fa تأثیر افزودن سیلیسیم بر کاهش خسارت ناشی از سمیت کادمیم در خیار (.Cucumis sativus L) در مرحله رویشی پژوهشي Research سیلیسیم یکی از عناصر مفید برای رشد برخی گیاهان از جمله خیار می‌باشد. به نظر می‌رسد سیلیسیم ظرفیت آنتی‌اکسیداتیو گیاه را افزایش داده و باعث کاهش خسارت‌های ناشی از تنش‌های محیطی و سمیت فلزات می‌شود. این پژوهش با هدف بررسی برهمکنش سیلیسیم و کادمیم بر رشد، میزان ماده خشک و فعالیت آنزیم کاتالاز به عنوان یک آنزیم آنتی‌اکسیدان، روی خیار اجرا شد. این آزمایش هیدروپونیک در گلخانه مرکز کشت بدون خاک دانشگاه صنعتی اصفهان به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملأ تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارها عبارت بودند از دو سطح کادمیم (صفر و 5 میکرومولار)، دو سطح سیلیسیم (صفر و 1 میلی‌مولار) و دو رقم خیار (رقم گلخانه‌ای نگین و رقم مزرعه‌ای سوپردامینوس). نتایج نشان داد که کادمیم تأثیر معنی‌داری بر وزن تر و خشک اندام ‌هوایی دو رقم خیار مورد مطالعه نداشت، ولی سبب کاهش معنی‌دار وزن تر و خشک ریشه شد. تأثیر سیلسیم بر وزن خشک اندام ‌هوایی بسته به رقم متفاوت بود. تغذیه سیلیسیم باعث افزایش معنی‌دار وزن خشک اندام‌ هوایی رقم سوپردامینوس شد، ولی بر وزن خشک اندام‌ هوایی رقم نگین بی‌تأثیر بود. فعالیت آنزیم کاتالاز تحت تأثیر حضور سیلیسیم و کادمیم قرار گرفت به گونه‌ای که کادمیم در هر دو رقم خیار مورد مطالعه فعالیت آنزیم کاتالاز را کاهش داد. در مقابل، با افزودن سیلیسیم به محلول غذایی، فعالیت آنزیم کاتالاز در رقم نگین افزایش یافت. به نظر ‌می‌رسد که افزودن سیلیسیم به محیط رشد خیار می‌تواند باعث بهبود ظرفیت آنتی‌اکسیدانی گیاه شود، گرچه این اثر بستگی به رقم خیار دارد. Silicon (Si) is a beneficial nutrient for growth of crops such as cucumber. It seems that Si improves antioxidant capacity of plants and reduces damages induced by environmental stresses and metal toxicity. This research aimed to investigate the interaction of Si and cadmium (Cd) on growth, dry matter yield and catalase (CAT) activity, as an antioxidant enzyme, in cucumber. This hydroponic experiment was carried out at the greenhouse of Soilless Culture Research Centre, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran, and was set up in a completely randomized factorial design in triplicates. Treatments consisted of two Cd levels (0 and 5 µM), two Si levels (0 and 1 mM) and two cucumber cultivars (greenhouse cultivar called Negin and field cultivar called Super Dominus). Cadmium had no significant effect on the fresh and dry weight of shoots in both studied cucumber cultivars, while significantly decreased the root fresh and dry weights. Effect of Si on shoot dry weight differed in cultivars. Si nutrition significantly increased shoot dry weight of Super Dominus cultivar, but was not effective on shoot dry weight of Negin cultivar. Catalase activity was affected by the presence of Si and Cd, such that Cd reduced the activity of CAT in both cucumber cultivars. In contrast, CAT activity in Negin cultivar was increased by addition of Si to the nutrient solution. It seems that addition of Si to cucumber growth media can improve antioxidant capacity of plant under Cd toxicity, although this effect is cultivar-dependent. عناصر مفید، فلزات سنگین، آنتیاکسیدان، کاتالاز Beneficial nutrients, Heavy metals, Antioxidant, Catalase. 103 110 http://jspi.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-379-2&slc_lang=fa&sid=1 S. Khodarahmi سمیه خدارحمی somaye.khodarahmi@yahoo.com Yes A.H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوشگفتارمنش No M. Mobli مصطفی مبلی No