنش بر تمامی صفات مورد بررسی تأثیر معنی‌دار در سطح 1% داشت. بین ارقام کلزا از لحاظ صفات مورد بررسی اختلاف معنی‌داری مشاهده شد. تأثیر تنش اسمزی بر طول، حجم، سطح و وزن خشک ریشه، وزن خشک اندام هوایی و عملکرد بیولوژیک در ارقام متفاوت یکسان نبود. بیشترین مقدار کاهش صفات مورد مطالعه در شرایط تنش اسمزی مربوط به وزن خشک اندام هوایی و عملکرد بیولوژیک بود و کمترین مقدار کاهش را طول ریشه داشت. بر اساس تحلیل خوشه‌ای، در هر سه سطح تنش آبی، ارقام کلزا در سه گروه قرار داده شدند. رقم لیکورد در هر سه مورد در گروهی قرار گرفت که میانگین صفات در آن بیشتر از سایر گروه‌ها بود. ارقام اکاپی، کوانتوم، طلاییه و هایولا 308 تحمل کمی به تنش اسمزی از خود نشان دادند. رقم لیکورد، در مقایسه با ارقام دیگر، تحمل بیشتری به تنش اسمزی داشت. This research was performed in 2011 at University of Mohaghegh Ardabili, Iran, to evaluate osmotic-stress tolerance, at seedling stage, of rapeseed (Brassica napus L.), as a split plot experiment based on randomized complete blocks design with four replications. Levels of osmotic stress were considered as main factor and twelve rapeseed cultivars were sub-factor, that were evaluated under aquaculture conditions, based on length, volume, area and dry weight of roots, shoot dry weight and biological yield. The results showed that stress levels had signification effect on studied traits (P≤0.01). Significant differences were observed between rapeseed cultivars. Effect of osmotic stress on length, volume, area and dry weight of roots, shoot dry weight and biological yield of different cultivars was not the same. The greatest amount of reduction in the studied traits under osmotic-stress conditions was observed in shoot dry weight and biological yield root length was reduced the least. Based on cluster analysis, at all three levels of drought stress, canola cultivars were placed in three groups. The Licord cultivar, at all three conditions, was located in the group that its traits were higher than other groups. The Okapi, Quantum, Tallaye and Hyola308 cultivars showed lower tolerance to osmotic stress. The Licord cultivar had higher tolerance to osmotic stress as compared to other cultivars. تنش کمآبی، عملکرد بیولوژیک Water deficit stress, Biological yield. 19 31 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-611-2&slc_lang=fa&sid=1 M. Nemati معصومه نعمتی No A. Asghari علی اصغری ali_asgharii@yahoo.com Yes