fa برهمکنش شکل نیتروژن و بیکربنات بر ویژگیهای شیمیایی و اکوفیزیولوژیک گیاه لوبیا سبز در سیستم هیدروپونیک پژوهشي Research به دلیل قلیایی بودن بیشتر خاک‌ها و آب‌های ایران و در نتیجه پ- هاش زیاد ناشی از وجود بی‌کربنات در محیط رشد گیاهان و تأثیر متفاوت آمونیوم و نیترات بر افزایش یا کاهش پ- هاش محیط کشت گیاه، تحقیق در مورد تأثیرات نامطلوب عواملی مانند قلیائیت و اثر متقابل شکل نیتروژن با آن بر خصوصیات شیمیایی و اکوفیزیولوژیک گیاهان ضروری به نظر می‌رسد. بنابراین، آزمایشی به صورت‌ فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو فاکتور بی‌کربنات سدیم در چهار سطح (صفر، 1، 5 و 15 میلی‌مولار) و شکل نیتروژن (آمونیوم و نیترات) روی لوبیا سبز انجام گرفت. طبق نتایج این آزمایش، تیمار بی‌کربنات سدیم باعث کاهش شاخص SPAD و غلظت رنگیزه‌های گیاهی در برگ شد. غلظت پرولین در تیمار آمونیوم با افزایش بی‌کربنات به‌طور خطی افزایش یافت؛ در حالی که در تیمار نیترات و در غلظت 1 میلی‌مولار بی‌کربنات، غلظت پرولین کمی کاهش یافته ولی با افزایش غلظت بی‌کربنات دوباره به شدت افزایش یافت. شدت فتوسنتز، بازده مزوفیل و کارآیی مصرف آب در تیمار آمونیوم با افزایش قلیائیت کاهش یافت. در صورتی که در تیمار نیترات، بی‌کربنات در غلظت‌های کم و متوسط باعث افزایش آنها شد. از این آزمایش نتیجه‌گیری شد که در تیمار آمونیوم، بی‌کربنات در تمام غلظت‌ها باعث کاهش بازدهی فتوسنتزی و استفاده از آب توسط گیاه لوبیا سبز شد. در صورتی که در گیاهان تغذیه شده با نیترات، بی‌کربنات در غلظت کم (1 میلی‌مولار) احتمالاً به دلیل تأمین مقداری دی‌اکسید کربن یا اسکلت کربنی برای آسیمیلاسیون نیتروژن، برای گیاهان مفید نیز بود. Due to alkalinity of most soil and water resources in Iran and consequently bicarbonate-induced high pH of plants’ growing medium and different effects of ammonium and nitrate on pH of plant growing medium, research about deleterious effects of factors like alkalinity and interactive effect of nitrogen with bicarbonate on chemical and ecophysiological characteristics of plants seems to be necessary. Thus, an experiment was carried out on snap bean as a factorial trial with completely randomized design and two factors of sodium bicarbonate (0, 1, 5 and 15 mM) and nitrogen form (ammonium and nitrate). The results of this experiment showed that bicarbonate decreased SPAD index and plant pigments in leaves. Proline concentration in ammonium treated plants increased with bicarbonate linearly whereas in nitrate treatment and at 1 mM bicarbonate, it decreased slightly but increased again markedly with elevating of bicarbonate content. In ammonium treatment, the photosynthesis rate, mesophyll efficiency and water use efficiency decreased with bicarbonate, whereas in nitrate treatment, they increased with low and medium concentrations of bicarbonate. It is concluded that in ammonium treatment, bicarbonate decreased photosynthesis efficiency and water utilization in snap bean at all concentrations, whereas, in nitrate-fed plants, bicarbonate at low concentration (1 mM) was suitable, probably due to providing some CO2 or carbon skeleton for nitrogen assimilation in plants. نیترات، آمونیوم، فتوسنتز، قلیائیت، گرامینه Nitrate, Ammonium, Photosynthesis, Alkalinity, Legume. 53 65 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-63-10&slc_lang=fa&sid=1 H.R. Roosta حمید رضا روستا roosta_h@yahoo.com Yes N. Rasooli نجمه رسولی No M.H. Shamshiri محمدحسین شمشیری No